WeChat ve Alipay’in hâkimiyetine karşı dijital yuan çabası sürüyor

• Çin'de kahve zincirlerinden pazar tezgâhlarına kadar her yerde mobil ödeme sistemleri kullanılıyor. Çoğu işletme artık nakit kabul etmiyor.
• Çin’in en büyük iki ödeme uygulamasının logoları her kasada yer alıyor, işlemler QR kodlarla yapılıyor.
• Çin Merkez Bankası’nın 2019'dan bu yana yaymaya çalıştığı dijital yuan, 260 milyon hesap açılmasına rağmen günlük kullanımda geri planda kaldı.
• Pekin, dijital yuanı küresel düzeyde yaygınlaştırmak ve dolara olan bağımlılığı azaltmak istiyor.

Çin'de madeni para ve banknotlar neredeyse tamamen ortadan kalktı. Ülkenin büyük şehirlerinde marketler, kafeler, taksiler ve hatta sokak satıcıları ödemelerini sadece mobil uygulamalarla alıyor. WeChat Pay ve Alipay gibi platformlar, günlük hayatın vazgeçilmez araçları haline geldi.

Özellikle yaşlı kuşak dışında toplumun büyük bölümü artık nakit taşımıyor. Küçük mahalle dükkanları bile bozuk para bulundurmadığı için müşteriler nakit ödemeye yönelmiyor.

Birçok genç Çinli, bankalarla yalnızca kredi veya ipotek işlemleri gibi nadir durumlarda muhatap oluyor.

Dijital yuan hedefi: Bağımsızlık ve kontrol

Çin Merkez Bankası ise özel sektörün hâkimiyetindeki bu ödeme düzeni karşısında kontrolü kaybetmemek amacıyla “dijital yuan”ı geliştirdi. 2019’da başlatılan pilot uygulamalar, 2022’de mobil uygulama ile genişletildi. Ancak mevcut kullanım oranları, WeChat ve Alipay’in erişim kolaylığını aşamadı.

Dijital yuan’ın yaygınlaştırılmasına dair resmi çabalar, 2024 yılında dijital para araştırmalarında görev alan eski yetkili Yao Qian’ın yolsuzluk suçlamasıyla tutuklanması gibi skandallarla gölgelendi.

Yine de Pekin yönetimi, dijital yuanı yalnızca iç piyasada değil, küresel para sisteminde de bir alternatif olarak tanıtmayı hedefliyor. Uzun vadede bu girişimin, dolar merkezli küresel finans mimarisine karşı çok kutuplu bir yapı oluşturması hedefleniyor.