İran savaşının uzaması küresel ekonomiyi stagflasyona sürükleyebilir

• İran, dünya petrolünün kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nı kapattığını açıkladı.
• Açıklamanın ardından petrol fiyatlarında artış gözlemlendi.
• gdh’a konuşan ekonomist Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu’na göre kısa süreli kriz küresel ekonomi üzerinde sınırlı etki yaratabilir.
• Aslanoğlu, savaşın uzaması halinde dünya ekonomisinin stagflasyon riskiyle karşı karşıya kalabileceğini söyledi.

Hürmüz Boğazı’nı kapatılması küresel enerji piyasalarında yeni bir belirsizlik dalgası yarattı. Dünya petrolünün önemli bir bölümünün geçtiği boğazda yaşanabilecek uzun süreli bir kriz, küresel ekonomi açısından ciddi riskler barındırıyor.

gdh’a konuşan ekonomist Prof. Dr. Erhan Aslanoğlu, gelişmelerin özellikle enerji fiyatları ve küresel büyüme üzerinde belirleyici olabileceğini söyledi.

İran’dan Hürmüz hamlesi

İran, dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak kabul edilen Hürmüz Boğazı’nı kapattığını duyurdu.

İslam Devrim Muhafızları Ordusu (SEPAH) Başkomutanı’nın danışmanı General İbrahim Cebbari, yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan gemilerin hedef alınacağını belirtti.

Cebbari, “Petrol boru hatlarına saldıracağız ve bölgeden bir damla petrolün bile çıkmasına izin vermeyeceğiz. Petrol fiyatı önümüzdeki günlerde 200 dolara ulaşacak” ifadelerini kullandı.

Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’dan dünya piyasalarına petrol ve doğal gaz sevkiyatında kritik bir geçiş noktası olarak kabul ediliyor. Küresel petrol talebinin yaklaşık yüzde 25’i bu boğaz üzerinden karşılanıyor.

Petrol fiyatlarında ilk tepki

İran’dan gelen açıklamanın ardından küresel enerji piyasalarında dalgalanma yaşandı. Petrolün varil fiyatında artış yaşandığı görüldü.

Bazı piyasa uzmanları gerilimin sürmesi halinde fiyatların 100 doların üzerine çıkabileceğini değerlendiriyor. Ancak petrolün kısa vadede 200 dolara ulaşacağı yönünde güçlü bir piyasa beklentisi bulunmuyor.

“Belirsizlik çok yüksek”

Konuya ilişkin gdh’a değerlendirmede bulunan Aslanoğlu, mevcut tablonun ciddi belirsizlikler içerdiğini söyledi. Aslanoğlu, savaşın süresi ve Hürmüz Boğazı’nın ne kadar kapalı kalacağının belirleyici olacağını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:

“Çok ciddi belirsizlikler var. Savaşın ne kadar süreceği ve Hürmüz Boğazı’nın ne kadar süre kapalı kalacağı önemli bir soru. Ancak mevcut aşamada kapsamlı ve aylar sürecek bir kara savaşı ihtimali daha düşük görünüyor. Günler sürebilecek bir gerilim mümkün; fakat haftalarca, aylarca devam edecek geniş çaplı bir operasyon olasılığı daha sınırlı.”

— Aslanoğlu

Savaş uzarsa tablo değişir

Aslanoğlu, krizin uzun sürmesi halinde küresel ekonomi üzerindeki etkilerin daha ağır olabileceğini vurguladı.

“Eğer haftalarca sürecek bir tabloyla karşı karşıya değilsek, petroldeki artışın dünya ekonomisi üzerindeki etkisi daha sınırlı kalır. Enflasyon ve tedarik zinciri üzerindeki zarar yönetilebilir olur. Ancak süreç uzar ve Hürmüz Boğazı kapalı kalırsa o zaman tablo değişir.”

Aslanoğlu’na göre İran’daki siyasi gelişmelerin seyri ve ABD ile İran arasında olası diplomatik temasların gerçekleşip gerçekleşmeyeceği de krizin gidişatında belirleyici olacak.

Stagflasyon riski gündemde

Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve taraflar arasında bir uzlaşma zemini oluşması halinde petrol fiyatlarının önceki seviyelerine gerileyebileceğini belirten Aslanoğlu, küresel ekonomi açısından önemli bir risk başlığına da dikkat çekti:

“Bugün dünya borsaları olumsuz etkileniyor, petrol ve altın fiyatları yükseliyor. Eğer süreç uzarsa dünya ekonomisi hem durgunluk hem de yüksek enflasyonun aynı anda yaşandığı bir stagflasyon sürecine girebilir. Bu ciddi bir risk. Ancak temel senaryomuz, gelişmelerin bir miktar sakinleşmesi yönünde.”

— Aslanoğlu