ABD Başkanı Donald Trump
ABD Başkanı Donald Trump, bu açıklamayı Güney Kore’nin Gyeongju kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi sırasında, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yapacağı görüşme öncesinde Truth Social hesabı üzerinden paylaştı.
Eşit şekilde test etme talimatı
Trump mesajında, “Diğer ülkelerin de nükleer programlarını test etmesi nedeniyle, Savaş Bakanlığı’na nükleer silahlarımızı eşit bir şekilde test etmeye başlaması talimatını verdim.” ifadelerini kullandı.
Bu açıklama, Washington’un 1992’den bu yana sürdürdüğü nükleer test moratoryumunu fiilen sonlandırabileceği yönünde yorumlandı.
Rusya ve Çin vurgusu
Trump’ın çıkışı, ABD’nin nükleer kapasitesine dair yeni bir stratejik yön değişikliğinin işareti olarak değerlendiriliyor. Başkan, açıklamasında açıkça “Rusya ikinci, Çin uzak üçüncü ama beş yıl içinde eşit hale gelecek” diyerek, iki ülkenin nükleer programlarını ABD’nin adımlarına gerekçe gösterdi.
Analistler, Trump’ın bu söylemini yalnızca askeri değil, aynı zamanda jeopolitik bir mesaj olarak görüyor. Özellikle Çin’in son yıllarda hızla genişleyen nükleer başlık stoğu ve Rusya’nın yeni hipersonik sistemleri, Washington açısından ciddi bir rekabet unsuru oluşturuyor.
30 yıl sonra ilk test olabilir
ABD, en son 1992 yılında yer altı nükleer testlerini gerçekleştirmişti. O tarihten bu yana nükleer silahların güvenilirliği bilgisayar destekli simülasyonlarla sağlanıyordu.
Trump’ın emri uygulanırsa, bu adım ABD’nin yaklaşık 33 yıl aradan sonra ilk kez fiili nükleer test gerçekleştirmesi anlamına gelecek.
Bu durum, 1996 yılında imzalanan Kapsamlı Nükleer Deneme Yasağı Antlaşması’nın (CTBT) fiilen geçerliliğini yitirmesine yol açabilir.
Uluslararası tepkiler ve endişeler
Henüz Pentagon veya Beyaz Saray’dan konuyla ilgili resmi bir teknik açıklama yapılmadı. Ancak uzmanlara göre bu adım, yeni bir küresel silahlanma yarışının fitilini ateşleyebilir.
Nükleer silah karşıtı örgütler, testlerin yeniden başlamasının sadece ABD’nin değil, Çin ve Rusya’nın da benzer adımlar atmasına neden olabileceğini belirtiyor.
Silahsızlanma savunucuları ise bu kararın “küresel güvenlik mimarisine zarar vereceğini” vurguluyor.
Zamanlama tesadüf değil
Trump’ın açıklaması, Çin lideri Şi Cinping ile planlanan görüşme öncesinde geldi. Bu nedenle bazı gözlemciler, söz konusu açıklamanın yalnızca iç politikaya değil, dış diplomasiye de mesaj niteliği taşıdığını düşünüyor.
ABD basınında yer alan yorumlarda, Trump’ın “nükleer test çağrısının” hem müzakere masasında el yükseltme stratejisi hem de “caydırıcılığın yeniden inşası” amacı taşıdığı değerlendirmesi yapıldı.
