İran’da değişim senaryoları Güney Azerbaycan’ı nasıl etkiler?

• gdh’a konuşan aktivist Elyar Türker’e göre Pehlevi eksenli bir siyasi düzen, Güney Azerbaycan’da kimlik, dil ve sosyoekonomik alanlarda yeni baskı dinamikleri oluşturabilir.
• Türker, bölgesel kalkınma farklarının ve merkezileşmenin derinleşmesi riskine dikkat çekti.
• Türker’e göre Güney Azerbaycan Türkleri, olası bir dönüşüm sürecinde kendi siyasi ve toplumsal talepleri doğrultusunda hareket edebilir.

İran’daki olası siyasal dönüşüm senaryolarını gdh’a değerlendiren Elyar Türker, Güney Azerbaycan meselesinin çözülmemesi hâlinde yeni yönetim modellerinin bölgesel dengeler üzerinde belirleyici olacağını ifade etti.

“Tek kimlikli ulus anlayışı yeniden güç kazanabilir”

— Elyar Türker

Türker, Pehlevi dönemlerinde uygulanan politikaların tarihsel bir referans oluşturduğunu belirterek, benzer bir yaklaşımın yeniden güç kazanmasının Güney Azerbaycan ve diğer Türk nüfuslu bölgelerde sosyoekonomik kırılganlıkları artırabileceğini söyledi.

“Azerbaycan kavramı tartışma konusu olabilir”

— Elyar Türker

Bölgesel isimlendirme ve terminoloji meselesine değinen Türker, “Resmî söylemde “Azerbaycan” kavramının geri plana itilmesinin tarihsel ve kültürel aidiyet algısını etkileyebileceğini vurgulamalıyım. Dil meselesi yalnızca kültürel değil, toplumsal sonuçlar doğurur” dedi.

Türker, ana dilin eğitim ve kamusal alandaki konumunun istihdam ve toplumsal hareketlilikle doğrudan bağlantılı olduğunu belirterek, Azerbaycan Türkçesinin kamusal görünürlüğünün azalmasının sosyoekonomik etkiler yaratabileceğini söyledi.

“Merkez - çevre çelişkisi derinleşebilir”

Ayrıca Türker, “Güney Azerbaycan’ın sanayi kapasitesi ve doğal kaynaklarının merkezî yönetim lehine yeniden dağıtılmasının bölgesel kalkınma farklarını derinleştirebileceğini belirtmeliyim.” dedi. Türker, güçlü bir bölgesel yönetişim mekanizmasının önemine dikkat çekti.

Türker, güvenlik politikalarının sertleşmesi durumunda sivil, kültürel ve siyasi aktivizm alanlarının daralabileceğini ve bunun toplumsal gerilimleri artırabileceğini ifade etti.

Son olarak Türkler, Şah’ın oğlu Rıza Pehlevi’nin Türk karşıtı Fars kimliğine dayalı ırkçılık dozundaki uygulamalardan dolayı Güney Azerbaycanlılar tarafından kabul edilebilir olmadığını vurguladı.