Slovakya AB’nin Rusya’ya yönelik yeni yaptırım paketini engelledi

• Yeni yaptırım paketi, Rusya’nın LNG ve petrol altyapısına, “gölge filosuna”, kripto platformlarına ve AB içindeki Rus diplomatların faaliyetlerine kısıtlama getiriyor.
• Fico, enerji fiyatları ve otomotiv krizine çözüm bulunmadan yeni yaptırımları görüşmek istemediğini açıkladı.
• Slovakya, Rus enerjisine bağımlılığı nedeniyle önceki yaptırımlarda da benzer şekilde taviz koparmıştı.
• Avusturya da kendi finans sektörü çıkarlarını koruma gerekçesiyle yeni yaptırımların bazı unsurlarına karşı çıkıyor.

Slovakya Başbakanı Robert Fico, Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ile yaptığı telefon görüşmesinin ardından yaptığı açıklamada, AB’nin yeni yaptırım paketine karşı veto kartını yeniden masaya koydu.

Fico, “Avrupa Komisyonu, otomotiv sektöründeki krize ve yüksek enerji fiyatlarının Avrupa ekonomisini rekabetsiz hale getirmesine yönelik açık çözümler sunmadıkça Rusya’ya yeni yaptırımlarla ilgilenmeyeceğim,” dedi.

Fico ayrıca, önümüzdeki hafta yapılacak AB Liderler Zirvesi’nin Ukrayna konusuna yoğunlaşacak olmasına “şaşırdığını” belirterek, “Enerji ve sanayi gibi temel meselelerin sonuç belgelerinde sadece genel ifadelerle geçiştirilmesine izin vermeyeceğim,” ifadelerini kullandı.

Yeni yaptırımlar masada

Yaklaşık bir aydır tartışılan yaptırım paketi, Rusya’nın enerji altyapısını hedef alırken aynı zamanda AB içinde faaliyet gösteren Rus diplomatların sınırlandırılmasını da içeriyor. Brüksel’deki diplomatlar, teknik detayların tamamlandığını ancak kararın son oylamaya kaldığını belirtiyor.

Çarşamba günü Brüksel’de bir araya gelen 27 üye ülkenin büyükelçileri, anlaşma umuduyla masaya otursa da Slovakya’nın kesin vetosu süreci durdurdu.

Fico yeniden taviz peşinde

Fico’nun bu adımı, önceki yaptırım paketinde izlediği stratejiyi hatırlatıyor. Slovakya o dönemde de Rus fosil yakıtlarının aşamalı olarak terk edilmesine karşı çıkmış, enerji fiyatlarının düşürülmesine dair AB’den yazılı güvence aldıktan sonra geri adım atmıştı.

Slovakya’nın Moskova’ya enerji bağımlılığı, Macaristan’a benzer şekilde yüksek seviyede seyrediyor. AB’nin Rus fosil yakıtlarından tamamen kopma hedefi 2027 yılının sonuna kadar tamamlanması öngörülüyor.

Bu kez Fico, taleplerinin kapsamını genişleterek otomotiv sektörünü de müzakere konusu haline getirdi. Özellikle 2035’ten itibaren yeni içten yanmalı motorlu araçların satışını yasaklayan Yeşil Mutabakat hedefini eleştiren Fico, “Avrupa sanayisi, kendi kendine zarar veriyor,” mesajı verdi.

Merz ve Fico aynı çizgide

Fico’nun bu itirazı, Almanya Şansölyesi Friedrich Merz’in geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamayla da örtüşüyor. Merz, otomotiv sektör temsilcileriyle yaptığı toplantıda, “2035 hedefi bu haliyle uygulanmayacak; bunu engellemek için elimden geleni yapacağım,” dedi.

Yeşil Mutabakat hedeflerine yönelik bu muhalefet, Avrupa’da muhafazakâr hükümetlerin giderek artan sanayi kaygılarını yansıtıyor. 2026’da yapılacak AB iç değerlendirmesi öncesinde otomotiv lobisinin Brüksel üzerindeki baskısının artması bekleniyor.

Avusturya da fren yaptı

Yaptırım görüşmelerinde Slovakya’nın yanı sıra Avusturya da yeni bir kriz başlığı oldu. Viyana yönetimi, kara listeye alınan Rus şirketi Rasperia Trading’in hisselerinin dondurulmasını kaldırarak, Moskova mahkemelerinde 2,1 milyar euroluk kayıp yaşayan Raiffeisen Bank International (RBI)’ın zararını telafi etmeye çalıştı.

Bu adım, diğer üye ülkelerde tepkiyle karşılandı. Çünkü benzer muafiyet taleplerinin artmasından endişe ediliyor. Viyana’nın bu konuyu AB Liderler Zirvesi’ne taşıyıp taşımayacağı ise belirsiz.

Avusturya Dışişleri Bakanlığı, “Avusturya, Ukrayna’yı desteklemeyi ve yaptırım rejimini savunmayı sürdürecektir. Ancak Avusturya şirketlerinin çıkarlarını da koruyacağız. Uygulanan yaptırımların işgalciye dolaylı fayda sağlamamasını garanti etmek istiyoruz,” açıklamasını yaptı.