Türkçenin ifade gücünden tam olarak yararlanmak, kelimeleri yerli yerinde ve doğru anlamlarıyla kullanmayı gerektirir. Bir sözcüğün cümle içindeki tek bir duruşu bile, o cümlenin bütün anlamını değiştirebilecek güce sahiptir. Vatandaşlar arasında zaman kelimesinin sözlük anlamı ve doğru yazılışı merak konusu.
Zaman nedir? TDK'ya göre anlamı
Kullanıldığı cümlenin yapısına göre değişik nüanslar içeren bu ifade, zengin bir tanımlama listesine sahiptir. Tüm anlamları aşağıda sıralanmıştır.
- isim Bir işin, bir oluşun içinde geçtiği, geçeceği veya geçmekte olduğu süre; hengâm, vakit
- Bu sürenin belirli bir parçası; vakit
- Belirlenmiş olan an
- Çağ, mevsim
- Bir işe ayrılmış veya bir iş için alışılmış saatler; vakit
- Dönem, devir
- gök bilimi Olayların oluş ve akış sırasını belirleyen, düzenli ve dönemli gök olaylarını birim olarak kullanan sanal bir kavram
- dil bilgisi Çekimli fiilin karşıladığı kılış veya oluşun içinde geçtiği dil bilgisel zaman dilimini gösteren kategori; bildirme kipi, haber kipi
- jeoloji Yer kabuğunun geçirdiği gelişimde belirlenen ve fosillere göre dörde ayrılan geniş evrelerden her biri
Zaman cümle içinde nasıl kullanılır?
Anlam çeşitliliğine uygun olarak derlenen ve kullanımı örneklendiren cümle listesi şöyledir.
- Zaman geçtikçe hafifleyecek yerde, daha ziyade ağırlaşan bir vicdan azabı duyarım.
- Efendiler, az söylemek çok yapmak zamanı gelmiştir.
- Gül zamanı. Çocukluk zamanı.
- Dedelerimizin zamanında burada bir kral yaşardı.
- Geldi, gelmiş, geliyor, gelecek, gelir.
Zaman hakkındaki sık kullanılan atasözleri ve deyimler
Resmi kayıtlarda bu kelimeyle bağlantılı, kullanımı yaygın olan birden çok ifade mevcuttur.
- Zaman almak
- Zamana uymak
- Zaman bırakmak
- Zaman geçirmek
- Zamanı (veya zamanını) geçirmek
- Zamanı avlamak
- Zamanı dolmak
- Zamanı geçmek
- Zaman ile yarışmak
- Zaman kazanmak
- Zaman kollamak
- Zaman öldürmek
- Zaman tanımak
- Zaman vermek
Zaman kelimesi ile türetilen birleşik kelimeler
Güncel yazım kılavuzu ve sözlük verilerine göre derlenen ilgili birleşik kelimeler listesi aşağıdadır.
- Zaman aşımı
- Zaman ayarlı
- Zaman belirteci
- Zaman bilimi
- Zaman birimi
- Zaman çizelgesi
- Zaman dışı
- Zaman dizini
- Zaman eki
- Zaman tüneli
- Zaman zaman
- Zaman zarfı
- Zaman zarfında
- Açık zaman
- Ahir zaman
- Aman zaman
- Art zamanlı
- Basit zaman
- Birinci Zaman
- Birleşik zaman
- Bir zaman
- Dar zaman
- Dördüncü Zaman
- Eş zaman
- Eş zamanlı
- Geçmiş zaman
- Gelecek zaman
- Geniş zaman
- Her zaman
- İkinci Zaman
- Kimi zaman
- Mürekkep zaman
- Müruruzaman
- Ölü zaman
- Şimdiki zaman
- Üçüncü Zaman
- Yalın zaman
- Aynı zamanda
- Çift zamanı
- Hikâye birleşik zamanı
- İftar zamanı
- Rivayet birleşik zamanı
- Yıldız zamanı
- Vaktizamanında
- Bir zamanlar
