İran, nükleer doktrininde değişiklik olabileceği uyarısında bulundu

İran'ın dini liderinin üst düzey bir danışmanı, İsrail'in İslam cumhuriyetinin atom tesislerini hedef alması halinde Tahran'ın nükleer doktrinini değiştirebileceği uyarısında bulundu.

İran ve Orta Doğu, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu'nun geçen hafta İran'ın İsrail'e düzenlediği füze saldırısına vereceği yanıta hazırlanırken, Tuğgeneral Rasoul Sanaei-Rad şunları söyledi: “Nükleer tesislerin vurulmasının savaş sırasındaki ve sonrasındaki hesaplamalar üzerinde kesinlikle bir etkisi olabilir.”

Ayetullah Ali Hamaney'in siyasi danışmanı olan Sanaei-Rad İran haber ajansı Fars'a verdiği demeçte “Bazı siyasetçiler [İran'ın] nükleer stratejik politikalarında değişiklik olasılığını gündeme getirdiler bile” dedi. “Dahası, bu tür eylemler [İsrail'in İran'ın nükleer tesislerine saldırması] bölgesel ve küresel kırmızı çizgileri aşacaktır.”

İran'ın Hizbullah lideri Hasan Nasrallah ve diğer militan liderlerin öldürülmesine misilleme olarak İsrail'e 180'den fazla balistik füze fırlatmasının ardından önde gelen sağcı İsrailliler Netanyahu hükümetinin ülkenin nükleer programını hedef alması gerektiğini söyledi. İsrail uzun zamandır bu ülkeyi en ciddi stratejik tehdidi olarak görüyor.

Ancak batılı diplomatlar bunun en aşırı misilleme olacağı konusunda uyarıda bulundular. ABD Netanyahu'yu İran'ın nükleer tesislerini ya da petrol altyapısını hedef almamaya çağırdı.

Uzmanlar İsrail'in ABD'nin desteği olmadan İran'ın nükleer tesislerine (ana tesisler ağır bir şekilde savunuluyor ve yeraltının derinliklerine inşa edilmiş durumda) başarılı bir saldırı düzenlemesinin mümkün olmadığını söylüyor.

Ancak İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant yaptığı açıklamada İsrail'in yanıtının “ölümcül, kesin ve hepsinden önemlisi şaşırtıcı” olacağını söyledi.

Hamas'ın geçen yıl 7 Ekim'de İsrail'e düzenlediği saldırının İsrail güçleri ile İran destekli militanlar arasında bölgesel bir çatışma dalgasını tetiklemesinden bu yana Tahran'daki yetkililer, İslam cumhuriyetinin varoluşsal bir tehditle karşılaşması halinde nükleer doktrinini değiştirebileceği uyarısında bulundu.

Ancak bunun ne anlama gelebileceği konusunda kasıtlı olarak muğlak davrandılar.

Sanaei-Rad şunları söyledi: “Nükleer tesislerin savaş zamanında her iki tarafın da dikkate alması gereken kendi protokolleri vardır.”

İran'ın İsrail'in nükleer tesislerini hedef alarak misilleme yapabileceğini ima eden Sanaei-Rad, “İran'dan gelebilecek herhangi bir karşılık şüphesiz bunu yansıtacak ve tıpkı petrol ve gaz tesislerine yönelik saldırıların bölgesel enerji güvenliğini ve küresel enerji fiyatlarını etkileyebileceği gibi bir etki yaratacaktır” dedi.

Nükleer silahlara sahip tek Orta Doğu ülkesi olan İsrail -her ne kadar bunu açıkça kabul etmese de- ve Batılı ülkeler uzun zamandır İran'ın genişleyen programıyla ilgili endişeler taşıyor.

Eski ABD Başkanı Donald Trump'ın 2018 yılında İran'ın dünya güçleriyle imzaladığı anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmesi ve ülkeye yaptırım uygulamasından bu yana Tahran nükleer faaliyetlerini agresif bir şekilde arttırdı.

Gelişmiş santrifüjler kurdu ve üç yıldan uzun bir süredir silah sınıfına yakın olan yüzde 60 saflıkta uranyum zenginleştiriyor.

İran'da müfettişleri bulunan Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, ülkenin istediği takdirde birkaç hafta içinde yaklaşık üç nükleer bomba üretebilecek kadar bölünebilir malzemeye sahip olduğunu tahmin ediyor.

Ancak BM nükleer gözlemcisi ve ABD'li yetkililer İran'ın silah geliştirdiğine dair bir kanıt olmadığını söylüyor.

İran, programının sadece sivil amaçlı olduğunda ısrar ediyor ve yeni cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, nükleer anlaşmazlığı çözmek ve ekonomiyi canlandırmak için yaptırımların hafifletilmesini sağlamak amacıyla Batı ile yeniden ilişki kurmak istediğini söyledi.

Ancak İranlı sert görüşlü bir milletvekili bu hafta 39 milletvekilinin Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'ne hitaben ülkenin savunma doktrinini nükleer silahları da içerecek şekilde güçlendirmesi gerektiğini belirten bir mektup imzaladığını söyledi.

İran hükümet sözcüsü nükleer doktrinde bir değişiklik olmadığını söyledi ve Hamaney'in yirmi yıl önce yayınladığı ve nükleer silah geliştirilmesini yasaklayan fetvaya atıfta bulundu.