TEI milli motor projelerinde kritik eşiği aşıyor: TF6000 uçuşa hazırlanıyor, TF10000 için geri sayım başladı

TEI Genel Müdürü Prof. Dr. Mahmut Akşit, PD170 ve PD200 motorlarının seri teslimatlarının sürdüğünü, TS1400’ün sertifikasyon sürecinde son aşamaya geldiğini, TF6000’in bu yılın sonu veya 2027’nin başında uçuş testleri için platform üreticilerine teslim edilmesinin planlandığını, TF10000’de art yakıcılı ilk testin 2027 sonunda hedeflendiğini ve TF35000’in çekirdek tasarım çalışmalarının devam ettiğini söyledi.

PD170 ve PD200 teslimatları genişliyor

TEI’nin pistonlu motor ailesinin en olgun üyeleri olan PD170 ve PD200, Türk savunma sanayiinin farklı insansız hava platformlarında aktif olarak kullanılıyor. PD170, TUSAŞ’ın ANKA ve AKSUNGUR insansız hava araçlarına güç verirken, 200 beygir gücündeki PD200 Baykar’ın TB3 platformunda görev yapıyor.

Prof. Dr. Mahmut Akşit, PD170’in ilk teslimatlarının 2017 yılında gerçekleştirildiğini, ilk uçuşunun ise 2018’de ANKA ile yapıldığını belirterek, “PD170 uzun süredir olgunlaştırdığımız bir motor. Seri imalatta ve envanterdeki motor sayısı her geçen gün artıyor.” dedi.

PD200’ün deniz platformları için özel olarak geliştirildiğini kaydeden Prof. Dr. Mahmut Akşit, motorun korozyona karşı koruma sistemleri ve marin kullanımına uygun modifikasyonlarla donatıldığını ifade etti.

SAHA 2026 kapsamında Baykar ile yeni bir anlaşma imzalanırken, TUSAŞ ile de PD170 motorlarının ikinci seri üretim paketine ilişkin sözleşme hayata geçirildi.

TB3’ün Avrupa sürecine TEI teknik destek veriyor

Bayraktar TB3’ün Avrupa hava sahasında uçabilmesine yönelik sertifikasyon ve hukuki süreçlerde TEI teknik destek sağlıyor.

Prof. Dr. Mahmut Akşit, “Baykar’ın yürüttüğü süreçlerde ihtiyaç duyulan teknik belgeleri ve desteği sağlıyoruz. TB3’ün Avrupa semalarında bizim motorlarımızla uçması için çalışıyoruz.” ifadelerini kullandı.

TS1400 sertifikasyonun son aşamasında

GÖKBEY Genel Maksat Helikopteri için geliştirilen TS1400 turboşaft motorunda teknik testler tamamlandı ve seri üretim konfigürasyonu belirlendi.

Prof. Dr. Mahmut Akşit, “Motor uçuşa hazır durumda. Ancak GÖKBEY sivil sertifikalı bir platform olduğu için motorun da sertifikasyon sürecini tamamlaması gerekiyor.” dedi.

Sertifikasyonun üç temel aşamadan oluştuğunu belirten Prof. Dr. Mahmut Akşit, tasarım organizasyonu onayı ile üretim organizasyonu sertifikasyonunun tamamlandığını, son aşamada ise tip sertifikasının alınmasının hedeflendiğini söyledi.

“Türkiye olarak ilk kez sivil sertifikalı, insan taşıyan bir hava aracının motorunu sertifiye ediyoruz.” diyen Prof. Dr. Mahmut Akşit, sürecin Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü koordinasyonunda ve Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA) standartlarına uygun şekilde yürütüldüğünü belirtti.

Daha güçlü turboşaft ve turboprop motorlar gündemde

TEI, TS1400’ün türevleri ile daha yüksek güç sınıfındaki turboşaft ve turboprop motorlar üzerinde de ön çalışmalar yürütüyor.

Prof. Dr. Mahmut Akşit, TUSAŞ’ın ağır sınıf taarruz helikopteri T929 için ihtiyaç duyulacak motorlara yönelik hazırlıkların sürdüğünü ifade etti.

TF6000 hedeflenen performansın üzerine çıktı

Türkiye’nin ilk yerli askeri turbofan motor projelerinden TF6000, testlerde 5.910 libre itki seviyesine ulaştı.

Prof. Dr. Mahmut Akşit, “Artık ANKA-3 ve KIZILELMA gibi platformları uçurabilecek güç seviyelerine geldik. İlk motorumuz, tasarımda öngörülenin üzerinde performans gösterdi.” dedi.

TEKNOFEST’te sergilenen motorun yalnızca düşük güçte gösteri amaçlı çalıştırıldığını belirten Prof. Dr. Mahmut Akşit, gerçek testlerde motorun çok daha yüksek güç seviyelerine çıktığını ifade etti.

TF6000’in bu yılın sonu veya 2027’nin başında uçuş testleri için platform üreticilerine teslim edilmesi planlanıyor.

TF10000’de art yakıcılı ilk çalıştırma hedefi 2027

TF6000 çekirdeği temel alınarak geliştirilen TF10000 turbofan motorunda çalışmalar devam ediyor.

Prof. Dr. Mahmut Akşit, “Önümüzdeki yılın sonuna doğru art yakıcılı ilk çalıştırmayı gerçekleştirmeyi hedefliyoruz.” dedi.

Bu aşamanın tamamlanmasıyla Türkiye, ilk kez art yakıcılı askeri sınıf bir turbofan motorunu çalıştırmış olacak.

TF35000’de çekirdek tasarım çalışmaları sürüyor

Milli Muharip Uçak KAAN’a güç vermesi planlanan TF35000 motorunda çekirdek tasarım faaliyetleri devam ediyor.

Prof. Dr. Mahmut Akşit, bu ölçekte bir motor geliştirme sürecinin yüksek teknik riskler içerdiğini belirterek, “Yapıp çalıştırdığımızda duyururuz. Böyle projelerde en doğru yaklaşım budur.” ifadelerini kullandı.

Çekirdek motor teknolojisi yeni türevlerin önünü açacak

TEI’nin geliştirdiği motor çekirdekleri, farklı güç sınıflarında yeni motorların geliştirilmesine de temel oluşturuyor.

Prof. Dr. Mahmut Akşit, TF6000 veya TF35000 çekirdeğine farklı fan sistemleri entegre edilerek bölgesel jetler ve sivil havacılık uygulamaları için yeni motorların geliştirilebileceğini belirtti.

“Biz bu eksponansiyel büyümenin henüz başındayız.” diyen Prof. Dr. Mahmut Akşit, Türkiye’nin havacılık motorlarında oluşturduğu altyapının bundan sonraki süreçte daha hızlı sonuç vereceğini ifade etti.