- Somali yönetimi, dolaylı seçim sisteminden vazgeçerek doğrudan halk oylamasına geçmeyi hedefliyor.
- Hükümet, 2026 seçimlerinin “bir kişi, bir oy” modeliyle yapılmasını istiyor.
- Muhalefet ve bazı bölgesel yönetimler seçim sürecinin uzlaşıyla yürütülmesi çağrısında bulunuyor.
Somali’de siyasi reform tartışmaları yeni bir aşamaya girerken, hükümet ülkenin onlarca yıllık klan temelli dolaylı seçim sistemini sona erdirerek evrensel oy hakkına dayalı bir modele geçiş için çalışmalarını hızlandırdı. Yönetim, bu dönüşümün Somali’nin demokratik kurumlarını güçlendireceğini ve halkın yönetime doğrudan katılımını sağlayacağını savunuyor.
Hedef, doğrudan halk oylaması
Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, ülkenin geleceği açısından en önemli siyasi hedeflerden birinin doğrudan seçimlere geçmek olduğunu belirterek, “bir kişi, bir oy” sisteminin Somali halkının anayasal hakkı olduğunu vurguluyor. Hükümet, geçmişte uygulanan ve parlamenterler ile klan temsilcileri üzerinden yürütülen dolaylı seçim yönteminin ülkenin demokratik gelişimini sınırladığını düşünüyor.
Yeni sistem kapsamında seçmenlerin doğrudan sandığa giderek temsilcilerini belirlemesi planlanıyor. Bu modelin, uzun yıllardır süren siyasi anlaşmazlıkların azaltılmasına ve halkın yönetime olan güveninin artırılmasına katkı sağlaması bekleniyor.
Muhalefetten sürece itiraz
Ancak seçim reformu süreci ülke içinde tam bir mutabakatla ilerlemiyor. Muhalefet partileri ile bazı bölgesel yönetimler, hükümetin seçim takvimini ve anayasal düzenlemeleri tek taraflı biçimde şekillendirdiğini öne sürüyor. Özellikle Puntland ve Jubaland yönetimleri, seçim sisteminde yapılacak köklü değişikliklerin geniş çaplı siyasi uzlaşıyla gerçekleştirilmesi gerektiğini savunuyor.
Muhalif gruplar ayrıca seçimlerin meşruiyetinin sağlanabilmesi için tüm siyasi aktörlerin sürece dahil edilmesini talep ediyor. Son dönemde yapılan görüşmelerde taraflar arasında diyaloğun sürdürülmesi konusunda çağrılar öne çıkarken, seçim reformunun Somali siyasetinin en kritik gündem maddelerinden biri olmayı sürdürdüğü belirtiliyor.
Demokratikleşme yolunda tarihi adım
Somali, son doğrudan seçim deneyimini 1969 yılında yaşamıştı. Ardından yaşanan darbeler, iç savaşlar ve güvenlik sorunları nedeniyle ülke uzun yıllar boyunca dolaylı seçim yöntemlerine yöneldi. Hükümet, günümüzde yürütülen reform sürecini yarım yüzyılı aşkın süredir devam eden bu yapıyı değiştirecek tarihi bir dönüşüm olarak değerlendiriyor.
Uzmanlara göre doğrudan seçim sistemine geçiş, Somali’nin demokratik kurumlarını güçlendirme potansiyeli taşısa da sürecin başarıya ulaşması için siyasi uzlaşı, güvenlik koşulları ve seçim altyapısının eksiksiz şekilde hazırlanması kritik önem taşıyor. Önümüzdeki dönemde hükümet ile muhalefet arasındaki görüşmelerin, ülkenin seçim modelinin geleceğini belirlemesi bekleniyor.
