Milli parklar ve doğa koruma kanun teklifinin hangi maddeleri kabul edildi?

• Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü (DKMP), özel bütçeli bağlı bir kuruluş olarak yeniden yapılandırılarak geniş idari yetkilerle donatıldı.
• Milli parklara giriş ücretini ödemeden girenlere bilet bedelinin 4 katı ceza kesilecek ve doğaya zarar verenlere 3 yıla kadar hapis cezası verilecek.
• Turizm izinlerinin yönetimi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan alınarak 2026 yılı itibarıyla tamamen DKMP bünyesine devredilecek.
• Av silahları ve mühimmatlarının perakende satış bedelleri üzerinden yüzde 2 oranında katılım payı alınarak kurumun döner sermayesine aktarılacak.

TBMM Genel Kurulu'nda görüşülen Milli Parklar Kanunu ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname'de değişiklik öngören teklifin önemli maddeleri kabul edildi. Yeni düzenlemelerle birlikte Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün yetkileri genişletilirken, doğayı tahrip edenlere yönelik ağır cezai yaptırımlar getirildi.

Kurumsal yapıda ve genel tanımlarda kapsamlı değişiklikler

Kara Avcılığı Kanunu'nda yer alan "Çevre ve Orman Bakanlığı" ibaresi ile özel, devlet ve örnek avlaklara dair tanımlar "Tarım ve Orman Bakanlığı" ile DKMP lehine güncellendi. Kanunda geçen "av koruma memurları" ifadesi de "av ve doğa koruma memuru" şeklinde değiştirilerek genel görev tanımlarında önemli bir yasal düzenlemeye gidildi.

Saha bekçiliği kadrolarında artık sözleşmeli personelin de görev yapabilmesine olanak tanıyan önemli bir idari imkan sağlandı. Av komisyonlarına resmi olarak temsilci gönderen idarelerin yapısında da DKMP'nin yeni konumuna uygun bir uyum düzenlemesi gerçekleştirildi.

Avcılık faaliyetlerine yönelik yeni mali ve idari kurallar

Av ve yaban hayatı yönetimi planlarına göre yapılacak avlanmalarda, hayvanların türlerine, ağırlıklarına ve trofelerine yani boynuz veya post gibi hatıra değeri taşıyan parçalarına göre alınacak avlama izin ücretlerini DKMP tespit edecek. Perakendeciler tarafından alınan ateşli, ateşsiz, yivli ve yivsiz av tüfekleri ile mermi, fişek, barut, saçma, çekirdek, kapsül ve kovanların alış bedeli üzerinden yüzde 2 katılım payı kesilecek.

İlgili katılım payları faturanın kesildiği ayı takip eden ayın sonuna kadar perakendeci tarafından kurumun döner sermaye işletmesi hesabına doğrudan ödenecek. İthalatçı, imalatçı ve toptancılar, genel müdürlük tarafından talep edilmesi halinde perakendecilere yaptıkları satışlara ilişkin tüm bilgi ve belgeleri gecikmeksizin iletmekle yükümlü tutulacak.

Katılım payının süresinde bildirilmemesi veya eksik aktarılması durumunda, eksik tutarın bir ay içinde ödenmesi gerektiği ilgili kuruma resmen tebliğ edilecek. Bu gecikmelerde Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun dikkate alınarak hesaplanan güncel faiz tutarı da asıl borçla birlikte tahsile konu edilecek.

İlgili uygulamanın usul ve esasları, Hazine ve Maliye Bakanlığının olumlu görüşü resmen alındıktan sonra bizzat genel müdürlük tarafından belirlenecek. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün resmi faaliyetleri, idari harçlar ile tapu ve kadastro işlemlerinden kaynaklanan döner sermaye hizmet bedellerinden tamamen muaf tutulacak.

Orman muhafaza memurlarına kolluk kuvveti yetkileri

Avcılığın kontrolü, yaban hayvanlarının korunması, üretim tesislerinin denetimi ve av yasaklarının takibi gibi kritik görevler DKMP ile Orman Genel Müdürlüğü tarafından ortaklaşa yürütülecek. Kanunla görevlendirilen orman muhafaza memurları, genel kolluk kuvvetleri gibi yasaklara uymayanları avlanmadan menetme ve söz konusu kişiler haklarında tutanak düzenleme yetkisine sahip olacak.

Bu görevliler ayrıca avlanması yasak olan canlı veya cansız hayvanlara, bu fiillerin işlenmesinde kullanılan her türlü eşya ve vasıtaya el koyarak şüphelileri yakalayabilecek. Canlı olarak ele geçirilen av hayvanları hemen doğaya salınırken, yaralı olanlar ise uluslararası taahhütler dikkate alınarak tedavi edildikten sonra uygun ortamlara bırakılacak.

Doğa koruma hizmetlerine gönüllü şekilde destek sağlamak isteyen uygun vatandaşlara genel müdürlük tarafından resmi fahri av müfettişliği unvanı verilebilecek. Avcılar; orman muhafaza memurlarına, saha bekçilerine, polis, jandarma, köy muhtarı ve ihtiyar heyetlerine avlanma belgeleri ile vurdukları hayvanları talep halinde ibraz etmek zorunda kalacak.

İhtiyaç duyulması halinde belirlenen özel memurlara ve saha bekçilerine Cumhurbaşkanı tarafından bizzat onaylanan silahlar resmi demirbaş olarak tahsis edilecek. Kaçak avcılık ihbarlarında ve takiplerinde köy bekçileri ile muhtarların orman muhafaza ile doğa koruma memurlarına yardım etmeleri kanunen mecburi kılınacak.

Av ve doğa koruma memurları, görevleri sırasında kurum tarafından rengi ve biçimi tespit edilen kurumsal resmi kıyafetleri giymek mecburiyetinde olacak. Memurların resmi kıyafetleri, silahları, telsizleri ve arazide görevde kullanacakları diğer tüm araç gereçler doğrudan genel müdürlük tarafından temin edilecek.

Bütçe yapısında ve turizm izinlerinde köklü dönüşüm

Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, yasal düzenlemeler sonucunda kamu tüzel kişiliğini haiz özel bütçeli bağlı bir resmi kuruluş statüsüne kavuşturuldu. Kurumun ihtiyaç duyduğu özel hallerde kendi faaliyet alanıyla ilgili döner sermayeli işletmeler kurabilmesinin önü açılarak mali yapısı büyük oranda güçlendirildi.

Yeni kurulan döner sermaye işletmelerine tahsis edilen sermaye miktarını tam beş katına kadar artırma yetkisi doğrudan Cumhurbaşkanına verildi. İşletmelerin faaliyet alanları, gelirleri, idari giderleri ve denetim mekanizmaları Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenecek.

Milli Parklar Kanunu'na tabi özel alanlardan elde edilecek tüm yasal gelirler, doğrudan Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü döner sermayesine aktarılacak. Ayrıca idarenin daha önce faaliyet gösteren eski döner sermaye işletmelerine ait geçmiş yıllardaki yıl sonu karları da genel müdürlük bünyesine dahil edilecek.

Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğünce yürütülen turizm izinleri tamamen DKMP'ye devrediliyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca daha önce üst hakkı tesis edilen taşınmazlara ait sözleşmelerin tarafı 1 Ocak 2026'dan itibaren yenilenmeksizin doğrudan DKMP olacak.

Genel ve özel bütçeli kamu idarelerinde yarışma sınavıyla mesleğe giren, yeterlilik alan müfettiş, denetçi, denetmen ve kontrolörler arasından DKMP'ye müfettiş kadrosuyla atama yapılabilecek. Kurumun iç denetim gücünü artırmak amacıyla dışarıdan yapılacak bu özel atamalar kapsamında görevlendirilecek müfettiş sayısı toplamda onu geçemeyecek.

Doğayı tahrip edenlere hapis ve yıkım cezaları

Milli parklarda ekolojik dengeyi bozanlara, toprak, su veya hava kirliliği yaratanlara ve onaylı planlar haricinde tesis kuranlara bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilecek. Bitki örtüsünü keserek veya yakarak bu alanları işgal eden ve tapuya tescil ettiren kişilere, fiilleri daha ağır bir suç oluşturmadıkça beş bin güne kadar adli para cezası uygulanacak.

Milli parklara gelen sivil ziyaretçilere uygulanacak giriş ücreti tarifesi doğrudan Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından güncel olarak belirlenecek. Belirlenen bu mecburi giriş ücretini ödemeden alana gizlice girdiği tespit edilen kişilere, bilet bedelinin tam dört katı tutarında idari para cezası kesilecek.

Çevre Kanunu kapsamında yapılan değişiklikle milli park, tabiat parkı ve anıtı gibi alanlardaki tüm altyapı, üstyapı, tanıtım ile işletme tesisleri doğrudan kurum tarafından yapılacak veya işlettirilecek. Kesilen idari para cezalarından elde edilen tahsilatın yüzde 25'i genel müdürlüğe aktarılırken, kalan yüzde 75'lik kısım doğrudan devlete ait genel bütçeye gelir olarak yazılacak.

Kanuna göre tescil yasağı kapsamında olan devlete ait koruma alanlarındaki izinsiz yapı ve tesislere hiçbir şart aranmaksızın doğrudan el konulacak. El konulan bu kaçak binalar inşa aşamasında bile olsa herhangi bir mahkeme kararı beklenmeksizin derhal yıkılacak veya idarenin ihtiyacına göre değerlendirilecek.

Korunan alanların uzun devreli gelişim planlarına zarar gelmemesi ve yöre insanının yaşadığı muhtemel kayıpların en aza indirilmesi amacıyla bölge halkından özel alan kılavuzları yetiştirilecek. Eğitim görecek alan kılavuzu adaylarının seçimi, başarı durumları, memurların ve tüm saha bekçilerinin resmi çalışma usulleri kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.

Meclis çalışmalarında teklifin çeşitli kritik maddelerinin kabul edilmesinin ardından TBMM Başkanvekilleri Tekin Bingöl ve Bekir Bozdağ tarafından yasal birleşimlere ara verildi. Verilen resmi araların ardından ilgili komisyonun yerini almaması nedeniyle birleşimler 10 Mart Salı saat 15.00 ve ilerleyen günlerde saat 14.00'te toplanmak üzere tamamen kapatıldı.