VOX: Trump'ın “Gazze barış planı” gerçekten uygulanabilir mi?

Almanya merkezli düşünce kuruluşlarından VOX'da, Trump'ın İsrail Başbakanı Netanyahu ile açıkladığı “Gazze Barış Planı'na dair değerlendirmelerin yapıldığı bir analiz yayınlandı.

Netanyahu'nun, BM Genel Kurulu'nda Hamas'ı Gazze'den tamamen ortadan kaldırmak için “işi bitireceğine” söz verdiği meydan okuyan bir konuşmanın ardından böyle bir Barış Planı'nın gerçekçi görünmediği tespiti yapılan analizde, 2 yıldır gerçekleşen 4 anlaşmanın hiçbirisinin 15 günden fazla uygulanamadığı belirtildi.

Analizde ayrıca; sürecin geleceğine dair öngörülere ve uzman görüşlerine yer verildi.

İşte VOX'da yayınlanan analiz:

İkinci Dünya Savaşı'nın ikinci yılında, müttefik ülkelerin önemli bir zaferinin ardından Winston Churchill, savaşın sona ermesi konusunda;

“Bu, sonun başlangıcı bile değil. Ama belki de başlangıcın sonu”

şeklinde ünlü bir açıklama yapmıştı.

Bu tür beklentiler yaratmak, Başkan Donald Trump'ın da tarzı haline geldi. Trump, Beyaz Saray'da İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile birlikte Gazze'deki savaşı sona erdirmek için 20 maddelik yeni bir barış planı sundu ve bunu “medeniyet tarihinin en önemli günlerinden biri” olarak nitelendirerek Orta Doğu'da binlerce yıldır süren çatışmalar sonrasında “yeni bir dönem” olarak tanımladı.

Bu muhtemelen biraz abartılı bir ifade. Ancak adil olmak gerekirse çok önemli bazı önemli gelişmeler olduğu görünüyor.

Netanyahu'nun, BM Genel Kurulu'nda Hamas'ı Gazze'den tamamen ortadan kaldırmak için “işi bitireceğine” söz verdiği meydan okuyan bir konuşmanın ardından, barış planını “savaş hedeflerimizi gerçekleştiriyor” diyerek desteklemesi ise asıl dikkat çekici nokta olarak öne çıkıyor.

Plan, şu anda Batı Şeria'yı yöneten Filistin Yönetimi'nin Gazze'de iktidarı ele geçirmesi dahil tüm Filistin unsurlarının yeni yönetimde olmamasını öngörüyor.

Plan, “kimsenin Gazze'yi terk etmeye zorlanmayacağı”nı teyit eden bir ifade içeriyor ancak bu, Trump'ın bölge için daha önceki planları göz önüne alındığında kesinlikle dikkat çekici bir nokta.

Zira Hamas ve İsrail arasında 2 yıldır gerçekleşen 4 anlaşmanın hiçbirisi 15 günden fazla hayata geçmedi.

Hamas ve İsrail gerçekten bu anlaşmayı kabul edecek mi?

Plan, Trump'ın geçen hafta New York'ta Müslüman ülkelerin liderleriyle, özellikle Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşmelerin ardından ortaya çıktı.

Trump, bu görüşmelere dayanarak, Hamas'ın da barış istediğine ikna olmuş görünüyor. Ancak planın açıklanmasının ardından, Hamas'ın üst düzey yetkilisi Muhammed Mardawi Al Jazeera'ya, planın “İsrail'in bakış açısına yakın” göründüğünü ve örgütün resmi yanıt vermeden önce bunu değerlendireceğini açıkladı.

İki yıllık savaş Hamas'ın üst düzey liderlerinin çoğunu ortadan kaldırmış ve askeri kapasitesini zayıflatmış olsa da, Hamas hala Gazze'deki baskın siyasi ve askeri güç konumunda ve bunu hem ABD hem de İsrail kabul ediyor.

Carnegie Europe kıdemli araştırmacısı Miller yaptığı değerlendirmede;

“Netanyahu'nun Trump ile büyük bir çatışmaya girmek istediğini ve bunu göze alabileceğini sanmıyorum. Hamas ise vazgeçmeyecek”

değerlendirmesinde bulundu.

Gerçeklik kontrolü: Savaşın sona ermesi muhtemelen çok uzak

Biden yönetiminin eski Orta Doğu danışmanı Ilan Goldenberg, Trump'ın önceliğinin, planın temel ilkelerini (rehinelerin serbest bırakılması ve askeri çekilme) Gazze'nin gelecekteki yönetimi konusundaki tartışmalara saplanmadan hayata geçirmek için “herkesi baskı altında tutmak” olduğunu belirtiyor.

Ancak mesele sadece Hamas ile ilgili değil. Aynı şekilde Trump, sonunda Netanyahu'nun da kendisini oyalamakta olduğu sonucuna varabilir.

Ve ilişkilerin son zamanlardaki iniş çıkışları göz önüne alındığında, bu tamamen mümkün görünüyor.

Görünen o ki; bunu başarmak için, şimdiye kadar yaşanan gelişmelerden çok daha keskin kararlar alınması gerekecek.