Amnesty International
- Uluslararası Af Örgütü, FedEx Belgium hakkında Belçika'da yapılan suç duyurusuna katıldı.
- Şirketin, F-35 savaş uçaklarına ait parçalar da dahil olmak üzere askeri ekipmanları Liege Havalimanı üzerinden İsrail'e taşıdığı iddia edildi.
- Şikayette, gerekli özel taşıma ruhsatlarının alınmadığı ve bunun Belçika yasalarına aykırı olabileceği savunuldu.
- FedEx ise uluslararası silah veya mühimmat taşımadığını ve tüm faaliyetlerinde yürürlükteki yasalara uyduğunu açıkladı.
Uluslararası Af Örgütü, Belçika'da bazı sivil toplum kuruluşlarının FedEx hakkında yaptığı suç duyurusuna katılarak, şirketin İsrail'e askeri ekipman sevkiyatında Belçika yasalarını ihlal etmiş olabileceği iddialarının soruşturulmasını talep etti.
İsrail'e yönelik silah sevkiyatları tartışması Avrupa'da yeni bir hukuki boyut kazandı. Uluslararası Af Örgütü, Belçika'da faaliyet gösteren çeşitli sivil toplum kuruluşlarının Amerikan lojistik şirketi FedEx hakkında yaptığı suç duyurusuna destek verdiğini açıkladı.
Uluslararası Af Örgütü'nün açıklamasına göre, Belçika merkezli CNAPD, İnsan Hakları Ligi (LDH) ve Vredesactie'nin de aralarında bulunduğu koalisyon, FedEx Belgium hakkında Liege Savcılığına suç duyurusunda bulundu.
Şikayette, FedEx'in F-35 savaş uçaklarının parçaları dahil bazı askeri ekipmanları, sevkiyatın yasak olduğu Liege Havalimanı üzerinden Tel Aviv'e ulaştırdığı öne sürüldü. STK'lar, bu tür taşımalar için gerekli özel izinlerin alınmadığını ve bunun Belçika mevzuatı kapsamında suç teşkil edebileceğini savundu.
Açıklamada, İsrail ile İran arasında yaşanan ve bazı çevreler tarafından "12 Gün Savaşı" olarak adlandırılan çatışmalar sırasında İsrail hava sahasının kapanması nedeniyle FedEx'in uçuş rotalarında değişikliğe gitmiş olabileceği belirtildi. İddiaya göre bazı askeri sevkiyatlar Liege üzerinden Almanya'ya, oradan da İsrail'e ulaştırıldı.
"Yasaların uygulanmasında başarısızlık"
Uluslararası Af Örgütü, Haziran 2025'ten bu yana Liege Havalimanı üzerinden geçtiği öne sürülen şüpheli sevkiyatlara ilişkin çok sayıda haber ve iddianın ortaya çıktığını belirtti.
Açıklamada, askeri ekipmanların uluslararası insancıl hukukun ciddi ihlallerinde kullanılma riskinin bulunduğu durumlarda silah transferlerinin engellenmesi gerektiği vurgulandı. İsrail'e silah sevkiyatını sürdüren ülkelerin, Cenevre Sözleşmeleri kapsamındaki yükümlülüklerini ihlal edebileceği savunularak Tel Aviv'e kapsamlı bir silah ambargosu uygulanması çağrısı yapıldı.
FedEx'ten yanıt
Uluslararası Af Örgütü'nün aktardığı açıklamada FedEx, iddialara ilişkin şu değerlendirmede bulundu:
"FedEx, yürürlükteki yasa ve düzenlemelere uymaya kararlıdır. Uluslararası olarak silah veya mühimmat taşımıyoruz ve bu tür sevkiyatları engellemek için sıkı denetim ve tarama prosedürleri uyguluyoruz."
Şirket, faaliyetlerinin yasal çerçevede yürütüldüğünü ve uluslararası silah taşımacılığı yapmadığını savundu.
"FedEx hukukun üstünde değil"
Uluslararası Af Örgütü Belçika Direktörü Carine Thibaut, İsrail envanterindeki F-35 savaş uçaklarının Gazze'deki operasyonlarda yoğun şekilde kullanıldığını belirterek, bu uçakların büyük çaplı yıkıma yol açtığını söyledi.
Belçika ve Valonya yönetimlerinin silah sevkiyatlarının geçişini yeterince denetlemediğini öne süren Thibaut, suç duyurusunun amacının Belçika üzerinden İsrail'e yapılan olası silah transferlerinin engellenmesi ve sorumluların hesap vermesini sağlamak olduğunu ifade etti.
Thibaut, "FedEx gibi çok uluslu şirketlerin, işlerine geldiğinde kuralları yok saymaları kabul edilemez. Onlar hukukun üstünde değildir." dedi.
Fransa'da da benzer başvuru yapılmıştı
Benzer bir girişim daha önce Fransa'da da gündeme gelmişti. Barış için Yahudi Fransız Birliği, 21 Nisan'da FedEx France hakkında, ABD'den gönderilen savaş uçağı ekipmanlarının Fransa üzerinden İsrail'e taşındığı iddiasıyla Fransa Ulusal Terörle Mücadele Savcılığına şikayette bulunmuştu.
Öte yandan Belçika'nın Valonya bölge hükümeti, 28 Mayıs 2024 tarihinde bölgedeki havalimanları üzerinden İsrail'e silah aktarımını yasaklama kararı almıştı.
