Moldova'nın Romanya'ya bağlanma planı

• Ruslan Şevçenko’ya göre Moldova–Romanya birleşmesi kısa ve orta vadede gerçekçi değil.
• Moldova’da birleşmeyi destekleyenlerin oranı yüzde 30–35 seviyesinde. Şevçenko, çoğunluğun bağımsızlıktan ve AB entegrasyonundan yana olduğunu vurguluyor.
• Birleşme söylemi seçim dönemlerinde siyasi mobilizasyon aracı olarak öne çıkıyor

Moldova Cumhurbaşkanı Maia Sandu, mevcut jeopolitik koşullarda Moldova gibi küçük ülkelerin egemenliğini ve demokrasisini korumasının giderek zorlaştığını belirtti. Rusya kaynaklı baskılara dikkat çeken Sandu, olası bir referandumda Romanya ile birleşme yönünde oy vereceğini açıkladı.

Sandu, buna karşın Moldova toplumunda birleşmeyi destekleyenlerin çoğunlukta olmadığını kabul ederek, halkın büyük bölümünün Avrupa Birliği’ne entegrasyonu daha gerçekçi bir yol olarak gördüğünü ifade etti.

gdh’a konuşan Moldovalı analist Ruslan Şevçenko, birleşme tartışmalarının uzun yıllardır Moldova ve yabancı basında düzenli olarak gündeme geldiğini söyledi. Bu tartışmaların büyük ölçüde dilsel ve tarihsel argümanlara dayandığını belirtti.

Şevçenko, Moldova ve Romanya’da konuşulan dilin özünde aynı olduğunu, iki toplumun kültürel kökenlerinin ortak olduğunu vurguladı. Günümüz Moldova topraklarının 1812 yılına kadar başkenti Yaşi olan Moldova Prensliği’nin parçası olduğunu hatırlattı.

Sovyet dönemi ayrışmayı derinleştirdi

Şevçenko, “Çarlık Rusyası ve özellikle Sovyetler Birliği döneminde Moldova ile Romanya arasındaki kültürel ve dilsel birlik bilinçli biçimde inkâr edildi. Bunun temel nedeni Romanya’nın ileride toprak iddiasında bulunabileceği endişesiydi.” dedi.

Sözlerinin devamında Şevçenko, “Sovyet döneminde Moldovalılar ile Romenlerin aynı halk olduğunu savunanların “milliyetçilik” suçlamasıyla baskıya uğradığını hatırlıyoruz.” ifadelerini kullandı.

Birleşme yanlılarının oranı neden yükseldi?

1990’lı yıllarda birleşmeyi destekleyenlerin oranının yaklaşık yüzde 10 seviyesinde olduğunu dile getiren Şevçenko, 2000’li yıllardan itibaren bu oranın kademeli olarak arttığını söyledi.

Şevçenko, “2009 sonrası anketlerde birleşme yanlılarının oranının yüzde 30–35 bandına çıktığını gördük. Son on yılda bu oran sabit kaldı.” yorumunu yaptı.

Şevçenko, Moldova nüfusunun çoğunluğunun ülkenin bağımsızlığını desteklediğini ve bu nedenle Romanya ile birleşmeye yönelik somut adımların sınırlı kaldığını söyledi.

Moldovalı analist bu yönde atılan adımların daha çok eğitim müfredatındaki değişiklikler, altyapı projeleri, Romanya’nın Moldova’daki okullara ve kültürel kurumlara verdiği destek ile AB ve NATO entegrasyon sürecine sağlanan katkılarla sınırlı olduğunu belirtti.

Ekonomik beklentiler belirleyici rol oynuyor

Şevçenko’ya göre birleşmeyi destekleyen yüzde 30–35’lik kesim homojen bir yapıdan oluşmuyor. Şevçenko, “Birleşmeyi savunan grubun önemli bir bölümünün birleşmeyi ekonomik ve pragmatik nedenlerle savunduğunu biliyoruz.” dedi.

Ayrıca Şevçenko, “Romanya’nın AB üyesi olması ve yaşam standartlarının Moldova’ya kıyasla daha yüksek olmasının bu tercihte etkili olduğunu düşünüyoruz.” yorumunu yaptı. Şevçenko, etnik ve ulusal kimlik gerekçesiyle birleşmeyi savunanların oranının yüzde 10–15’i geçmediğini kaydetti.

Romanya neden temkinli davranıyor?

Şevçenko, Romanya’da Moldova’nın tarihsel olarak Romanya’nın parçası olduğu yönündeki görüşün yaygın olduğunu ama siyasi elitlerin bu fikri hayata geçirmekte temkinli davrandığını vurguladı:

“Washington ve Brüksel’in böyle bir birleşmeye sert biçimde karşı çıkacağını bilen Romanya yönetimi, pratik adımlar atmaktan kaçınıyor. Romanya Temsilciler Meclisi’nin 11 Ekim 2023’te Moldova’nın birleşmesine ilişkin yasa tasarısını reddettiğini hatırlıyoruz.”

— Şevçenko

Birleşme söylemi neden gündemde tutuluyor?

Ruslan Şevçenko’ya göre Moldova’nın Romanya ile birleşmesi ne bugün ne de yakın gelecekte gerçekçi bir senaryo. Şevçenko Bu konunun daha çok seçim dönemlerinde bazı siyasi aktörler tarafından oy artırma amacıyla gündeme getirildiğini söyledi.

Maia Sandu’nun son açıklamasının da bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiğini belirten Şevçenko, “Sandu’nun Romanya vatandaşı olmasının ve Batı yanlısı seçmeni konsolide etme isteğinin bu söylemi etkilediğini ifade edebilirim.” dedi.