Gulf State Analytics: İsrail ateşkesi nasıl bitirmeye çalışıyor?

ABD merkezli yayın organlarından Gulf State Analytics'de, Gazze'de üzerinden aylar geçmesine rağmen henüz 2. aşamasına geçilemeyen ateşkes sürecinde yaşananların ve sürecin geleceğinin değerlendirildiği bir analiz yayınlandı.

Mısır'da imzalanan ve Trump Barış Planı olarak adlandırılan sürecin üzerinden aylar geçmesine rağmen henüz sahada ikinci aşamasına geçilemediğine dikkat çekilen analizde, Gazze’nin yönetimini devralmak ve savaşın harap ettiği bölgenin yeniden inşasına başlayacak olan kurulun da hala kurulamadığı belirtildi.

Analizde ayrıca; İsrail'in ateşkes sürecini nasıl baltaladığı ve süreci yeniden topyekün bir işgale çevirmek için hangi adımları attığına dair detaylara yer verildi.

İşte Gulf State Analytics'de yayınlanan analiz:

Gazze’nin yönetimini devralmak ve savaşın harap ettiği enkazın yeniden inşasına başlamak amacıyla kurulacağı açıklanan kurul, aradan aylar geçmesine rağmen hala aktif hale geçirilemedi.

İsrail, teknokrat heyetin Gazze’ye girişine izin vermezken, ABD ise komitenin yetki çerçevesine hala dair net bir tanım yapabilmiş değil.

Nitekim Ocak ayı ortasında ABD’nin özel temsilcisi Steve Witkoff’un ve Donald Trump’ın Gazze planının ikinci aşamasının başladığını ilan etmesi, İsrail’de sert bir tepkiyle karşılandı.

Tel Aviv yönetimi, geciktirme taktikleri, yeni kısıtlamalar ve artan bombardımanla sürece fiilen direndi ve hatta, ateşkesi tamamen çökertip sınırsız askeri operasyona dönme tehdidinde bulundu.

Trump’ın Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından hakkında yakalama kararı bulunan Binyamin Netanyahu’yu sözde “Barış Kurulu”na dahil etmesine ve İsrail’in taleplerini karşılamasına rağmen gelen bu tepki, Tel Aviv’in ikinci aşamayı sabote etme niyetini açıkça ortaya koydu.

Yetkisiz bir komite

15 Filistinli uzman, eski bürokrat, sivil toplum temsilcisi ve iş insanından oluşan kurulun Hamas’tan yönetimi devralması ve yeniden inşa sürecini başlatması öngörülüyor.

Ancak komiteye yakın kaynaklara göre üyeler Gazze’ye girdiklerinde nerede yaşayacaklarını ya da çalışacaklarını dahi bilmiyor. Kendilerine tahsis edilmiş konut, ofis ya da personel bulunmuyor.

Komiserler, Gazze’nin yüzde 60’ını oluşturan ve İsrail ordusunun tam kontrolünde olan doğu bölgelerine erişip erişemeyeceklerinden de habersiz. Komite üyelerinden birinin ifadesiyle;

“Bu aşamada cevaplardan çok sorular var.”

Uluslararası Kızılhaç ve BM gibi kurumlarla da temaslar da belirsizlik içinde.

Tony Blair’in, komitenin siyaset ya da silahsızlanma süreçlerinde rol almayacağını ilettiği belirtiliyor. Bu tablo, kurulun fiilen yürütme yetkisi olmayan sembolik bir yapı olarak tasarlandığı yönündeki eleştirileri güçlendiriyor.

BAE ve Muhammed Dahlan faktörü

Komiserlerin her birine aylık 18 bin dolara kadar maaş ödeneceği ve bu ödemelerin Birleşik Arap Emirlikleri tarafından karşılandığı ifade ediliyor. Dahası, bazı üyelerin BAE Devlet Başkan danışmanı Muhammed Dahlan’a yakın isimler olduğu belirtiliyor.

BAE’nin Gazze’de İsrail’e yakın milis yapılarla temas halinde olduğu ve “Yeni Refah” adı verilen, güneyde sıkı askeri kontrol ve biyometrik gözetim altında kurulması planlanan projeye finansman sağlamayı değerlendirdiği iddiaları da dikkat çekiyor.

Haaretz’e göre Abu Dabi, Gazze’yi Trump’ın bölge politikalarını etkilemek için kilit alan olarak görüyor. Bazı Arap diplomatlar ise BAE’nin Hamas’ın tamamen tasfiyesini istediğini, aksi durumda “Sudan benzeri bir kaosu” tercih edebileceğini dile getiriyor.

İsrail’in ön alıcı hamleleri

Netanyahu’nun, komitenin Filistin Yönetimi’ni çağrıştıran bir logo kullanmasını dahi hedef alması; İsrail’in sembolik düzeyde bile Filistinli bir yönetsel yapıya tahammülsüzlüğünü gösteriyor.

Ayrıca İsrail’in, Gazze’deki bazı silahlı gruplar üzerinden komiteyi baskı altına aldığı, bu yapıların suikast ve yıldırma faaliyetlerinde kullanıldığı iddiaları da güvenlik riskini artırıyor.

Shin Bet’in komite üyeleri listesini veto ve müdahalelerle şekillendirdiği, bazı atamaların Hamas ve diğer gruplarla çatışma yaratacak biçimde yapıldığı belirtiliyor. Özellikle güvenlik komiserliği görevine getirilen Sami Nasman’ın geçmişi, Hamas ve İslami Cihad nezdinde ciddi tepkiye yol açmış durumda. Bu atamanın, Filistin içi gerilimi tırmandırarak İsrail’e yeni bir askeri müdahale gerekçesi üretme amacına hizmet ettiği yorumları yapılıyor.

ABD’nin ikinci aşama açıklamasında İsrail’in Gazze’den ek askeri çekilmesine dair somut bir takvim yer almaması dikkat çekici. Yeniden inşanın Hamas’ın tam silahsızlanmasına bağlanması ise fiilen kolektif cezalandırma anlamına geliyor. Bu şartlar altında Gazze’nin yüzde 60’ı yeni yönetime kapalı kalacak, geri kalan bölüm ise uzun süre yaşanabilir olmaktan uzak olacak.

“Yeni Refah” projesi ise 2,4 milyonluk Gazze nüfusunun yalnızca 25 binini barındırabilecek kapasiteli, konteynerlerden oluşan ve yoğun güvenlik taramasına tabi bir yerleşim alanı olarak tasarlanıyor ve Filistin müfredatı yerine “acil durum eğitimi” modeli uygulanması planlanıyor.

Bölgeye taşınanların Batı Gazze’ye geçiş hakkı olmayacak. Gazze’yi tamamen terk etme seçeneği ise fiili bir sürgün mekanizmasına dönüşebilecek.

Tüm bu tablo, kurulun Gazze’nin yeniden inşasından ziyade, devam eden işgalin üzerini örten bir vitrin işlevi görebileceğini düşündürüyor.

İsrail, yüz milyarlarca dolarlık maliyet, ağır askeri kayıplar ve uluslararası itibar erozyonuna rağmen Gazze’yi yaşanamaz hale getirmek için yürüttüğü stratejiden geri adım atmaya niyetli görünmüyor.

Bu koşullarda, yetkisiz ve sahasız bir komitenin, enkaz altındaki bir coğrafyada gerçek bir dönüşüm üretmesi son derece güç görünüyor.