- Hürmüz Boğazı'ndaki mayınların temizlenmesinin 40 ila 50 günü bulabileceği değerlendiriliyor.
- Denizcilik şirketleri ve sigortacılar, güvenlik garantileri sağlanmadan bölgeye dönmeye sıcak bakmıyor.
- Küresel petrol ve LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sini taşıyan boğazda gemi trafiği savaş öncesi seviyelerin çok altında seyrediyor.
ABD ile İran arasında varılan ön anlaşma, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılacağı yönündeki beklentileri artırsa da denizcilik sektörü temkinli yaklaşımını sürdürüyor. Uzmanlara göre asıl sorun, çatışmalar sırasında döşendiği düşünülen mayınların temizlenmesi ve güvenli deniz koridorlarının oluşturulması.
Mayın tehdidi ticaretin önündeki en büyük engel
Batılı deniz güvenliği kaynakları, boğazın tamamen güvenli hale getirilmesinin uzun zaman alabileceğini belirtiyor. Uzmanlar, mayın temizleme operasyonlarının en iyi senaryoda haftalar süreceğini, olası güvenlik riskleri ve operasyonel zorlukların ise süreci daha da uzatabileceğini ifade ediyor. Reuters'a konuşan kaynaklara göre ticari geçişlerin tam kapasiteye dönmesi 40 ila 50 günü bulabilir.
ABD ve müttefik donanmalar, mayın tarama gemileri ile insansız su altı araçlarını kullanarak bölgede güvenlik operasyonları yürütüyor. Avrupa ülkeleri de mayın temizleme çalışmalarına destek vermek amacıyla deniz unsurlarını bölgeye sevk etmiş durumda.
Gemi trafiği dramatik şekilde azaldı
Savaş öncesinde günlük 120 ila 140 geminin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda bugün yalnızca 12 ila 15 geminin hareket ettiği belirtiliyor. Denizcilik şirketleri, sigorta kuruluşları ve yük sahipleri, güvenliğin tamamen sağlandığına dair resmi güvenceler olmadan bölgeye dönüş konusunda isteksiz davranıyor.
Sektör temsilcileri, sadece mayınların temizlenmesinin yeterli olmayacağını, aynı zamanda sigorta kapsamlarının yeniden düzenlenmesi ve savaş risklerinin ortadan kalktığının teyit edilmesi gerektiğini vurguluyor. Bu nedenle anlaşmanın imzalanmasının ardından bile ticari faaliyetlerin kademeli olarak yeniden başlaması bekleniyor.
Enerji piyasaları yakından izliyor
Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik bir enerji koridoru olarak kabul ediliyor. Bu nedenle boğazdaki herhangi bir aksama küresel enerji piyasalarında doğrudan etkiler yaratıyor.
ABD-İran anlaşmasının duyurulmasının ardından petrol fiyatları yaklaşık yüzde 5 gerileyerek son üç ayın en düşük seviyelerine indi. Ancak uzmanlar, enerji sevkiyatlarının tam anlamıyla normale dönmesinin mayın temizleme faaliyetlerinin başarısına bağlı olduğunu belirtiyor.
İran'ın mayın stoku endişe yaratıyor
Batılı güvenlik kaynakları, İran'ın elinde yüzlerce hatta bin civarında deniz mayını bulunabileceğini değerlendiriyor. İran yönetimi boğaza mayın döşediğini resmen doğrulamasa da çatışmalar sırasında bu yönde tehditlerde bulunmuştu. Daha önce Reuters'a konuşan kaynaklar, İran'ın boğaza çok sayıda mayın yerleştirdiğini bildirmişti.
Uzmanlara göre deniz mayınlarının tespit edilmesi ve etkisiz hale getirilmesi son derece zaman alan bir süreç. Özellikle yoğun ticari trafiğin bulunduğu dar su yollarında yürütülen operasyonlar, güvenlik riskleri nedeniyle daha karmaşık hale geliyor.
Normalleşme süreci 2027'ye sarkabilir
Denizcilik sektörü temsilcileri, boğazın teknik olarak yeniden açılmasının ticaretin hemen eski seviyelerine döneceği anlamına gelmediğini belirtiyor. Bölgede bekleyen 150'den fazla tanker bulunurken, bazı şirketler operasyonların tam anlamıyla normalleşmesinin 2027 yılına kadar uzayabileceğini öngörüyor.
Uzmanlar, kalıcı güvenliğin sağlanması, mayınların tamamen temizlenmesi ve sigorta sistemlerinin yeniden işler hale gelmesinin ardından Hürmüz Boğazı'nın küresel enerji ticaretindeki merkezi rolünü yeniden üstlenebileceğini ifade ediyor. Ancak mevcut koşullarda denizcilik sektörünün ihtiyatlı tavrını koruması bekleniyor.
