Su-35 savaş uçakları İran yerine Cezayir'e teslim edildi

Uydu görüntüleri, bu ileri düzey savaş uçaklarının Cezayir Hava Kuvvetleri envanterine girdiğini ortaya koydu. İlk kez Cezayir topraklarında görüntülenen Su-35'lerin, daha önce Mısır için üretilmiş ancak teslim edilmeyen partiden olduğu değerlendiriliyor.

10 Mart tarihli ticari uydu görüntülerinde, doğu Cezayir’deki Ain Beida/Oum el Bouaghi Hava Üssü’nde, kanadında Cezayir Hava Kuvvetleri’ne ait yuvarlak amblem bulunan bir Su-35 net şekilde görülüyor. Kamuflaj deseni ise, Mısır’a teslim edilmek üzere üretilmiş ancak Rusya’da kalan Su-35'lerle birebir örtüşüyor. Daha önce de Londra merkezli düşünce kuruluşu Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (IISS) benzer görüntüler yayınlamıştı.

2 Mart tarihli görüntülerde, Rusya’nın doğusundaki Komsomolsk-on-Amur’da bir Su-35’in parçalarına ayrılarak An-124 Condor tipi nakliye uçağına yüklendiği görülüyor. 5 Mart’ta ise aynı uçağın Cezayir’deki aynı hava üssünde tespit edildiği belirtiliyor. Söz konusu Su-35’in üsse ulaşması 10 Mart tarihli uydu görüntüleriyle doğrulanmış durumda.

Su-35 savaş uçakları Cezayir'de görülmüştü

Sosyal medyada, Cezayir semalarında uçtuğu iddia edilen Su-35’lere ait doğrulanmamış videolar da haftalardır dolaşımda. Öte yandan IISS, Komsomolsk-on-Amur'da bulunan en az dört Su-35’in daha Cezayir Hava Kuvvetleri işaretleriyle boyandığını rapor ediyor. Bu gelişmeler, Cezayir’in söz konusu uçakları resmen teslim aldığını kuvvetle muhtemel kılıyor.

Cezayir Hava Kuvvetleri halihazırda 63 adet Su-30MKA, 40 adet MiG-29S/M/M2, 42 adet Su-24MK2 ve 16 adet Yak-130 gibi Rus yapımı savaş uçaklarını kullanıyor. Ayrıca 33 adet Mi-24 Mk III ve 42 adet Mi-28NE saldırı helikopteri ile donatılmış durumda. Bu platformlar, Afrika kıtasındaki en yüksek savunma bütçelerinden birine sahip olan Cezayir'in Rusya ile uzun yıllara dayanan savunma iş birliğini yansıtıyor.

Su-57 ihracatı

Şubat ayında devlet medyasında yer alan haberlerde, Cezayir’in Rusya'nın 5. nesil savaş uçağı Su-57 Felon’un ilk ihracat müşterisi olduğu duyurulmuştu. Bu bağlamda Su-35’lerin teslimatı, Cezayir’in Rus savaş havacılığına yaptığı stratejik yatırımları daha da pekiştiriyor. IISS verilerine göre, Rusya’nın Su-57 üretimi yavaş ilerliyor. 2025’in ilk çeyreğine kadar yalnızca 19 adet teslim edilmiş durumda. Bu durum, Su-35’lerin Su-57'den önce teslim edilmesini daha olası kılıyor.

Rusya-İran ilişkileri

İran tarafında ise durum farklı seyrediyor. Ekim 2020’de İran’a yönelik geleneksel silah ambargosunun sona ermesiyle, Su-35 alımına ilişkin beklentiler artmıştı. Mart 2023’te İran devlet medyası, Rusya ile Su-35 alımı konusunda anlaşmaya varıldığını duyurmuştu. Hatta ABD'li yetkililer, İranlı pilotların 2022 baharında Su-35 eğitimi aldığını açıklamıştı.

Ancak bir yıldan uzun süredir teslimat gerçekleşmedi. Bazı iddialara göre İran’a gönderilmesi beklenen 24 Su-35'in bir kısmı Cezayir’e yönlendirildi. İran’ın Rusya’ya Ukrayna Savaşı’nda verdiği destek — başta kamikaze İHA’lar ve kısa menzilli balistik füzeler olmak üzere — göz önüne alındığında bu erteleme dikkat çekici. İran’a Su-35 teslimatının hâlâ olasılık dahilinde olduğu ifade edilse de, teslimatın ya geciktiği ya da planlanan miktarın altında kalacağı değerlendiriliyor.

Kimi uzmanlar, sürecin arka planında Su-35 üretim kapasitesinin Rusya'nın kendi ihtiyaçlarını dahi karşılamada yetersiz kalmasının yattığını belirtiyor. Nitekim geçtiğimiz ay Rus Hava-Uzay Kuvvetleri’ne “az sayıda” Su-35 teslim edildiği bildirildi.

Sonuç olarak, Su-35’lerin Cezayir’e teslimatı, ülkenin hava kuvvetlerinin yeteneklerini ileriye taşıyacak önemli bir adım olarak öne çıkarken; İran için yeni nesil savaş uçaklarına geçişin en azından kısa vadede ertelendiği anlaşılıyor. Öte yandan, bu transferin İran’la yapılacak olası bir paylaşım anlaşmasının parçası olması da ihtimaller dahilinde.