JF-17 talebi Pakistan’ın üretim kapasitesini zorluyor

Pakistan Silahlı Kuvvetleri, son dönemde beş ülkeden JF-17 için resmi ve gayriresmi talepler aldıklarını açıkladı.

Beş ülkeden ilgi, sınırlı üretim kapasitesi

Pakistan ordusunun verdiği bilgilere göre Irak, Bangladeş ve Endonezya son bir ay içinde JF-17 ile ilgilendiklerini resmen iletti. Ayrı kaynaklara dayandırılan haberlerde Suudi Arabistan ve Libya’nın da uçağı değerlendiren ülkeler arasında yer aldığı belirtildi. İlginin artmasında, Pakistan’ın Mayıs 2025’te Hindistan ile yaşadığı çatışmalarda Çin menşeli platformların performansına yaptığı vurgu etkili oldu.

Ancak Pakistan yılda 16–18 adet JF-17 üretebiliyor ve bu uçakların neredeyse tamamı Pakistan Hava Kuvvetleri envanterine giriyor. Mevcut kapasitenin, ihracat taleplerini karşılayacak ölçüde artırılıp artırılamayacağı ise belirsizliğini koruyor.

Pazar bozucu olarak görülüyor

Singapur’daki S. Rajaratnam Uluslararası Çalışmalar Okulu’ndan araştırmacı Manoj Harjani, JF-17’nin uygun maliyeti ve sahadaki performansı nedeniyle dikkat çektiğini belirterek, “JF-17, fiyat avantajı ve yakın dönemdeki muharebe tecrübesi sayesinde bir pazar bozucu olarak görülüyor” değerlendirmesinde bulundu.

Pakistan Savunma Üretim Bakanı Raza Hayat Harraj, BBC Urdu’ya yaptığı açıklamada JF-17’nin birim maliyetinin varyant ve konfigürasyona bağlı olarak 40–50 milyon dolar arasında olduğunu söyledi. Bu rakam, Rafale ve F-16 gibi Batılı muadillerin bazı sürümlerinde 100 milyon doların üzerine çıkabiliyor.

Batılı platformlardan olası yön değişimi

Eğer Endonezya ve Suudi Arabistan JF-17 alımına yönelirse, bu durum her iki ülkenin uzun yıllardır ağırlıklı olarak Batı menşeli savaş uçaklarını tercih etmesi nedeniyle önemli bir kırılma olarak değerlendiriliyor. Endonezya kısa süre önce Fransa’dan Rafale teslim alırken, 2023’te ABD’den F-15 alımı için anlaşma imzalamıştı. Suudi Arabistan ise envanterinde büyük ölçüde ABD ve Avrupa yapımı uçaklara dayanıyor ve F-35’i de talep eden ülkeler arasında yer alıyor.

Ortak üretim modeli ve darboğaz riski

JF-17, Pakistan Aeronautical Complex ile Çinli AVIC Chengdu tarafından ortak üretiliyor. Mevcut yapıda üretimin yüzde 58’i Pakistan’da (gövde ve nihai montaj), yüzde 42’si Çin’de (aviyonik ve sistemler) gerçekleştiriliyor.

Eski Hava Kuvvetleri yetkilileri, ihracatın gerçekleşebilmesi için iki tarafın üretim takvimleri ve kapasite artırımı konusunda mutabakata varmasının şart olduğunu vurguluyor. Ayrıca tedarik zincirindeki en kritik unsurlardan biri olan Rus yapımı Klimov motorlarının, Ukrayna savaşı nedeniyle uygulanan yaptırımlar sebebiyle risk oluşturabileceği ifade ediliyor.

Block III ile 4,5 nesil sınıfında

JF-17’nin en güncel Block III varyantı, AESA radar, gelişmiş aviyonikler ve hava-hava/hava-yer yetenekleriyle 4,5 nesil sınıfında konumlandırılıyor. Pakistan, Mayıs 2025’teki çatışmalarda JF-17 ve J-10 uçaklarının “yüksek performans” sergilediğini açıklamıştı.