Disneyland Paris 34 yılda Disney'e kazanç getirmedi

• Disneyland Paris, 2025 mali yılında 4 milyar dolar gelir ve 304 milyon dolar net kâr elde etti.
• Buna rağmen Disney'nin tesise yaptığı toplam yatırımın yaklaşık 4,2 milyar dolarlık kısmı henüz geri kazanılamadı.
• Disney, 1992'den bu yana projeye toplam 6,8 milyar dolar yatırım yaptı.
• Yüksek borç yükü, ekonomik krizler, terör saldırıları ve pandemi tesisin uzun yıllar zarar etmesine neden oldu.

1992 yılında kapılarını açan Disneyland Paris, bugün Avrupa'nın en büyük turizm merkezlerinden biri konumunda bulunuyor. Yaklaşık 16 milyon ziyaretçiyi ağırlayan tesis, iki tema parkı ve çok sayıda otel, alışveriş ve eğlence alanından oluşuyor.

Tesisin çatı şirketi Euro Disney Associés'nin son mali tablolarına göre, 30 Eylül 2025'te sona eren mali yılda gelirler yüzde 8,4 artışla 4 milyar dolara ulaştı. Bu rakam, ABD dışındaki tüm Disney parkları arasında en yüksek gelir olarak kayıtlara geçti.

Şirketin net kârı ise yaklaşık üç kat artarak 304,2 milyon dolarla tarihinin en yüksek seviyesine çıktı.

Dev yatırımın faturası ağır oldu

Disneyland Paris'in kârlı hale gelmesine rağmen yatırımın geri dönmemesinin temel nedeni, kuruluş aşamasındaki yüksek maliyetler ve finansman modeli oldu.

Disney, Avrupa'daki rakiplerini uzak tutmak amacıyla Paris yakınlarında yaklaşık 5 bin 510 dönümlük devasa bir arazi satın aldı. Bu alan, Paris'in yüzölçümünün yaklaşık beşte birine denk geliyor.

Ancak Fransız hükümeti, arazi satışını şirketin halka açık bir yapıyla faaliyet göstermesi şartına bağladı. Bu nedenle Disney uzun yıllar şirketin tamamına sahip olamadı ve yatırımlar büyük ölçüde banka kredileriyle finanse edildi.

Toplam 4,9 milyar dolarlık ilk inşaat maliyetinin yaklaşık yüzde 60'ı banka kredileriyle karşılandı.

İlk yıllar beklentileri karşılamadı

Disneyland Paris'in açılışından kısa süre sonra çeşitli sorunlar ortaya çıktı.

Fransız ziyaretçiler yüksek bilet fiyatlarından şikâyet etti. Parklarda alkol satışının yasaklanması ve İngilizcenin ön planda kullanılması da eleştiri konusu oldu.

Yüksek borç yükü altında faaliyet gösteren Euro Disney, 1992'den bu yana geçen sürede yalnızca 13 yılda net kâr açıklayabildi. Toplam zarar ise 3,7 milyar dolara ulaştı.

Şirket yönetimi daha 1993 yılında mali yapının işletmenin varlığını tehdit edecek boyuta ulaştığını kabul etmişti.

Disney defalarca kurtarma operasyonu yaptı

Disney, tesisin ayakta kalabilmesi için yıllar boyunca çeşitli mali destek paketleri hazırladı.

Şirket, sermaye artırımlarına katılarak yaklaşık 1,3 milyar dolar kaynak sağladı. Ayrıca bazı varlıkları satın alıp yeniden şirkete kiralayarak nakit desteğinde bulundu.

Banka borçlarının önemli kısmını üstlenen Disney, daha düşük faizli finansman sağladı ve yüz milyonlarca dolarlık borcu sermayeye dönüştürdü.

Terör saldırıları ve pandemi süreci vurdu

Disneyland Paris'in karşılaştığı sorunlar yalnızca mali yapıyla sınırlı kalmadı.

Tesis ilk yıllarında Avrupa'daki ekonomik durgunluktan etkilendi. İkinci parkın açıldığı 2002 yılı ise 11 Eylül saldırılarının ardından küresel turizm sektörünün ciddi daralma yaşadığı döneme denk geldi.

En ağır darbe ise 2015 yılında Paris'te gerçekleşen terör saldırıları sonrası geldi. Ziyaretçi sayısındaki sert düşüş nedeniyle şirket 2016 yılında tarihinin en büyük zararını açıkladı.

Bu gelişmelerin ardından Disney, 2017 yılında kalan hisseleri satın alarak şirketin tamamını bünyesine kattı ve borsadan çıkardı.

Pandemi sonrası yeni tehditler

Disneyland Paris son yıllarda yeniden büyüme yakalasa da yeni risklerle karşı karşıya bulunuyor.

Pandemi sonrası toparlanma süreci devam ederken, Orta Doğu'daki çatışmalar nedeniyle yükselen enerji fiyatları ve hava ulaşım maliyetleri Avrupa turizmi üzerinde baskı oluşturuyor.

Bununla birlikte Disney, parkın geleceğine güven duyduğunu göstererek yaklaşık 2,5 milyar dolarlık yeni yatırım programını sürdürüyor. Bu kapsamda, animasyon filmi Frozen temalı yeni alan 2025 yılında ziyaretçilere açıldı.

Disney yatırımı hâlâ geri alamadı

Yapılan hesaplamalara göre Disney'nin Disneyland Paris'e bugüne kadar yaptığı toplam yatırım yaklaşık 6,8 milyar dolara ulaştı.

Buna karşılık şirketin park üzerinden elde ettiği temettü, hisse satışları, yönetim ücretleri ve lisans gelirleri toplamı yatırımın tamamını karşılamaya yetmedi.

Disney'nin parkta kullanılan karakterler, filmler ve marka hakları karşılığında aldığı telif ve yönetim gelirleri yaklaşık 2,4 milyar dolara ulaşsa da şirket hâlâ yaklaşık 4,2 milyar dolarlık yatırımını geri kazanabilmiş değil.

Bununla birlikte Disneyland Paris, Disney açısından yalnızca doğrudan mali getiri sağlayan bir yatırım olarak görülmüyor. Şirket, parkın her yıl milyonlarca ziyaretçiye ulaşarak Disney markasını, filmlerini ve ürünlerini tanıtması nedeniyle stratejik önemini koruduğunu değerlendiriyor.