KAAN’ın yerli motoru TF35000’te gecikme yok

Antalya’da düzenlenen 5. Savunma ve Havacılık Sanayiinde Küresel Stratejiler Konferansı’nda konuşan TEI Genel Müdürü Faruk Akşit, GDH ve Defence Turk’e verdiği kapsamlı söyleşide, söz konusu rakamın yalnızca TEI için değil, Türkiye savunma ve havacılık sanayii açısından da önemli bir dönüm noktası olduğunu vurguladı.

Akşit, “Bu rakam TEI tarihinin rekoru. Aynı zamanda savunma sanayiinin ciddi bir atılım yaptığı bir yılı temsil ediyor. 2025’te bağlanan işlere baktığımızda, Türkiye savunma sanayiinin toplam siparişlerinin yaklaşık beşte birini tek başımıza almış durumdayız” ifadelerini kullandı.

Küresel müşteri ağı ve uzun vadeli sözleşmeler

TEI’nin ihracat başarısının tek bir ülke ya da şirketle sınırlı olmadığını belirten Akşit, General Electric ve Safran başta olmak üzere Avrupa, Uzak Doğu ve Amerika kıtasında çok sayıda motor üreticisine parça ve hizmet sağladıklarını söyledi. Akşit, “Biz fiyatla değil, kalite ve zamanında teslimatla rekabet etmeyi seçtik. Havacılıkta müşteriler, beş yıl, on yıl sonra dahi aynı kaliteyi teslim edebileceğinize güvenmek ister” dedi.

TEI’nin özellikle teslimat performansında “best in class” seviyesinde yer aldığını vurgulayan Akşit, General Electric gibi firmaların teslimat gecikmesini gün bazında ölçtüğünü ve TEI’nin ortalamasının 3–5 gün seviyesinde olduğunu ifade etti.

T-70 helikopter motorlarında üretim ve teslimatlar sürüyor

Akşit, T-70 Genel Maksat Helikopteri (Yerli Kara Şahin) programı kapsamında TEI tarafından üretilen motorlara ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Şu ana kadar 100’üncü motorun üretildiğini ve teslim edildiğini belirten Akşit, bu sayının 50 helikopterlik motor anlamına geldiğini ifade etti.

T-70 helikopterlerinin üretim sürecinde, TUSAŞ ile Sikorsky arasındaki lisans ve sözleşme görüşmeleri nedeniyle gecikmeler veya programda yavaşlamalar yaşanabileceğine dikkat çeken Akşit, buna rağmen motor üretimi tarafında TEI’ye yansıyan herhangi bir iptal ya da talep azalması olmadığını vurguladı.

Akşit, “Bize ‘daha az motor istiyoruz’ şeklinde bir bildirim gelmedi. Ürettiğimiz motorların tamamı isteniyor” ifadelerini kullandı.

Bakım onarımda uluslararası atılım

İhracatın önemli bir bölümünü bakım, onarım ve revizyon (MRO) faaliyetlerinin oluşturduğunu belirten Akşit, LM2500 deniz gaz türbini motorları için alınan uluslararası lisans sonrası ABD Donanması dahil olmak üzere birçok müşteri için bakım sözleşmeleri kazandıklarını açıkladı. Sadece geçen yıl bu alanda 67,5 milyon dolarlık ek iş alındığını söyledi.

Bunun yanı sıra Singapur Hava Kuvvetleri’nin F-15 motorlarının, Şili Hava Kuvvetleri’nin F-16 motorlarının ve Körfez ülkelerine ait çeşitli platformların motor bakım faaliyetlerinin de TEI portföyüne eklendiğini kaydetti.

Milli motor projelerinde takvim korunuyor

TEI’nin yürüttüğü kritik milli motor projelerine de değinen Akşit, TF35000 için belirlenen hedef tarihlerde herhangi bir gecikme olmadığını ve Savunma Sanayii Başkanlığı tarafından açıklanan takvim doğrultusunda ilerlediklerini söyledi.

TS1400 helikopter motoruna ilişkin olarak ise mekanik anlamda motorun uçuşa hazır olduğunu, ancak sivil sertifikasyon sürecinin zaman aldığını belirtti. Akşit, “Motor 1700–1800 beygir seviyelerine kadar test edildi. Güç ve kapasite olarak ithal muadillerinin üzerinde bir performans sergiliyor” dedi. Seri üretimin başladığını, sertifikasyon tamamlandığında teslimatların hızlanacağını ifade etti.

T-925 için daha güçlü yeni nesil motor gerekecek

Akşit, ağır sınıf helikopter projelerine ilişkin bir soruya verdiği yanıtta, T-925 sınıfı platformlar için mevcut T700 motorlarının yeterli olmadığını belirtti. Bu sınıf helikopterlerde kullanılan Ukrayna menşeli motorların 2500 beygirin üzerinde güç ürettiğini, T700 ailesinin ise bu seviyeye çıkamadığını ifade eden Akşit, T-925 için daha yüksek beygir gücüne sahip yeni bir milli motorun gerekeceğini söyledi. Bu kapsamda geliştirilecek motorun, mevcut projelerden ayrı ve uzun vadeli bir program olacağına işaret etti.

İHA motorları ve PD ailesi

İnsansız hava araçları için geliştirilen motorlara da değinen Akşit, PD170’in sahada olgunlaşma sürecini başarıyla geçtiğini, PD200 ve 225 beygir sınıfındaki yeni motorların ise kalifikasyon aşamasında olduğunu açıkladı. Bu motorların, platformda büyük değişiklik gerektirmeden daha yüksek yük ve menzil taleplerini karşılayacak şekilde geliştirildiğini vurguladı.

Baykar TB3 platformunda kullanılan PD170 motorlarına ilişkin geri dönüşlerin olumlu olduğunu belirten Akşit, ilk operasyonel dönemlerde sahada teknik ekip bulundurularak hızlı iyileştirmeler yapıldığını söyledi.

TF6000 testlerinde kritik eşik aşıldı

Akşit, TF6000 turbofan motoru için yürütülen testlerde önemli bir kilometre taşına ulaşıldığını da açıkladı. “Motor 5900 libre itki seviyesine kadar çıktı. Tasarım hedefimiz olan 6000 libreye çok yaklaştık” diyen Akşit, bu sonucun program açısından son derece kritik olduğunu ifade etti.