Neyin ve hicvin efsane ismi: Neyzen Tevfik

• Çocukluk yıllarında Bodrum’da duyduğu ney sesiyle müziğe bağlanan sanatçı, İzmir ve İstanbul mevlevihanelerinde yetişerek usta bir neyzen oldu.
• Hiciv sanatındaki ustalığını "Hiç" ve "Azab-ı Mukaddes" kitaplarında toplayan Tevfik, toplumun her kesimini kapsayan alaycı ve düşündürücü bir üslup geliştirdi.
• Hayatını düzenli bir geliri olmadan, maddi değerlere önem vermeyen bir "hiçlik" felsefesiyle sürdüren şair, 100’e yakın plak doldurarak musiki tarihine geçti.
• Mısır'dan İstanbul'a kadar geniş bir coğrafyada yaşayan ve pek çok sanatçıyla dostluk kuran Tevfik, hazırcevaplılığıyla çok sayıda fıkranın başkahramanı oldu.

Ney sesiyle değişen bir ömür ve ilk edebi adımlar

Bodrum’da 1879 yılında dünyaya gelen Tevfik Kolaylı, henüz küçük bir çocukken babasıyla gittiği kahvehanede duyduğu ney sesinden çok etkilenerek müziğe yöneldi. Urla’da başlayan ney eğitimi, sara hastalığı nedeniyle okul hayatı kesintiye uğrayınca İzmir Mevlevihanesi’ne taşındı.

İzmir’de Şair Eşref gibi dönemin önemli sanatkarlarıyla tanışan Tevfik, onlardan edebiyat ve musiki dersleri alarak sanat vizyonunu genişletti. İlk şiiri 1898 yılında yayımlanan usta sanatçı, aynı yıl eğitimini sürdürmek için İstanbul’a giderek Galata ve Yenikapı mevlevihanelerinde vaktini geçirmeye başladı.

Sanat dünyasının çok yönlü ve felsefi şahsiyeti

Neyzen Tevfik; bağlama, cura ve tambur çalabilen çok yönlü bir sanatçıydı. 20 yaşına geldiğinde şairliği ve neyzenliğiyle tüm İstanbul’da adını duyuran Tevfik, dervişlik mertebesine ulaşarak hayat felsefesini sadelik üzerine kurdu.

Dönemin edebiyatçıları Ahmet Mithat Efendi ve Muallim Naci gibi isimlerle sık sık bir araya gelen sanatçı, hayatının bir bölümünü Mısır'da geçirdi. Kahire'de "Neyzenler Kahvehanesi" açarak geçimini sağlayan Tevfik, 1919'da İstanbul'a dönerek edebiyatımızın ikonik eserlerinden biri olan "Hiç" adlı kitabını yayımladı.

Mehmet Akif Ersoy ile kurulan sarsılmaz dostluk köprüsü

İstanbul’a medrese eğitimi için gelen Neyzen Tevfik, burada hayatının en önemli dostlarından biri olan Mehmet Akif Ersoy ile tanıştı. Bu dostluk süresince Akif’ten Arapça, Farsça ve Fransızca dersleri alan Tevfik, karşılığında yakın dostuna ney meşk ettirdi.

Akif ile Mısır’da geçirdiği günleri büyük bir özlemle anlatan sanatçı, dostuna dair hatıralarını şu sözlerle ifade etmişti: "Akif sabahları güneş doğmadan kalkar, Kur'an tercümesine başlardı. Sabah namazını kılar, çayı hazırlar, beni uyandırırdı. Ona hasretini çektiğini söylediği makamlardan taksim yapardım. Gözlerinden damla damla akıttığı yaşı benden saklamak ister ve sonra bana tercüme ettiği Kur'an'dan parçalar okurdu. O zaman ben de coşar, elime neyimi alır ve duygularımı neye bırakırdım."

Hicivlerinde toplumsal eleştiriyi sanatla buluşturdu

Neyzen Tevfik'in eserleri, ince bir mizah ile derin bir düşüncenin birleşimi olarak kabul edilir. Toplumsal aksaklıkları kimseden çekinmeden eleştiren usta şair, ney taksimleriyle de ruhani bir derinlik sundu.

Türkiye’nin ilk radyo istasyonu olan İstanbul Radyosu’nun açılışında ney üfleyen Tevfik, sanat hayatına sinema filmlerini de sığdırdı. Ömrünün son günlerinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin yardımıyla geçinen sanatçı, dertlerin ve sevinçlerin gelip geçici olduğuna inandığı felsefesiyle 1953 yılında hayata gözlerini yumdu.