NATO’dan nadir toprak hamlesi
Bu girişim, malzeme kıtlıklarının caydırıcılık, hazırlık ve savunma üretimi üzerindeki olumsuz etkilerini en aza indirmeyi hedefliyor.
Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (IISS), bu çabaların, tedarik zinciri zayıflıklarının askeri operasyonlar üzerindeki etkisine dair artan farkındalığı yansıttığını belirtiyor.
Ortak tedarik ve yönetim projesi
24 Haziran 2025’te düzenlenen NATO Savunma Sanayi Forumu’nda, on iki müttefik ülke, savunma açısından kritik ham maddelerin ortak alımı, taşınması, depolanması ve yönetilmesine odaklanan yeni bir proje başlatmayı kabul etti. Bu adım, jeopolitik rekabetin arttığı ve malzeme eksikliklerinin askeri operasyonları geciktirebileceği bir dönemde atılmış oldu.
Kritik ham maddeler ve kullanım alanları
NATO, Aralık 2024’te yayımladığı liste ile gelişmiş savunma sistemlerinin üretimi için 12 kritik ham maddeyi belirledi. Bunlar arasında:
- Neodimyum ve Disprosiyum (sensörler ve radarlar için)
- Berilyum ve Titanyum (yapısal bileşenler için)
Bu maddelerin tedarikindeki kesintiler, savunma sanayisini uzun vadede olumsuz etkileyebilir.
Avrupa ve ABD’nin paralel çabaları
- Avrupa Birliği, 2024’te kabul edilen Kritik Ham Maddeler Yasası kapsamında 47 stratejik proje başlattı ve Haziran 2025’te AB dışındaki 13 projeyi de dahil etti.
- Avrupa Savunma Ajansı, öncelikli malzemeleri belirlemeyi ve tedarik stratejilerini çeşitlendirmeyi amaçlayan bir beyaz kitap yayımladı.
- Özel sektör de sürece dahil oldu; Rheinmetall, MBDA ve Çek CSG Grubu, kritik malzemelerin güvenli tedariki için yatırımlar yaptı.
- ABD hükümeti, 2025’te ülkenin tek faaliyette olan nadir toprak madeni işletmesinin en büyük hissedarı oldu. Bu adım, yerli tedarik kapasitesini artırmayı ve yabancı kontrollü kaynaklara olan bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.
