Rusya tüm yaptırımlara rağmen füze üretimine nasıl devam ediyor?

Rusya, Ukrayna'da sivillere ve sivil altyapıya karşı sistematik olarak füze saldırıları düzenliyor. Bu saldırılar sonucunda çok sayıda çocuk, kadın ve yaşlı hayatını kaybederken, okullar, sosyal tesisler, enerji altyapısı, kültürel miras alanları ve diğer yapılar tahrip ediliyor. Ukrayna ordusunu savaş alanında yenemediğini gören Putin rejimi, Ukrayna'nın iç cephesini zayıflatmak amacıyla sivil nüfusu terörize etmeye odaklandı.

Rus X-101 füzelerinin üretimi

Rus ordusunun Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı saldırılarda kullandığı füzelerin önemli bir bölümünü X-101 füzeleri oluşturmaktadır. Bu füzeler Aleksandr Bereznyak'ın adını taşıyan Devlet Tasarım Bürosu ‘Raduga’ tarafından üretilmektedir.

Mevcut verilere göre Raduga, X-101 havadan fırlatılan seyir füzelerinin üretimini 2025 yılında 1,2 kat arttırarak toplam 700 adede çıkarmayı planlamaktadır. 2023 yılında 420 füze üretilirken, 2024 yılında 575 füze üretilmesi planlanıyor. 2024'ün başından bu yana yaklaşık 580 adet X-101 seyir füzesi kullanılmıştır.

X-101, uzun menzilde önemli yer hedeflerini vurmak için tasarlanmış, havadan fırlatılan bir Rus stratejik seyir füzesidir.

Trendlerin gösterdiği gibi, füze üretimi artmaya devam ediyor ve şimdi nedenini inceleyelim.

“Raduga” Tasarım Bürosu ve savaştaki rolü

Daha önce de belirtildiği gibi, bu füzelerin üretimi Raduga Tasarım Bürosu (Dubna, Moskova Bölgesi, Rusya'da bulunmaktadır) tarafından gerçekleştirilmektedir. Bu Rus tasarım bürosu çeşitli seyir füzelerinin geliştirilmesi ve üretimi konusunda uzmanlaşmıştır. Devlet şirketi olan “ Taktik Füzeler Şirketi ”nin bir parçasıdır. Raduga şu anda X-101, X-59, X-55 ve X-22 füzelerinin üretimini gerçekleştirmektedir. Şirket, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Japonya, İsviçre ve Avrupa Birliği tarafından uygulanan uluslararası yaptırımlara tabidir. Ancak bu yaptırımlar şirketin sivilleri öldürmek için kullanılan seyir füzeleri üretim kapasitesini artırmasını engellememiştir.

Yaptırımlara rağmen üretim daha da artıyor

Frontelligence Insight tarafından yapılan bir araştırmaya göre, Raduga'nın üretim tesisleri hem Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden önce hem de savaş sırasında, uluslararası yaptırımlara rağmen sürekli olarak genişliyor. Bu durum uydu görüntüleriyle de kanıtlanıyor. Görüntüler 2023 yılında Raduga'nın topraklarında M10, M11A ve M11B binalarındaki üretim tesisleri de dahil olmak üzere yeni tesislerin inşa edildiğini gösteriyor.

Frontelligence Insight'ın Ukrayna Siber Direnişi'nden elde ettiği bir sızıntı nedeniyle ortaya çıkan “Raduga” belgelerinde, yaptırımlara rağmen büronun genişlemeye ve modernleşmeye devam ettiği, yeni depolar açtığı belirtiliyor. Ayrıca Avrupa ve Çin'den gerekli ekipmanların satın alınmasını sağlamayı da başardılar.

İşletmenin 2023'teki teknik modernizasyon ve yeniden yapılanma planı belirli bir bütçe ve gerekli yabancı ekipmanı içeriyordu. Gerekli ekipmanı tedarik eden başlıca şirketler arasında Farsoon (Çin), Hangcha (Çin), Hision (Çin), Fagima Jazz R (İtalya), Automator (İtalya) ve Hottinger GmbH (Almanya) yer alıyordu.

Ocak ayında düşürülen bir X-101 füzesi üzerinde yapılan bir analizde 16 adet batı yapımı elektronik bileşen tespit edilmiştir. Bunlar arasında İsviçreli STMicroelectronics ve Texas Instruments, Analog Devices ve Intel gibi Amerikalı üreticilerin parçaları da bulunmaktadır.

Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ofisi'ne göre, tam donanımlı bir X-101 füzesi 50'den fazla farklı yabancı bileşen içerebilmektedir ve bu da Rus savunma sektörünün ithal teknolojilere olan büyük ölçekli bağımlılığını göstermektedir.

Soruşturma, müzakerelerin doğrudan mı yoksa aracılar vasıtasıyla mı (paralel ithalat yöntemleri kullanılarak) yürütüldüğü konusunda belirsizdir. Ancak, doğrudan ticari iletişimin gerçekleştiği İtalyan FAGIMA FRESATRICI SRL şirketinden bir makine satın alındığına dair bir örnek bulunmaktadır.

Yukarıda bahsi geçen şirketlerden Raduga'ya ekipman tedariki ile ilgili olarak, altı aylık ilerleme raporuna bakacak olursak, bu dönem için hedeflere ulaşmada başarı sağlandığını ve hatta bazı durumlarda zaman çizelgelerinin aşıldığını görebiliriz. Bu da söz konusu şirketlerden gerekli ekipmanların başarılı bir şekilde tedarik edildiğini göstermektedir.

Bu belgede ayrıca fonun büyük bir kısmının yeni ekipman alımı, binaların inşası ve modernizasyonu, otomotiv departmanının geliştirilmesi, laboratuvar ve test tesislerinin iyileştirilmesi ve bilişim çözümlerinin geliştirilmesi için tahsis edildiği belirtilmektedir.

Yukarıda anlatılanlar özetlendiğinde, “Raduga” bürosunun uluslararası yaptırımlara rağmen üretim kapasitelerini genişletmeyi ve modernize etmeyi, Çin'den gerekli ekipmanı satın almayı ve başta Almanya ve İtalya olmak üzere Avrupalı şirketlerle iş ilişkilerini sürdürmeyi başardığı sonucuna varılabilir. Bu durum bir yandan uluslararası yaptırımların etkisizliğini gösterirken diğer yandan da Rus askeri sanayisinin Batı teknolojilerine ve bileşenlerine olan bağımlılığını ortaya koymaktadır ki bu bağımlılık yaptırımların daha sıkı bir şekilde uygulanmasıyla azaltılabilir.

“Raduga” gibi askeri sanayi şirketlerinin gelişmesini sağlayan bir diğer faktör de Rus yazılım ve donanım sistemlerine geçiştir. Örneğin, Lomonosov Moskova Devlet Üniversitesi Ulusal Fikri Rezerv Merkezi Başkanı, “Innopraktika” markası altında faaliyet gösteren Ulusal Fikri Gelişim Vakfı Direktörü Katerina Tikhonova'nın (Vladimir Putin'in küçük kızı) Rusya Federasyonu Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitry Medvedev'e yazdığı bir mektupta, yaptırım uygulanan Batılı çözümlerin yerine Rus yazılım sistemlerine kademeli geçişten bahsedilmektedir.

Mevcut yaptırımlar kapsamında, ister devlete ait ister yabancı sermayeli olsun, neredeyse tüm şirketlerin altyapılarını Rus yazılım ve ekipmanlarına geçirmeleri gerekmektedir. Ancak bu sürecin hızlı olmadığı ve zaman gerektirdiği anlaşılmaktadır.

Tikhonova, Rus yazılım sistemlerine etkili bir geçiş sağlamak için, ilgili bakanlık ve şirketlerin katılımıyla bir “Yazılım ve Donanım-Yazılım Sistemleri Geliştirme Derneği, Teknolojik ve Üretim Süreçlerinin Otomasyonu için Sentetik Çözümler” kurulmasını öneriyor. Bu birlik yazılım sektörünü koordine etmek ve geliştirmekle görevli olacaktır.

Görüldüğü üzere Rusya yaptırımlara yavaş yavaş adapte oluyor ve şirketleri için kendi yazılım ve donanım çözümlerine geçiş yapıyor. Bu durum, uluslararası yaptırımların tam olarak uygulanmamasıyla birleştiğinde, askeri-sanayi işletmelerinin gelişmeye devam etmesine ve silah üretimi için üretim kapasitelerini daha da arttırmalarına olanak sağlıyor.

Sonuç olarak, X-101 seyir füzeleri ve diğerlerini üreten “Raduga” tasarım bürosu büyümeye ve füze üretimini genişletmeye devam ediyor. Bu füzeler daha sonra Ukrayna'daki sivillere ve sivil altyapıya yönelik saldırılarda kullanılmakta ve özellikle çocuklar arasında olmak üzere önemli kayıplara yol açmaktadır.