Türkiye’de lüks tüketim çılgınlığı: 12 milyar dolarlık ithalatın baş sorumlusu 'orta direk'

• Türkiye, her yıl 12 milyar dolarlık lüks ürün (mücevher, kozmetik, lüks saat, parfüm, güneş gözlüğü) ithal ediyor.
• Yapılan sosyolojik analizlere göre, lüks tüketimi en fazla orta direk diye tabir edilen gelir grubu gerçekleştiriyor.
• Uzmanlar, bu eğilimin bireysel tercihten çok, sosyal medya ve influencer’lar tarafından pompalanan bir statü arayışı olduğunu vurguluyor.

Türkiye'nin ekonomik zorluklarla mücadele ettiği bir dönemde, lüks tüketime olan ilgi şaşırtıcı boyutlara ulaştı. Ülke, her yıl 12 milyar dolarlık (yaklaşık 480 milyar TL) lüks saat, parfüm, mücevher ve kozmetik ithal ederken, yapılan analizler bu harcamanın en büyük yüklenicisinin orta gelir grubu olduğunu gösteriyor.

12 milyar dolarlık lüks harcaması

TÜİK ve sektör raporlarına göre, Türkiye'nin lüks tüketim ithalatı her yıl devasa rakamlara ulaşıyor. Türk halkı, mücevher ve değerli taşlara 9 milyar dolar, kozmetiğe 2 milyar dolar, lüks saatlere 350 milyon dolar, markalı parfümlere 250 milyon dolar ve güneş gözlüklerine 220 milyon dolar harcıyor. Toplamda 12 milyar dolara ulaşan bu lüks ithalatı, güncel kurla yaklaşık 480 milyar Türk lirasına denk geliyor. Bu miktarla her yıl 1 milyondan fazla öğrenciye burs verilebileceği hesaplanıyor.

Ülkede lüks marka takıntısının her geçen yıl arttığı görülürken, özellikle genç nesil markalı ürün kullanımını toplumda statü göstergesi olarak benimsiyor. Analizlere göre, lüks tüketime en çok ilgi duyan ülkelerin başında zengin Körfez ülkeleri gelirken, İskandinav ülkeleri bu konuya en az ilgi gösterenler arasında yer alıyor.

Orta direğin lüks takıntısının psikolojisi

Konuyla ilgili görüşlerini paylaşan sosyolog Fatma Karadeniz, lüks tüketimdeki bu artışın özellikle orta gelir grubundaki bireylerde daha belirgin olduğuna dikkat çekti. Karadeniz, bu durumu psikolojik ve sosyolojik nedenlerle açıklıyor: "Ekonomik istikrarsızlık ve gelecek kaygısı, insanları daha gösterişçi bir tüketime itebiliyor." Belirsizlik ortamında bireylerin, lüks bir cüzdan veya saat gibi maddi varlıklarla kendilerini güvence altına alma ve "başarılı" olduklarını kanıtlama ihtiyacı hissettiğini belirtti.

Sosyolog Karadeniz, lüks bir ürünün yalnızca bir aksesuar değil, aynı zamanda psikolojik bir kalkan işlevi gördüğünü savundu. Türkiye'de lüks tüketimin sadece ihtiyaçtan değil, bir kimlik inşası ve sosyal statü arayışından kaynaklandığını vurguladı.

Sosyal medya statü baskısını artırıyor

Fatma Karadeniz, bu lüks eğiliminin bireysel tercihlerden öte, sistematik bir yaşam tarzı dayatmasından kaynaklandığını ifade etti. Reklamlar, influencer'lar ve medya aracılığıyla "başarı" ve "mutluluk" kavramlarının sürekli olarak lüks markalarla ilişkilendirildiğini söyledi.

Karadeniz, “Sosyal medyada sürekli maruz kaldığınız bu görüntüler, bir süre sonra normalinizin bir parçası haline geliyor” dedi. Bu durumun, henüz kimlik arayışı içindeki gençler üzerinde büyük bir baskı oluşturduğunu ve sorgulanması gereken asıl konunun, bireyin değerinin sahip olduklarıyla değil, kim olduğuyla ölçüldüğü bir toplumsal zemin olup olmadığı olduğunu sözlerine ekledi.