Buşehr nükleer tesisi - Associated Press
- ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD-İran mutabakatının temel maddelerinden birinin İran'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun imha edilmesi olduğunu söyledi.
- Vance, nükleer denetçilerin İran'a geri döneceğini ve denetim takviminin cuma günü netleşeceğini açıkladı.
- İran'ın yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde yaptırımların devam edeceğini, askeri seçeneğin de masada kalacağını belirtti.
- Vance, anlaşmanın Körfez ülkeleri tarafından desteklendiğini ve Orta Doğu'yu dönüştürebilecek bir fırsat olarak görüldüğünü ifade etti.
ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, Washington ile Tahran arasında imzalanan mutabakat zaptının en önemli unsurlarından birinin İran'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun ortadan kaldırılması olduğunu açıkladı. Vance, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ve ABD'nin bu süreçte doğrudan rol üstleneceğini söyledi.
ABD televizyon kanalı NBC'ye konuşan Vance, nükleer denetçilerin İran'a geri dönmesinin anlaşmanın temel ayaklarından biri olduğunu belirterek, "Mutabakat zaptında çok açık bir şekilde yer aldığı üzere, UAEA ve ABD, İran'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunu imha etmesine yardımcı olacak" dedi.
İki ülke arasında üzerinde uzlaşı sağlanan mutabakat zaptının metninin kamuoyuyla paylaşılacağını aktaran Vance, asıl tartışma konusunun anlaşma metni değil, uygulama aşamasındaki teknik detaylar olduğunu vurguladı.
Katar ve Pakistan arabuluculuk yaptı
Vance, İran tarafıyla görüşmelerin yanı sıra bölgedeki çeşitli aktörlerle de istişareler yürütüldüğünü belirterek, Katar ve Pakistan'ın anlaşmanın şekillenmesinde önemli rol oynadığını söyledi.
ABD Başkan Yardımcısı, "Katarlılar ve Pakistanlılar bu özel anlaşmanın arabuluculuğunda çok yardımcı oldular. Başkan Trump da ardından bunu kamuoyuna açıklamaya karar verdi" ifadelerini kullandı.
Nükleer denetim mekanizmasının ne zaman devreye gireceğine ilişkin takvimin cuma günü netleşeceğini söyleyen Vance, taraflar arasında bu konuda büyük bir anlaşmazlık bulunmadığını ve sürecin hızlı ilerlemesini beklediklerini kaydetti.
"İran'ın normal bir ülke gibi davranmasını istiyoruz"
Vance, İran'ın anlaşmaya sadık kalması halinde ekonomik ve diplomatik bazı avantajlar elde edebileceğini söyledi.
"Onların normal bir ülke gibi davranmasını istiyoruz" diyen Vance, "Başarılı bir ülkeye sahip olmalarını isterim ancak bunun için uzun vadede nükleer silah geliştirmeyeceklerine dair gerekli taahhütleri vermeleri gerekiyor" değerlendirmesinde bulundu.
Obama dönemi anlaşmasından farklı olduğunu savundu
Eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı (JCPOA) ile mevcut mutabakat arasında önemli farklar bulunduğunu savunan Vance, önceki anlaşmanın İran'ın nükleer faaliyetlerini durdurmak yerine ekonomik teşvikler sunduğunu öne sürdü.
Vance, "Şimdi ise tamamen farklı bir noktadayız. İran'ın nükleer programı tamamen yok edildi ve biz sadece bunun yeniden inşa edilmeyeceğine dair uzun vadeli bir taahhüt istiyoruz" dedi.
Hürmüz Boğazı için 60 günlük serbest geçiş dönemi
Vance, mutabakat kapsamında nihai anlaşmanın müzakere edileceği 60 günlük süreç boyunca Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin ücretsiz olacağını açıkladı.
İran'ın boğazdan geçen gemilerden hizmet ücreti alma planlarına da değinen Vance, Tahran yönetiminin anlaşmanın sağlayacağı avantajları ön plana çıkarmaya çalışacağını söyledi.
Askeri seçeneğin masada kalacağını ima etti
Fox News'e de konuşan Vance, İran'ın taahhütlerini yerine getirmemesi durumunda anlaşmanın sunduğu hiçbir avantajdan faydalanamayacağını söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump'ın gerektiğinde askeri seçeneği yeniden devreye sokabileceğini belirten Vance, "Bu, bombardımanların yeniden başlaması anlamına gelebilir. Gerçekten olabilir. Başkan Trump'ın bu konuda tereddüt edeceğini düşünmüyorum. Ablukanın yeniden uygulanması da seçenekler arasında" ifadelerini kullandı.
"ABD'den İran'a tek kuruş gitmeyecek"
Vance, ABD'nin İran'a milyarlarca dolarlık kaynak aktaracağı yönündeki iddiaları da reddetti.
"ABD'li vergi mükelleflerinin parasından tek bir kuruş bile almayacaklar. Asla. Nokta" diyen Vance, bu tür haberlerin gerçeği yansıtmadığını savundu.
Körfez ülkelerinden destek mesajı
Vance, mevcut mutabakatın Körfez ülkeleri tarafından olumlu karşılandığını belirterek, "Bu anlaşmayı Körfez Arapları seviyor çünkü bunun Orta Doğu'yu temelden dönüştürebilecek bir anlaşma olduğunu biliyorlar" dedi.
ABD Başkan Yardımcısı ayrıca, Washington ile Tahran arasında bugüne kadarki en yüksek düzeyde doğrudan iletişim kanallarının kurulduğunu ve İran'ın davranışlarını değiştirmesi halinde ABD'nin de ilişkileri kökten dönüştürmeye hazır olduğunu söyledi.
