Tarlada 8 lira markette 34 lira: Üretici ve tüketici arasındaki makas kapanmıyor

• 2025 yılı genelinde markette takip edilen 41 ürünün 28’inde fiyat artışı görülürken, hem üreticide hem de markette fiyatı en fazla artan ürün limon oldu.
• Aralık ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 324,1 ile havuçta görüldü; havuç üreticiden markete ulaşana kadar tam 4,2 kat pahalandı.
• Gübre fiyatları son bir yılda yüzde 51’e varan oranlarda artış gösterirken, tarım ilacı fiyatlarındaki yıllık artış yüzde 27,1 olarak verilere yansıdı.

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, 2025 yılı genelinde ve Aralık ayında gıda fiyatlarındaki değişimler ile girdi maliyetlerini kamuoyuyla paylaştı. Bayraktar, üretici ile market arasındaki fiyat makasının açılmaya devam ettiğine dikkat çekerek, 2025 yılının zam şampiyonunun limon olduğunu duyurdu.

Üretici ve market arasındaki fiyat uçurumu derinleşiyor

Aralık ayı verilerini değerlendiren Şemsi Bayraktar, havuç, mandalina ve kabak gibi temel ürünlerde üretici ile market fiyatları arasındaki devasa farkın altını çizdi. Bayraktar, "Aralık ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 324,1 ile havuçta görüldü; havuç 4,2 kat, mandalina 3,5 kat fazlaya markette satıldı." ifadelerini kullandı.

Fiyat oluşumundaki dengesizliğin rekolte, nakliye ve aracı karları gibi pek çok etkene dayandığını belirten Bayraktar, sahadaki tabloyu net bir şekilde ortaya koydu. "Veriler masa başında değil, sahada ve belgeli olarak tespit edilmektedir" diyen Bayraktar, üreticinin emeğinin karşılığını alamadığını vurguladı.

En fazla artılar limon, elma ve fındık

2025 yılının yıllık verilerine göre markette en fazla fiyat artışı yüzde 133,4 ile limonda yaşanırken, limonu elma ve fındık gibi ürünler takip etti. Üretici tarafında ise limondaki fiyat artışı yüzde 343,4 gibi çarpıcı bir seviyeye ulaştı.

Üreticide fiyatı en çok düşen ürünler ise yüzde 58,8 ile sivri biber ve yüzde 56,3 ile karnabahar oldu. Bayraktar, yıllık bazda üreticide takip edilen 33 ürünün 15’inde fiyatların düşmesine rağmen tüketicinin bu düşüşü market raflarında tam anlamıyla hissedemediğini belirtti.

Tarımsal girdi maliyetleri üreticiyi zorlamaya devam ediyor

Üreticinin en büyük yükü olan girdi maliyetlerindeki yıllık değişimler de raporun dikkat çeken kısımları arasında yer aldı. Aralık ayı verilerine göre yıllık bazda ÜRE gübresi yüzde 50,9, besi yemi ise yüzde 30,6 oranında artış göstererek üretim maliyetlerini tırmandırdı.

Mazot fiyatları aylık bazda yüzde 6,6 oranında bir azalış gösterse de yıllık bazda yüzde 21,9’luk artışıyla üreticinin ana gider kalemlerinden biri olmayı sürdürdü. Şemsi Bayraktar, tarım ilacı fiyatlarının sadece son bir ayda yüzde 19,4 artmasının üretim planlamasını olumsuz etkilediğine işaret etti.