Macaristan’ın Ukrayna kredisine vetosu AB’de kriz yarattı

• Macaristan, Ukrayna için hazırlanan 90 milyar euroluk kredi paketini ve Rusya’ya yönelik yeni yaptırımları veto etti.
• AB yetkilileri, Budapeşte’yi “samimi iş birliği ilkesini ihlal etmekle” ve kolektif kararların güvenilirliğini zedelemekle suçladı.
• Krizin merkezinde, Rus petrolünü Macaristan ve Slovakya’ya taşıyan Druzhba boru hattında yaşanan sevkiyat sorunu yer alıyor.
• Veto kararı, AB’de oy birliği kuralının değiştirilmesi tartışmalarını ve Macaristan’daki yaklaşan seçimlere ilişkin değerlendirmeleri gündeme getirdi.

Aralık ayında uzun müzakereler sonucunda üzerinde uzlaşı sağlanan ve yasama sürecinin son aşamasına gelen 90 milyar euroluk kredi paketinin ilk ödemesinin nisan başında yapılması planlanıyordu. Ancak Macaristan’ın son anda vetosunu devreye sokması, AB liderliğinde büyük rahatsızlık yarattı.

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, dışişleri bakanları toplantısının ardından yaptığı açıklamada, bu tutumun AB anlaşmalarında yer alan samimi iş birliği maddesiyle bağdaşmadığını belirtti.

AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ise Macaristan Başbakanı Viktor Orban’a gönderdiği mektupta, 27 liderin üzerinde uzlaştığı kararların bağlayıcı olduğunu vurguladı. Costa, kolektif olarak alınan kararların güvenilirliğinin hiçbir üye devlet tarafından sarsılmasına izin verilemeyeceğini ifade etti.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da Paris’te yaptığı açıklamada, son AB Konseyi’nde verilen siyasi taahhütlerin yerine getirilmesi gerektiğini söyledi.

Druzhba hattı krizin merkezinde

Krizin temelinde, Sovyet döneminden kalma Druzhba boru hattında yaşanan kesinti bulunuyor. Rus ham petrolünü Ukrayna üzerinden Macaristan ve Slovakya’ya taşıyan hat, ocak sonunda bir insansız hava aracı saldırısında hasar gördü.

Budapeşte ve Bratislava, sevkiyatın yeniden başlamamasından Kiev’i sorumlu tutuyor. Orban, Costa’ya gönderdiği mektupta Ukrayna’nın şubat ortasından bu yana siyasi gerekçelerle ve uluslararası yükümlülüklerini ihlal ederek petrol transferini yeniden başlatmayı reddettiğini savundu. Bu durumun Macaristan’ın enerji güvenliğini tehdit ettiğini belirtti.

Kiev yönetimi ise onarım çalışmalarının Rus bombardımanı nedeniyle aksadığını bildiriyor. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, Macaristan ve Slovakya’nın tutumuna tepki göstererek, ültimatomların Kremlin’e yöneltilmesi gerektiğini ve iki ülkenin tüm AB’yi “rehin tutamayacağını” söyledi.

Yaptırımlar da engellendi

Macaristan, kredi paketinin yanı sıra Rusya’ya yönelik yeni yaptırım paketini de veto etti. Bu gelişme, AB içinde oy birliği kuralının suistimal edilip edilmediğine dair tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Litvanya Dışişleri Bakanı Kestutis Budrys, veto yetkisinin kötüye kullanılmasını önlemek için oylama kurallarının gözden geçirilmesi gerektiğini savundu. İsveç Dışişleri Bakanı Maria Malmer Stenergard ise vetonun Macaristan’da nisan ayında yapılacak genel seçimlerle bağlantılı olabileceğini öne sürdü ve Orban’ın anketlerde geride olduğuna dikkat çekti.

Kallas da seçim bağlantısına temkinli yaklaşmakla birlikte, Macar halkının Ukrayna’ya yardıma bütünüyle karşı olduğu görüşüne katılmadığını ifade etti. Macaristan’ın tarihine atıf yapan Kallas, Macar kamuoyunun ihtiyaç içindeki Ukraynalılara yardım edilmemesini destekleyeceğine inanmadığını dile getirdi.

Yaşanan kriz, AB’nin Ukrayna’ya uzun vadeli mali ve siyasi desteğinin sürdürülebilirliği ile karar alma mekanizmalarının geleceğine ilişkin tartışmaları daha da derinleştirmiş durumda.