Yeni nesil parasını sanata harcayacak mı?

• Z kuşağı, 2040’a kadar 74 trilyon dolarlık servete sahip olacak.
• Sanat piyasasında yatırım odaklı yaklaşım yerini deneyim merkezli tercihlere bırakıyor.
• Türkiye, Orta Doğu’daki sanat hareketliliğiyle yeniden köprü ülke rolüne girdi.
• Christie’s ve Antik A.Ş. temsilcileri, genç koleksiyonerlerin yükselişine dikkat çekti.

Z kuşağı sanata yatırım yapmaktan çok deneyime yöneliyor

Yeni nesil, sanat eserlerini anne babaları gibi yatırım aracı olarak değil, çoğu zaman kimlik ifadesi ya da sosyal görünürlük aracı olarak görüyor. Bank of America’nın araştırmasına göre yüksek yaşam maliyetleri ve işsizlik, Z kuşağını ev almak yerine tatil ve deneyimlere yöneltiyor.

Bu eğilim sanat piyasasına da yansıdı. New York’taki müzayedelerde gelirler geçen yıla göre %8 düştü, Warhol ve Giacometti gibi isimlerin eserleri satılamadı ya da satıştan çekildi.

Tekil örnekler genel piyasa için yanıltıcı olabilir

Sanat piyasasındaki iniş çıkışların yalnızca belli sanatçılar üzerinden okunmasının yanlış olabileceği vurgulanıyor. Christie’s Türkiye Temsilcisi Eda Kehale Argün, hızlı yükselen sanatçılarda satış oranlarının düşük kaldığını ve bunun spekülatif dalgalanmaları yansıttığını belirtiyor.

Argün, “Piyasa analizlerinin tek bir sanatçının fiyat grafiği üzerinden yapılmasını problemli buluyorum. Özellikle müzayedelerde eser sayısı artsa bile satış oranlarının düşük kalması, genel tabloyu çarpıtıyor” dedi.

Orta Doğu’ya kayan sanat Türkiye için yeni fırsatlar yaratıyor

Küresel piyasada dalgalanmalar sürerken, Orta Doğu sanat pazarındaki ivme Türkiye’yi yeniden öne çıkardı. Arap koleksiyonerlerin artan ilgisi ve Filistinli sanatçıların yükselişi, İstanbul’u cazip bir merkez haline getiriyor.

Dubai ve Doha gibi şehirlerde biriken sermayenin Türkiye’ye yönelmesi, yerel sanatçılara da yatırım fırsatları sunuyor. Böylece Türkiye hem üretim hem de koleksiyon açısından köprü ülke rolünü pekiştiriyor.

Genç koleksiyonerler Türkiye piyasasını dönüştürüyor

Christie’s Türkiye Temsilcisi Eda Kehale Argün, “Türkiye’deki aktif sanat alıcısı kitlemiz, beklenenin aksine çok gençleşti” diyerek yeni kuşağın etkisini vurguladı.

35-50 yaş arasındaki koleksiyonerlerin çağdaş, figüratif ve sokak sanatına yöneldiğini, bazıların ise Picasso, Dali, Warhol gibi ustalara ilgi gösterdiğini belirtti.

Argün, dijitalleşmenin alıcılara hem bilgiye hem de sanatçılara doğrudan erişim sağladığını ancak galerilerin dışlanmasının sanatçılar için uzun vadede risk yaratabileceğini söyledi.

Türkiye sanat piyasası henüz yolun başında

Antik A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı Olgaç Artam, Türkiye sanat piyasasının yaklaşık 150 milyon dolar büyüklüğünde olduğunu ve dünyayla kıyaslandığında henüz yolun başında bulunduğunu ifade etti.

Pandemi sonrası artan ilginin yeni koleksiyonerleri ortaya çıkardığını, özellikle Burhan Doğançay, Fahrelnissa Zeid ve Erol Akyavaş gibi usta sanatçılara talebin yüksek olduğunu vurguladı.

Artam, “En durgun dönemlerde bile usta sanatçılara ait eserler piyasaya çıktığında cirolar hızla yükselebilmektedir” diyerek, piyasadaki dalgalanmaların her zaman genel çöküş anlamına gelmediğini belirtti.

Christie’s 2025 performans göstergeleri piyasaya ışık tutuyor

Christie’s’in 2025’in ilk yarısına ait verileri de piyasadaki eğilimleri yansıtıyor. Açık artırmaya çıkan eserlerin %88’i alıcı bulurken, en değerli 10 eserin 7’si Christie’s tarafından satıldı.

Müşterilerin %31’ini Y ve Z kuşağı oluşturdu. 20/21. yüzyıl sanatı ve lüks segment büyürken, klasikler kategorisinde %32’lik bir düşüş yaşandı.

Sanatta yeni bir düzenin eşiğindeyiz

Z kuşağının yükselişi, deneyim odaklı tüketim alışkanlıkları ve dijitalleşme, sanat piyasasını kökten dönüştürüyor.

Küresel düzeyde daralma yaşanırken, Türkiye köprü rolüyle öne çıkarak hem bölgesel hem de uluslararası ölçekte yeni fırsatlara kapı aralıyor.