Portekiz'de yapılan erken seçimden aşırı sağ zaferle çıktı

• AD ittifakı yüzde 32 oy oranıyla seçimden birinci çıktı ancak 230 sandalyeli Meclis’te 116’yı bulamayarak azınlık hükümetine yöneldi.
• Aşırı sağcı Chega oy oranını yüzde 22,5’e çıkararak 58 milletvekiliyle PS’yi yakaladı, ikinci büyük güç haline geldi.
• Sosyalist Parti (PS) büyük bir çöküş yaşadı. Oy oranı yüzde 28’den 23,4’e, milletvekili sayısı 78’den 58’e geriledi.
• Başbakan Montenegro, Chega ile ittifak yapmayacağını yineleyerek diğer partilere ‘sorumlu davranın’ çağrısı yaptı.

Portekiz’de 10 yıl içinde beşinci kez yapılan erken genel seçimde merkez sağ ittifakı Demokratik İttifak (AD), yüzde 32,1 oy alarak 86 milletvekili çıkardı. Bir önceki seçimde yüzde 28,85 oranla 80 milletvekili kazanan AD, bu yükselişe rağmen Meclis’te 116 sandalye ile sağlanabilecek çoğunluğa ulaşamadı.

PSD ve Hristiyan Demokrat PP-CDS’den oluşan AD’ye liderlik eden Başbakan Luis Montenegro’nun önümüzdeki günlerde Cumhurbaşkanı Marcelo Rebelo de Sousa’dan hükümeti kurma görevini alması bekleniyor. Montenegro, yine azınlık hükümeti kurmayı deneyeceğini belirtti.

Chega’nın tarihi sıçraması: İkinci büyük parti

Seçimlerin asıl sürprizini, sadece 6 yıllık bir siyasi geçmişi olan aşırı sağcı Chega yaptı. Bir önceki seçimde yüzde 18 oy alan parti, bu kez oy oranını yüzde 22,56’ya yükselterek PS ile aynı sayıda milletvekili (58) çıkardı.

Parti lideri Andre Ventura, “Chega bugün Portekiz’de 50 yıllık iki partili sistemi öldürdü” diyerek sonucu “tarihi zafer” olarak nitelendirdi. Ventura, Chega’nın artık ülkeyi yönetmeye aday bir siyasi güç olduğunu söyledi.

Sol blokta ağır çöküş ve istifa

2015-2022 arasında iktidarda kalan Sosyalist Parti (PS), yüzde 28 olan oy oranını yüzde 23,38’e düşürerek 58 milletvekili çıkarabildi. PS’nin lideri Pedro Nuno Santos, alınan kötü sonuçların ardından istifasını açıkladı. Santos, “Bu hükümeti desteklemek benim görevim değil” diyerek AD lideri Montenegro’nun halktan aldığı güvene uygun hareket etmesini istedi.

Seçimden önce PS'nin sandalye sayısı 78'di. 2022'de Antonio Costa liderliğinde 120 milletvekili ile mutlak çoğunluk elde eden PS, iki yılda neredeyse yarı yarıya güç kaybetti.

Aşırı sol geriledi

Aşırı sol Sol Blok (BE), 5 milletvekilinden yalnızca 1’ini koruyabildi. BE lideri Mariana Mortagua, seçim yenilgisini "alçakgönüllülükle kabul ediyoruz" sözleriyle değerlendirdi.

Seçim sonrası oluşan sandalye dağılımı, azınlık hükümeti dışında bir seçeneği zorlaştırırken, AD ile Chega arasında olası bir ittifak ise Başbakan Montenegro tarafından doğrudan reddedildi.

Erken seçime yolsuzluk gölgesi

Mart 2025’te Montenegro hükümeti, Başbakan’ın aile şirketiyle ilgili yolsuzluk iddialarının ardından Meclis’ten güvenoyu alamamış ve ülke erken seçime gitmişti. Buna rağmen seçmenlerin AD’ye desteği arttı.

Portekiz, son 10 yılda Bulgaristan’ın ardından en fazla seçim yapan AB ülkesi konumunda.

Portekizlilerin çözüm beklediği başlıklar

Seçimde öne çıkan temalar arasında düşük asgari ücret ve emekli maaşları, konut krizi ve sağlık sistemindeki eksiklikler yer aldı. Seçmenlerin beklentisi siyasi istikrar kadar bu temel sorunlara çözüm bulunması yönünde. S

• Demokratik İttifak (AD): 86
• Sosyalist Parti (PS): 58
• Chega (Aşırı sağ): 58
• Liberal İnisiyatif (LI): 9
• Özgür Parti (L): 6
• Üniter Demokratik Koalisyon (CDU): 3