Türk savunma sanayiinde proje hacmi 100 milyar dolara ulaştı

Antalya’da düzenlenen 5. Savunma ve Havacılık Sanayiinde Küresel Stratejiler Konferansı kapsamında yapılan değerlendirmelerde, sektörün yalnızca ihracat rakamlarıyla değil; insan kaynağı, Ar-Ge kapasitesi ve sanayi ekosisteminin tabana yayılmasıyla da güçlü bir dönüşüm sürecinden geçtiği vurgulandı.

Basın mensuplarına konuşan Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün, savunma sanayiinde insan kaynağına yapılan yatırımın doğrudan stratejik bağımsızlık anlamına geldiğini belirterek, “İnsan kaynağına yaptığımız yatırım, aslında stratejik bağımsızlığımıza yapılan yatırımdır. Bu sektör, kendine özgü ve son derece kıymetli bir insan kaynağına sahip” dedi.

İnsan kaynağı odağında bütüncül yaklaşım

Savunma sanayii için ihtiyaç duyulan yetkinliklerin erken yaş farkındalığından lisans ve lisansüstü eğitime, teknik iş gücünden küresel yetenek rekabetine kadar uzanan bütüncül bir mimariyle ele alındığını vurgulayan Görgün, bu dönüşümün geleceğin teknolojik ihtiyaçlarına göre kurgulandığını ifade etti.

Bu kapsamda Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda Savunma Sanayii Meslek Yüksekokulu modeli üzerinde titizlikle çalışıldığını belirten Görgün, Yükseköğretim Kurulu ile süreç tamamlandığında detayların kamuoyuyla paylaşılacağını söyledi.

Akademik alanda da yeni adımlar atıldığına dikkat çeken Görgün, Savunma Sanayii Akademisi öncülüğünde “Journal of Defense and Security Industry” adlı akademik derginin yayına başladığını belirterek, ulusal ve uluslararası düzeyde savunma sanayiine yönelik bilimsel ve stratejik bir literatürün inşa edilmeye başlandığını dile getirdi.

Beyin göçünden beyin gücüne dönüş

İnsan kaynağında bir diğer önceliğin, yurt dışında yaşayan nitelikli uzmanların ekosisteme yeniden kazandırılması olduğunu vurgulayan Görgün, bu alanda somut bir kırılma yaşandığını söyledi. 2025 yılında yurt dışından Türkiye’ye dönüşlerin bir önceki yıla göre üç kat arttığını belirten Görgün, “Geçtiğimiz yıl 190 nitelikli uzman personel savunma sanayii şirketlerimizde çalışmak üzere ülkemize geri döndü” dedi.

Eindhoven, Rotterdam, Amsterdam, Köln, Münih, Düsseldorf, Berlin ve Londra gibi merkezlerde düzenlenen teknoloji ve yetkinlik buluşmalarının bu dönüşte etkili olduğunu ifade eden Görgün, bu çalışmaları “beyin göçünden beyin gücüne” teması altında yürüttüklerini kaydetti.

Ar-Ge portföyü 1 milyar dolara ulaştı

Savunma sanayiinde Ar-Ge kapasitesinin de hızlı biçimde büyüdüğünü aktaran Görgün, mevcut Ar-Ge portföyünün yaklaşık 1 milyar dolar seviyesine ulaştığını söyledi. 2025 yılı içinde OTAĞ çerçevesinde yapay zekâ, haberleşme, ileri malzeme ve güç sistemleri alanlarında 9 projenin tamamlandığını, yıl boyunca 12 Ar-Ge paneli düzenlendiğini ve bu panellere 2 binden fazla kişinin katıldığını belirtti.

Savunma Sanayii Başkanlığı Ar-Ge Dairesi tarafından yönetilen projelerle birlikte toplam 205 Ar-Ge projesi yürütüldüğünü ifade eden Görgün, SAGA kapsamında ise 87 proje önerisinin bulunduğunu açıkladı.

İhracatta rekor ve güçlü sipariş stoğu

İhracatın savunma sanayii için yalnızca bir satış faaliyeti olmadığını vurgulayan Görgün, “İhracatı; stratejik etki, sürdürülebilir üretim ve jeopolitik dayanıklılık olarak görüyoruz” dedi.

2025 yılında savunma sanayii ihracatının 10 milyar doların üzerine çıktığını hatırlatan Görgün, bunun yanı sıra şirketlerin yaklaşık 18 milyar dolarlık yeni sözleşme imzaladığını belirtti. Bu tabloyu, sektörün yalnızca teslimat değil, gelecek yıllara yönelik güçlü bir sipariş stoğu oluşturduğunun göstergesi olarak değerlendirdi.

10 milyar dolar... Tekrar ediyoruz; 10 milyar dolar üzeri ihracat başarısı. İnanılmaz bir rakam. 20 yıl önce 250 milyon dolardan 10 milyar dolara gelmek, 40 kat büyük, büyümek önemli bir başarı. Türkiye son 10 yılda bir önceki 10 yıllık döneme göre dünyada savunma sanayii ihracatını en fazla büyüten ülke. Yani geçtiğimiz 10 yılda, bir önceki 10 yılla karşılaştırıldığında savunma sanayiini en fazla artıran ülke konumunda.

Geçen yıl imzaladığımız sözleşmelerde Asya-Pasifik bölgesinde 5.5 milyar dolar, Avrupa'da 5.3 milyar dolar, Amerika kıtasında da 3.3 milyar dolar olduğunu söyleyebilirim. Burada Amerika ve Avrupa'yı birleştirdiğimizde işte 18 milyar doların 8.6 milyar dolarını Amerika ve Avrupa bölgesi sözleşmeleri olduğunu hesaplayabiliriz. Orta Doğu'da 2.2 milyar dolar, Afrika'da da 1.7 milyar dolar düzeyinde bir ölçek oluştu.

10 milyar doların, 10.54 milyar doların 3.3 milyar dolarını Avrupa ülkeleri olduğunu; Asya 3.1 milyar dolar, Orta Doğu'ya 1.4 milyar dolar ve Kuzey Amerika'ya da 250 milyon dolar düzeyinde bir dağılım olduğunu söyleyebiliriz.

İhracat 58 ile yayıldı

Savunma sanayii ihracatının ülke geneline yayılmasının dikkat çekici bir gelişme olduğunu vurgulayan Görgün, Türkiye’de 58 ilin savunma sanayii ihracatına katkı sağladığını söyledi. 1 milyon doların üzerinde ihracat yapan il sayısının ise 21’den 26’ya yükseldiğini belirtti.

Bölgesel dağılıma bakıldığında, 2025’te imzalanan sözleşmelerin Asya-Pasifik’te 5,5 milyar dolar, Avrupa’da 5,3 milyar dolar, Amerika kıtasında 3,3 milyar dolar, Orta Doğu’da 2,2 milyar dolar ve Afrika’da 1,7 milyar dolar seviyesinde gerçekleştiği açıklandı.

Teslimat bazında ise Avrupa ülkelerinin 3,3 milyar dolarla ilk sırada yer aldığı, Asya’nın 3,1 milyar dolar ile takip ettiği ifade edildi.

Geniş ekosistem ve KOBİ entegrasyonu

Savunma sanayii projelerinde geniş bir sanayi ekosisteminin rol oynadığına dikkat çeken Görgün, büyük platform projelerinde yüzlerce firmanın görev aldığını belirterek, KAAN projesinde 750’nin üzerinde firmanın katkı sunduğunu hatırlattı.

Ana yüklenici sözleşmelerinde en az yüzde 21 oranında KOBİ katılımı şartı arandığını ifade eden Görgün, EYDEP ve YETEN programları kapsamında 4 binden fazla firmanın sisteme dâhil edildiğini, bunlardan 1.600’ünün aktif olarak savunma sanayii projelerinde çalışabildiğini söyledi.

Küresel ölçekte güçlü konum

Savunma sanayiinin bugün itibarıyla 100 binin üzerinde istihdam, yaklaşık 20 milyar dolar ciro, 100 milyar dolarlık proje hacmi ve 10 milyar doların üzerinde ihracat kapasitesi ile yoluna devam ettiğini belirten Görgün, Türkiye’nin savunma sanayiinde dünyanın en büyük proje portföyünü yöneten ülke konumuna geldiğini vurguladı.

Bizim yürüttüğümüz proje sayısı ve yürüttüğümüz projelerin bütçesel, bütçesel karşılıklarına baktığımızda dünyadaki en büyük portföyü yöneten bir yapıda olduğumuzu savunma sanayii anlamında sizlerle paylaşabilirim.