Netanyahu'nun koalisyonu artık azınlık hükümeti

• Haredi partisi Şas, askerlik muafiyeti yasa tasarısı nedeniyle hükümetten çekildi.
• Netanyahu’nun koalisyonu 120 sandalyeli Meclis’te artık sadece 50 vekille temsil ediliyor.
• Buna rağmen Şas, hükümeti düşürmeye yönelik girişimlere destek vermeyecek.
• Ana muhalefet lideri Yair Lapid, hükümeti “gayrimeşru” ilan ederek erken seçim çağrısı yaptı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun koalisyon ortaklarından Şas Partisi, Ultra-Ortodoks Yahudilerin (Haredi) askerlikten muaf tutulmasına ilişkin yasa üzerinde yaşanan anlaşmazlık nedeniyle hükümetten istifa etti. İsrail basınına göre, Şas'ın dini liderlerinden oluşan Hahamlar Konseyi, yaşanan uzlaşmazlık sonrası hükümetten çekilme kararını onayladı.

Şas’ın çekilmesiyle birlikte Netanyahu hükümeti, 120 sandalyeli Knesset'te sadece 50 milletvekilinin desteğiyle azınlık hükümeti konumuna düştü. Daha önce 7 vekilli Birleşik Tevrat Yahudiliği ittifakının da hükümetten çekilmesiyle koalisyonun dengesi bozulmuştu.

Koalisyonun çözülmesine rağmen Şas Partisi'nin muhalefetin hükümeti düşürme çabalarına destek vermeyeceği duyuruldu. İsrail Meclisi 27 Temmuz’da yaz tatiline girecek. Bu süreçte yeni bir fesih oylaması beklenmiyor.

Muhalefet, Haziran ayında Meclisin feshedilmesi yönünde teklif sunmuş ancak gerekli çoğunluğu sağlayamamıştı. İsrail yasalarına göre, Meclisin feshi sadece 6 ayda bir oylanabiliyor.

Lapid: “Bu hükümet gayrimeşru”

Ana muhalefet lideri Yair Lapid, hükümetin düşen milletvekili sayısıyla birlikte "gayrimeşru" hale geldiğini savundu. Lapid, yayımladığı videolu mesajda, "Netanyahu hükümeti artık kimin ölüp kimin yaşayacağına karar veremez" dedi. Gazze, Suriye ve Suudi Arabistan gibi başlıklarda da mevcut hükümetin hiçbir meşruiyeti kalmadığını dile getiren Lapid, erken seçim çağrısı yaptı.

Harediler için zorunlu askerlik uygulaması

İsrail'de 18 yaşını geçen her vatandaşın zorunlu askerlik hizmeti bulunmasına rağmen, dini eğitimde olan Haredi erkekler yıllardır bu yükümlülükten muaf tutuluyordu. Ancak özellikle 7 Ekim 2023'ten bu yana artan savaş durumu asker ihtiyacını artırdı.

İsrail Yüksek Mahkemesi 25 Haziran 2024’te verdiği kararla, Haredilerin askerlikten muaf tutulmasının yasal dayanağı olmadığını açıklamıştı. Bunun üzerine hükümet, 80 bin Haredi erkeğe celp göndermeye başladı. Ancak Şas ve diğer Haredi partiler, bu uygulamaya karşı çıktı ve yasa tekliflerinin geri çekilmesi talebinde bulundu.

Netanyahu'nun krizi çözememesi üzerine Haredi partiler Meclis'i boykot etti. Son olarak Dışişleri ve Savunma Komitesi Başkanı Yuli Edelstein’in sunduğu taslak da Ultra-Ortodoks partilerin desteğini alamadı. Böylece koalisyon ortakları birer birer hükümeti terk etti.