Norveç’in varlık fonunun savunma sanayiine yatırım planı sekteye uğradı

Fon, nükleer silah parçaları üreten Airbus, Boeing, BAE Systems ve Lockheed Martin gibi şirketlere yatırım yapmasını engelleyen etik kurallara bağlı olarak faaliyet gösteriyor. Ancak muhalefetteki Muhafazakâr Parti ve İlerleme Partisi, bu kuralların değişmesi gerektiğini savunarak Avrupa’daki askeri harcamaların arttığı bir dönemde savunma şirketlerine yatırımın önünün açılmasını istiyor.

Norveç Merkez Bankası Başkanı da bu çağrılara destek vermişti. Şubat ayında yaptığı açıklamada, “Dünyanın yeniden silahlanma ve artan uluslararası gerilimlerle şekillendiği bir dönemde, etik olarak kabul edilebilir olanın da değişebileceğini” vurgulamıştı.

Bazı şirketlere yatırım yapılabiliyor

Fon hâlihazırda nükleer silah üretmeyen savunma firmalarına yatırım yapabiliyor ve bu kapsamda Rheinmetall ve Leonardo gibi şirketlerde hissesi bulunuyor. Ancak mevcut kurallar, bazı büyük savunma üreticilerini dışarıda bırakıyor.

İlerleme Partisi milletvekili Hans Andreas Limi, Lockheed Martin’den 52 adet F-35 savaş uçağı satın alırken, aynı firmaya yatırım yapmanın yasak olmasını “ikiyüzlülük” olarak nitelendirerek parlamentoya yasa teklifi sundu. Limi, “Bu değişiklik, savunma sanayii için sermaye akışını sağlamak adına şimdi her zamankinden daha gerekli” dedi.

Ancak öneri, azınlık hükümetindeki İşçi Partisi’nin karşı çıkmasının yanı sıra parlamentodaki diğer partilerden de yeterli destek alamıyor. Özellikle Maliye Bakanlığı, etik kuralların sadece kapsamlı değerlendirmelerle ve parlamentoda geniş mutabakat sağlandığında değiştirilmesi gerektiğini savunuyor.

Maliye Bakan Yardımcısı Ellen Reitan, Reuters’a yaptığı açıklamada, “Rehber ilkelerdeki kriterlerin, bütüncül ve dikkatli bir değerlendirme sürecinin ardından değiştirilmesi gerekir. Şu an yeni bir gözden geçirme için erken,” dedi.

Merkez Parti lideri Trygve Slagsvold Vedum da fonun uzun vadeli istikrarı için temkinli olunması gerektiğini belirtti. Yeşiller Partisi ise mevcut küresel silahlanma eğilimini desteklediklerini, ancak fonun bundan kâr elde etmesini doğru bulmadıklarını ifade etti.

Bu gelişmeler, Norveç’in ahlaki yatırım ilkesine bağlı kalmaya devam edeceğini ve fonun savunma sektörüne doğrudan yatırım yapmasının kısa vadede mümkün görünmediğini ortaya koyuyor.