The Conversation: Gazze'de uluslararası gücün rolü ne olacak?

ABD merkezli yayın organlarından The Conversation'da Gazze'ye konuşlandırılması planlanan uluslararası güvenlik gücünün olası yapısının ve alacağı rollerin ayrıntılarına dair değerlendirmeler yapılan bir analiz yayınlandı.

Savaşın yerle bir ettiği bölgede uzun vadeli istikrarın yolunu açabilecek çok uluslu bir güvenlik gücü oluşturmak için diplomatik görüşmelerin sürdüğüne dikkat çekilen analizde, konuşlandırılacak olan güce dair Lübnan'dan Kosova'ya kadar çok sayıdaki örnekler üzerinden tespitler yapıldı.

Analizde ayrıca; konuşlandırılacak olan gücün başarılı olabilmesi için gereken şartlara dair de değerlendirmelerde bulunuldu.

İşte The Conversation'da yayınlanan analiz:

Gazze'deki ateşkes anlaşmasının ilk aşaması tamamlanmak üzereyken, savaşın yerle bir ettiği bölgede uzun vadeli istikrarın yolunu açabilecek çok uluslu bir güvenlik gücü oluşturmak için diplomatik görüşmeler sürüyor.

ABD, ateşkesin izlenmesi ve desteklenmesi için bölgeye 200 asker göndermeyi planlıyor. Mısır, Türkiye ve Endonezya dahil olmak üzere birçok Arap ve Müslüman ülke de Gazze'deki ateşkes anlaşmasının uygulanmasına yardımcı olmak için asker göndermeyi düşünüyor.

Ancak aynı zamanda, uzun vadeli bir ateşkesin olasılığı belirsizliğini koruyor. Zira; İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, Gazze'nin tamamen silahsızlandırılmaması halinde savaşa geri döneceği tehdidinde bulunmaya devam ediyor.

Bu nedenle, uluslararası istikrar gücü, ABD Başkanı Donald Trump tarafından ortaya konulan savaş sonrası Gazze planlarının merkezinde yer alıyor.

1982'den itibaren Lübnan'da olduğu gibi barış gücü birliklerinin konuşlandırılmasının başarısız olduğu tarihsel örnekler ortadayken Gazze'deki bir barış gücü başarılı olabilir mi ve bu gücün rolü ne olacak?

Zira, Lübnan'daki misyon başarılı olamasa da, 1995'in sonlarında Bosna-Hersek'e ve 1999'da Doğu Timor ve Kosova'ya gönderilen misyonlar başarılı oldu ve bu örnekler üzerinden çizilecek bir örnek hayata geçirilebilir mi sorusun gündemde.

Donanımlı, yetkili ve hazır

Ateşkesin devam etmesi için oluşturulacak olan güç, ilk olarak Trump'ın planı doğrultusunda, Hamas ve diğer Filistinli silahlı grupların silahsızlandırılması gibi çetrefilli bir hedefi kontrol etmek zorunda kalacak.

Hamas silahlarını teslim etmeyi reddederse, konuşlandırılacak olan bu gücün, bunu yapmaya zorlayacak donanıma, yetkiye ve hazırlığa sahip olması gerecek.

BM'nin Lübnan'ın güneyindeki barış gücü misyonu Unifil, Hizbullah'ı silahsızlandırmak için hiçbir zaman gerekli donanıma, yetkiye veya hazırlığa sahip olmamıştı. Unıfıl ayrıca, İsrail'in işgali genişletme adımlarına karşı da asla harekete geçmedi.

Unifil daha güçlü olsaydı, 2024'te İsrail ordusu ile Hizbullah arasında İsrail-Lübnan sınırında çıkan savaş belki de önlenebilirdi.

Gazze'deki konuşlandırılacak olan güç eğer hayata geçirilirse, BM Güvenlik Konseyi'nin onayı altında orada olması gerekiyor. Çünkü bu onay olmazsa, Çin, Fransa, Rusya, İngiltere ve ABD'den herhangi birisi, yaşanacak problemleri veto edebilir ve süreç tıkanabilir.

Böyle bir onay, barış gücü askerlerine gerekli gördükleri durumlarda güç kullanma yetkisi verebilir.

Çünkü, BM Şartı'nın VII. Bölümü, Güvenlik Konseyi'ne barış gücü askerlerine belirli savaşçı grupları hedef almaları, savaşan tarafları silahsızlandırmaları ve silahlarını imha etmeleri için yetki verme yetkisi vermektedir.

KFOR örneği

Bu tür güçlerin bir dereceye kadar başarı elde ettiği tarihsel örnekler vardır. Kosova Gücü (KFOR), NATO'nun bombardımanlarının ardından 1999 yılında Kosova'ya konuşlandırılmış ve Sırbistan'ın Arnavut Kosovalılara yönelik etnik temizlik faaliyetlerini durdurmuştur.

Kfor, BM Güvenlik Konseyi tarafından BM Şartı'nın VII. Bölümü uyarınca yetkilendirilmiş ve misyona sağlam angajman kuralları benimseme konusunda yasal yetki verilmiştir.

50.000 askerden oluşan Kfor'un görevi, Sırp güçlerinin geri çekilmesini sağlamak, Kosova Kurtuluş Ordusu militan grubunu silahsızlandırmak ve askerden arındırmak, güvenlik ve kamu güvenliğini sağlamaktı.

Ayrıca insani yardımı ve mültecilerin geri dönüşünü desteklemek ve BM'nin Kosova Geçici Yönetim Misyonu ile koordinasyonu sağlamakla da görevlendirildi. KFOR'un sağlam görevi ve yetenekleri, bu görevlerde büyük ölçüde başarılı olmasını sağladı.

Meşruiyet sorunu

Gazze gücünün en önemli özelliklerinden birisinin, Filistinliler arasındaki meşruiyeti olması olacaktır.

Bu meşruiyet olmadan, burada konuşlanan güç sürekli kendini savunmak zorunda kalacak ve diğer görevleri yerine getirmekte zorlanacaktır.

Bu gücün müslüman ülke askerlerinden oluşması ve insani yardımları koordine etmesi durumunda, Gazzeliler arasındaki itibarı artırabilir ve elektrik ve su tedarikinin hızla yeniden sağlanması gibi hamleler, gücün ilk meşruiyetini kazanmasına yardımcı olabilir.

Uzun vadede bu güç, sorumluluklarını kademeli olarak Filistinlilere devredebilme amacıyla yerel güçleri eğitmeye hazırlıklı olmalıdır. Gazze'deki barış gücü misyonu geçici bir aşama olmalıdır, aksi takdirde birçok Gazze sakini tarafından sadece bir başka yabancı işgal gücü olarak görülecektir.

Gazze'deki güç, Filistin yönetiminin iyileştirilmesi ve İsrail ile Filistin arasında barışın teşvik edilmesi için daha geniş bir planın sadece bir parçası olarak doğru bir şekilde tasarlanmalıdır.

Aksi takdirde, Gazze muhtemelen yeniden çatışmaya sürüklenecektir.

Özetle; ancak güçlü ve yetenekli çokuluslu bir güç başarılı bir şekilde konuşlandırılırsa, Gazze'ye ve bölgenin geri kalanına barış gelecektir.