İran’da 45 günlük ateşkes için son hamle

• 45 günlük ateşkes, kalıcı barış müzakereleri için ilk adım olarak masada.
• Donald Trump süreyi uzattı ve anlaşma olmazsa büyük saldırılar tehdidinde bulundu.
• Arabulucular, önümüzdeki 48 saatin savaşın tırmanmasını önlemek için son fırsat olduğunu vurguluyor.

ABD ile İran arasında dolaylı yürütülen müzakerelerde, iki aşamalı bir anlaşma üzerinde çalışılıyor. Bu çerçevede ilk aşamada geçici ateşkes, ikinci aşamada ise savaşın tamamen sona erdirilmesi hedefleniyor.

Süre daralıyor: Trump’tan kritik ültimatom

Süreç, Donald Trump’ın İran’a verdiği 10 günlük sürenin dolmasına saatler kala daha da kritik hale geldi. Trump, süreyi 20 saat uzatarak yeni son tarihi Salı akşamı olarak belirledi.

Trump, müzakerelerin “derin şekilde sürdüğünü” belirtirken, anlaşma sağlanamaması halinde İran’ın sivil altyapısına yönelik geniş çaplı saldırılar düzenlenebileceği uyarısında bulundu.

İki aşamalı ateşkes planı

Arabulucuların üzerinde çalıştığı plana göre ilk aşama, 45 günlük geçici ateşkesi kapsıyor. Bu süre içinde tarafların kalıcı bir anlaşmaya varması hedefleniyor. Gerekirse ateşkes süresinin uzatılması da gündemde.

İkinci aşama ise savaşın tamamen sona erdirilmesini ve taraflar arasındaki temel sorunların çözülmesini içeriyor.

Gizli diplomasi trafiği: üç ülke, iki kanal

Müzakereler, Pakistan, Mısır ve Türkiye aracılığıyla yürütülürken, ABD tarafında Steve Witkoff ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi arasında doğrudan mesajlaşmalar da gerçekleştiriliyor.

ABD yönetimi son günlerde İran’a çeşitli tekliflerde bulunsa da Tahran henüz bu önerileri kabul etmiş değil.

Pazarlığın kalbi: Hürmüz Boğazı ve nükleer koz

Müzakerelerin en önemli başlıkları arasında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokları yer alıyor.

İran, bu iki konuyu en önemli kozları olarak görüyor ve yalnızca 45 günlük geçici bir ateşkes karşılığında bu alanlarda tam taviz vermeye yanaşmıyor. Arabulucular ise ilk aşamada sınırlı adımlar atılması üzerinde duruyor.

Güven krizi: Tahran garantiler istiyor

İran tarafı, geçmişte Gazze ve Lübnan’da yaşanan ateşkes ihlallerine benzer bir durumla karşılaşmak istemediğini açıkça ifade ediyor. Bu nedenle, ateşkesin kalıcı bir sürece evrilmesini garanti altına alacak güvence mekanizmaları talep ediyor.

Arabulucular, ABD’nin İran’a güven verecek adımlar atması için çeşitli formüller üzerinde çalışıyor.

Bölgesel savaş kapıda mı?

Anlaşma sağlanamaması halinde ABD ve İsrail’in İran’ın enerji altyapısına yönelik geniş çaplı bir saldırı planının hazır olduğu belirtiliyor. Buna karşılık İran da İsrail ve Körfez ülkelerindeki enerji ve su tesislerini hedef alabileceği tehdidinde bulunuyor.

Arabulucular, böyle bir senaryonun bölge genelinde büyük yıkıma yol açabileceği konusunda uyarıyor.

“Hürmüz asla eski haline dönmeyecek”

Diplomatik çabalara rağmen İranlı yetkililer kamuoyu önünde sert tutumlarını sürdürüyor. İran Devrim Muhafızları Donanması, Hürmüz Boğazı’ndaki durumun özellikle ABD ve İsrail açısından “asla eski haline dönmeyeceğini” açıkladı.

Önümüzdeki 48 saat, ya diplomatik bir çözümün önünü açacak ya da bölgeyi çok daha büyük bir çatışmanın eşiğine getirecek kritik bir dönemeç olarak görülüyor.