Trump’ın “çılgın” çıkışı Netanyahu’ya seçim öncesi darbe vurdu

• Trump’ın Netanyahu’ya yönelik “çılgın” ifadeleri ve Beyrut’a yönelik saldırı planları nedeniyle yaptığı sert çıkış, iki lider arasındaki görüş ayrılıklarını gün yüzüne çıkardı.
• İsrail muhalefeti, Netanyahu’nun ABD baskısına boyun eğdiğini savunarak ülkenin egemenliğinin zedelendiğini öne sürdü.
• Trump’ın İran ve Hizbullah’la ilgili süreçlerde İsrail’in beklentileriyle örtüşmeyen adımlar atması, Tel Aviv’de rahatsızlık yarattı.
• İsrailli kaynaklar, telefon görüşmesinin basına sızmasının Netanyahu’nun seçim kampanyasına zarar verdiğini ve kamuoyunda liderlik algısını olumsuz etkilediğini belirtti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, uzun yıllardır İsrail kamuoyuna kendisini ABD Başkanı Donald Trump ile özel ilişkilere sahip ve Washington’un desteğini koruyabilen lider olarak sunuyordu.

Ancak bu hafta iki lider arasında gerçekleşen ve basına sızan sert telefon görüşmesi, ilişkilerde zaman zaman yaşanan gerilimleri gözler önüne serdi.

Axios’un haberine göre Trump, İsrail’in Beyrut’un güney banliyölerine yönelik saldırıları yeniden başlatma tehdidinden duyduğu rahatsızlığı dile getirerek Netanyahu’ya sert tepki gösterdi. Haberde Trump’ın, “Artık herkes senden nefret ediyor. Bu yüzden herkes İsrail’den nefret ediyor.” dediği aktarıldı.

Daha sonra Trump da kamuoyuna yaptığı açıklamalarda Netanyahu’nun Lübnan’a yönelik askeri operasyonlarından rahatsız olduğunu doğruladı.

Lübnan konusu krizin merkezinde yer aldı

Reuters’a konuşan İsrailli yetkililer, görüşmenin Netanyahu’nun Trump ile yaptığı en gergin temaslardan biri olduğunu belirtti.

İsrailli üst düzey bir yetkili, Netanyahu’nun Trump’a, Hizbullah’ın kuzey İsrail’e yönelik saldırıları durdurmaması halinde Beyrut’a yönelik askeri seçeneklerin masada kalacağını söylediğini aktardı. Aynı yetkili, Trump’ın bu argümana kısmen anlayış gösterdiğini ifade etti.

Telefon görüşmesinin ardından Trump, İsrail ile Hizbullah arasında karşılıklı saldırıların durdurulması yönünde mutabakat sağlandığını açıklamıştı.

Muhalefet Netanyahu’yu hedef aldı

Trump’ın açıklamaları İsrail iç siyasetinde yeni bir tartışma başlattı.

Muhalefet lideri Yair Lapid, Netanyahu’nun ABD’ye bağımlı hale geldiğini savunarak İsrail’in adeta bir Amerikan himaye yönetimine dönüştüğünü öne sürdü.

Lapid, “Tam anlamıyla bir himaye yönetimi.” ifadelerini kullanırken, Netanyahu’nun bazı koalisyon ortakları da Washington’un İsrail’in askeri kararları üzerinde bu kadar etkili olmasından rahatsızlık duyduklarını dile getirdi.

Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, “Bir İsrail lideri gerektiğinde ABD başkanına da hayır diyebilmelidir.” açıklamasını yaptı.

İran konusunda da görüş ayrılıkları büyüyor

Trump’ın İran’a yönelik saldırılarda İsrail ile birlikte hareket etmesi Netanyahu açısından önemli bir siyasi kazanım olarak görülmüştü.

Ancak Trump yönetiminin daha sonra Yemen’deki Husilere yönelik operasyonları sonlandırması, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’ya yönelik yaptırımları kaldırması ve İsrail-İran savaşının sona erdirilmesi için baskı yapması Tel Aviv’de rahatsızlık yarattı.

Ayrıca ABD ile İran arasında yürütülen barış görüşmelerine İsrail’in doğrudan dahil edilmemesi de İsrail hükümeti içerisinde soru işaretleri oluşturdu.

İran ile müzakerelerin Pakistan aracılığıyla yürütülmesi dikkat çekerken, Tahran yönetimi olası bir anlaşmanın Hizbullah’a yönelik İsrail saldırılarının durdurulmasını da içermesi gerektiğini savunuyor.

“Farklılıklar artık kamuoyu önünde yaşanıyor”

İsrail merkezli düşünce kuruluşu Mitvim’in Başkanı Nimrod Goren, geçmişte Washington ile Tel Aviv arasındaki anlaşmazlıkların kapalı kapılar ardında çözüldüğünü ancak artık durumun değiştiğini söyledi.

Goren, konuyla alakalı şu sözleri söyledi:

“Görüş ayrılıkları artık çok daha görünür hale geldi.”

Trump da New York Post’a verdiği röportajda Netanyahu’nun Lübnan’a yönelik saldırılarından dolayı “biraz rahatsız olduğunu” belirtirken, buna rağmen “Birlikte çok iyi çalıştık.” ifadesini kullandı.

Seçim öncesi Netanyahu’ya siyasi maliyet

İsrailli ve Amerikalı kaynaklar, Trump ile Netanyahu arasındaki ilişkinin temelde güçlü kalmaya devam ettiğini savunuyor.

Bununla birlikte Reuters’a konuşan İsrailli kaynaklar, sert telefon görüşmesinin basına sızmasının Netanyahu açısından siyasi zarar yarattığını kabul ediyor.

Kamuoyu yoklamalarında seçimleri kaybetme riskiyle karşı karşıya bulunan Netanyahu’nun, İsrail kamuoyuna sunduğu “Trump ile özel ilişki” söyleminin bu gelişmelerden olumsuz etkilenebileceği değerlendiriliyor.

Netanyahu’nun eski danışmanlarından Nadav Strauchler ise iki lider arasındaki ayrılıkların abartıldığını savunurken, İran ve Hizbullah savaşlarının Trump’ın baskısıyla sona ermesinin İsrail seçmeninde olumsuz bir algı oluşturabileceğini söyledi.

Strauchler, “Kimse burada ABD bayrağındaki bir yıldız gibi hissetmek istemiyor. İnsanlar bağımsız olduklarını görmek istiyor.” dedi.