İngiltere 1949'daki maden katliamı için Nijerya’ya 420 milyon sterlin tazminat ödeyecek

• Her bir madenci için 20 milyon sterlin olmak üzere toplam 420 milyon sterlin tazminat kararı verildi.
• Olay yargısız infaz ve yaşam hakkının ihlali olarak nitelendirildi.
• İngiltere’ye yazılı ve koşulsuz özür yükümlülüğü getirildi.
• Ödeme yapılmazsa yıllık yüzde 10 faiz uygulanacak.

Nijerya Haber Ajansının aktardığına göre, Enugu Eyaleti Yüksek Mahkemesi Yargıcı Anthony Onovo, 1949 yılında İngiliz sömürge yönetimi döneminde öldürülen 21 kömür madencisinin aileleri tarafından açılan davada kararını açıkladı.

Mahkeme, İngiliz hükümetinin her bir mağdur için 20’şer milyon sterlin olmak üzere toplamda 420 milyon sterlin tazminat ödemesine hükmetti. Karar kapsamında İngiltere ayrıca mağdur ailelerden yazılı ve koşulsuz şekilde özür dilemekle yükümlü tutuldu.

Yargısız infaz vurgusu

Yargıç Onovo, kararında olayın açık biçimde yaşam hakkının ihlali olduğunu belirterek, öldürmelerin “hukuka aykırı ve yargısız infaz niteliği taşıdığını” vurguladı. İngiliz sömürge yönetiminin olaydan doğrudan sorumlu olduğuna işaret eden Onovo, devletin tarihsel sorumluluğunun göz ardı edilemeyeceğini ifade etti.

Karar gerekçesinde şu ifadeler yer aldı:

“Bu savunmasız madenciler daha iyi çalışma koşulları talep ediyordu. Herhangi bir şiddet eyleminde bulunmamalarına rağmen vurularak öldürüldüler.”

Mahkeme, bu nedenle İngiliz hükümetinin “tarihi bir adaletsizlik” karşısında tazminat ödemekle yükümlü olduğuna hükmetti.

Faiz ve süre şartı

Mahkeme, tazminatın karar tarihinden itibaren 90 gün içinde ödenmesini kararlaştırdı. Bu süre içinde ödeme yapılmaması halinde, borca yıllık yüzde 10 oranında faiz uygulanacağı belirtildi.

Ayrıca İngiliz hükümetinin hazırlayacağı özür metninin, Nijerya ve İngiltere’de üçer ulusal gazetede yayımlanması ve bunun 60 gün içinde mahkemeye belgelenmesi şartı getirildi.

Iva Valley Kömür Madeni katliamı

Karara konu olan olay, 18 Kasım 1949 tarihinde, Nijerya’nın Enugu kentinde bulunan Iva Valley Kömür Madeni’nde yaşandı. Dönemin İngiliz sömürge yönetimi altında çalışan madenciler, ağır çalışma koşulları, maaşların ödenmemesi ve ücretlerdeki ırksal eşitsizliklere karşı protesto başlattı.

Taleplerinin karşılanmaması üzerine “yavaşlatma” eylemine geçen işçiler, maden sahasını terk etmedi. Yönetimin madenin kapatılmasına yönelik girişimini engellemeye çalışan madencilere, bu sırada bir İngiliz yetkilinin ateş açtığı bildirildi.

Açılan ateş sonucu 21 madenci hayatını kaybetti, 51 madenci ise yaralandı. Olay, Nijerya tarihinde sömürge döneminin en kanlı işçi katliamlarından biri olarak kabul ediliyor.

İstersen bir sonraki adımda bunu daha sert başlıklı, uluslararası hukuk vurgusu öne çıkan ya da kolonyal suçlar bağlamına oturtan alternatif bir versiyon da hazırlayabilirim.