Doğu Çin'de bir ham petrol tankeri - AP
- İran savaşına rağmen Brent petrol fiyatları Çin'in ithalatını kısmasıyla 100 doların altında kaldı.
- Çin'in günlük petrol ithalatı savaş öncesi 11 milyon varilden şimdi 7,8 milyon varile düştü.
- Benzinli araçlar yerine elektrikli araçların, uçak yerine ise hızlı trenlerin kullanılması düşüşte etkili oldu.
- Uzmanlar, Çin'in savaştan önce depoladığı dev petrol rezervlerinin ülkeyi 6 ay daha idare edebileceğini belirtiyor.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanması, küresel ekonomide büyük bir felaket senaryosunu gündeme getirmişti.
Birçok analist, boğazın uzun süre kapalı kalmasının petrol fiyatlarını 150 ila 200 dolar seviyelerine çıkaracağını ve küresel bir ekonomik küçülmeyi tetikleyeceğini öngörüyordu.
Ancak kriz dördüncü ayına girerken, Brent petrolün varil fiyatı 100 doların altında kalarak herkesi şaşırttı.
Wall Street Journal'ın haberine göre bu beklenmedik direncin arkasında ise dünyanın en büyük petrol ithalatçısı Çin'in kritik hamleleri ve ABD'nin petrol ihracatını günlük ortalama 4 milyondan 5 milyon varilin üzerine çıkarması yatıyor.
Kayıp 3 milyon varilin sırrı
WSJ'ye göre Çin'in İran savaşı sırasında ham petrol ithalatında keskin bir düşüşe gitmesi, petrol fiyatlarını baskılayarak küresel ekonominin çarklarının dönmesini sağladı.
Gümrük verilerine göre, Çin'in son yıllarda günlük ortalama 11 milyon varil olan petrol ithalatı mayıs ayında 7,8 milyon varile geriledi.
İtalya ve Fransa'nın günlük toplam petrol tüketimine eşdeğer olan bu "kayıp 3 milyon varilin" sırrı ise ülkenin değişen tüketim alışkanlıklarında ve önceden yaptığı hazırlıklarda gizli.
Savaştan önce aylarca ucuz Rus ve İran petrolü depolayan Çin'in, uzun süre ithalat açığını karşılayacak 1 ila 1,4 milyar varillik devasa bir rezerve sahip olduğu tahmin ediliyor.
Elektrikli araçlar ve hızlı trenler devrede
İthalattaki bu ani düşüşe rağmen Çin'de günlük yaşamda hiçbir aksama yaşanmıyor. Turistler seyahat etmeye, fabrikalar çalışmaya ve market rafları dolup taşmaya devam ediyor.
Ülkede benzinli araçların yerini hızla elektrikli araçların alması ve kısa mesafe uçuşlar yerine elektrikle çalışan yüksek hızlı trenlerin tercih edilmesinin bu durumun en büyük nedenlerinden biri olduğu belirtiliyor.
Vortexa analisti Emma Li, Çin'in ulaşım sektörünün önceki petrol şoklarına kıyasla artık çok daha çeşitli bir altyapıya sahip olduğunu vurguluyor.
Petrokimya tesisleri alarm veriyor
Bununla birlikte, ithalat kesintisinin bazı riskleri de beraberinde getirdiği belirtiliyor.
Çin'in ithal ettiği petrolün büyük bir kısmı araç yakıtı olarak değil, plastik, ambalaj ve endüstriyel ürünlerin hammaddesi olan etilen üretiminde kullanılıyor.
Hem devlete ait hem de özel rafinerilerin faaliyetlerini önemli ölçüde azalttığı, bu durumun etilen gibi hammaddelerin tükenmesine ve nihayetinde üretim maliyetlerinin artmasına yol açabileceği uyarısı yapılıyor.
"Rezervler 6 ay daha dayanır"
Bazı analistler ekonomiyi canlı tutmak için Çin'in yaz aylarında petrol alımlarını artırmak zorunda kalacağını öne sürse de, güçlü rezervlerin bu direnci uzun süre koruyabileceği de belirtiliyor.
Analist Emma Li, mevcut tabloyu değerlendirerek, "Hesaplamalarımıza göre stok kullanım hızı günlük 1 milyon varilin üzerine çıksa bile, Çin'in ticari rezervleri tek başına ülkeyi 6 ay daha ayakta tutmak için yeterli." ifadelerini kullandı.
