Suriye'ye yaptırımların kalkması Türk şirketlerini Suriye’ye yöneltti

• ABD Hazine Bakanlığı, Suriye geçici hükümeti ve kamu kurumlarıyla işlem yasağını kaldırdı. Bu adım, firmalar açısından büyük bir engelin aşılması anlamına geliyor.
• Formül Plastik, Entegre Harç ve Kalyon gibi firmalar Suriye'de iş bağlantılarını kurmaya başladı. Suriye'ye ihracat %37 artış gösterdi.
• Güvenlik eksikliği, bankacılık altyapısının zayıflığı ve tahsilat sorunları yatırım önünde engel olarak görülse de şirketler kontrollü ilerliyor.
• 400 milyar dolarlık yeniden imar pazarının %25’ine talip olan Türk firmaları, enerji, inşaat ve sanayi alanında projelere hazırlanıyor.

ABD Başkanı Trump’ın Suriye’ye yönelik yaptırımları kaldırma açıklamasının ardından ABD Hazine Bakanlığı da geçen hafta bazı önemli adımlar attı. Bu adımlarla birlikte, Suriye geçici hükümeti, merkez bankası ve kamu şirketleri ile yapılan işlemler yaptırım kapsamından çıkarıldı. Bu gelişme, özellikle Türkiye'deki iş dünyasında önemli bir hareketliliğe neden oldu.

Türkiye, Suriye yönetimiyle enerji ve inşaat başta olmak üzere pek çok alanda yeniden imar görüşmeleri yürütürken, Türk şirketleri de bu süreçte ekonomik fırsatları değerlendirmeye başladı.

Şirketler fırsatlar için sahaya indi

Bu firmalardan biri olan Formül Plastik, ihracat ekibini Suriye’ye gönderdi. Yönetim Kurulu Üyesi Ömer Hot, Trump’ın açıklamasının ardından her şeyin değiştiğini belirterek, “İlk siparişleri aldık” dedi. Şirket, bu gelişmenin ardından bölgedeki faaliyetlerini artırmayı planlıyor.

Entegre Harç isimli yapı malzemeleri şirketi ise Şam’daki Buildex fuarına katılarak bölgedeki talepleri yerinde gözlemledi. Firmanın bölge yöneticisi Burak Serim, “Suriye üç yıl içinde en büyük ihracat pazarımız olabilir” dedi.

Ancak Serim de belirsizliklerin altını çizerek, özellikle bankacılık, vergilendirme ve tahsilat sistemlerinin eksikliği nedeniyle “hesaplanmış risk” aldıklarını belirtti.

Enerji ve inşaatta büyük projeler gündemde

Suriye hükümeti, elektrik şebekesini 5,000 MW artırmak amacıyla aralarında Kalyon ve Cengiz Enerji’nin de bulunduğu dört Türk şirketiyle anlaşma imzalamaya hazırlanıyor. Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar da geçen hafta Şam’da Suriyeli mevkidaşıyla ortak basın toplantısı düzenleyerek, Türk kamu ve özel sektörünün Suriye’ye yatırım yapmaya hazır olduğunu açıkladı.

Bankacılık ve tahsilat temel sorun

Yatırım planları açısından en büyük sorunlardan biri, ülkede halen gelişmiş bir bankacılık sisteminin bulunmaması. Formül Plastik'ten Hot, işlemlerin “sarraf” olarak bilinen döviz bürosu benzeri sistemlerle yürütüldüğünü ve bunun büyük risk oluşturduğunu ifade etti. Aynı zamanda, tahsilat sorunları ve para transferi zorlukları şirketlerin önünde ciddi bir engel olarak duruyor.

Ziraat Bankası CEO’su Alpaslan Çakar, şartlar olgunlaşırsa Suriye’de bankacılık alanında sorumluluk alabileceklerini ifade etmişti.

Sınır ötesi yatırımlarda temkinli iyimserlik

Türkiye-Suriye İş Konseyi eski yöneticisi Hakan Bucak, Suriye’de güvenliğin tam anlamıyla sağlanmasının ve bürokratik sistemlerin oturmasının en az altı ay süreceğini öngörüyor. Yine de Bucak, yaptırımların kalkmasını bir "tetikleyici" olarak değerlendirerek, “Güvenlik sağlanırsa yatırım planlarımız var” dedi.

Bucak, Halep’te taş ocağı yatırımı planladığını, Şanlıurfa'nın Akçakale ilçesindeki mevcut taş ocağını da yeniden faaliyete geçirmeyi düşündüğünü söyledi.

Kipaş Holding Yönetim Kurulu Üyesi Ahmet Öksüz ise düşük üretim maliyetleri nedeniyle Suriye’de yatırım planladıklarını, eski makineleri oraya taşıyabileceklerini söyledi. Ancak Öksüz de, “emek yoğun sektörler için güvenli organize sanayi bölgeleri kurulması gerektiğini” vurguladı.

Yatırım fırsatı büyük ama finansman belirsiz

TürkÇimento CEO’su Volkan Bozay, yeniden inşa projelerinde finansmanın kaynağının belirleyici olacağını söyledi. Bozay, “Kim finanse ediyorsa muhtemelen o orada olmak isteyecektir. Bizim bu fırsatı kaçırmamız mümkün değil” dedi.

Birleşmiş Milletler’e göre, Suriye’deki çatışmaların ekonomik maliyeti 923 milyar doları bulmuş durumda. Bu büyüklükte bir pazar, Türk iş dünyası için uzun vadeli fırsatlar sunsa da, belirsizlikler şimdilik temkinli ilerlemeye neden oluyor.