Aşı - Reuters
- Cambridge Üniversitesi araştırmacıları, temel bileşeni tamamen yapay zeka tarafından tasarlanan yeni bir aşı geliştirdi.
- Aşı, mevcut ve gelecekte ortaya çıkabilecek koronavirüslere karşı geniş kapsamlı koruma sağlamayı hedefliyor.
- İlk insan denemeleri tamamlandı, yaklaşık 200 kişinin katıldığı ikinci aşama çalışma sürüyor.
- Araştırmacılar aynı yöntemi grip, H5N1 kuş gribi ve Ebola benzeri hastalıklara karşı da uygulamayı planlıyor.
Cambridge Üniversitesi araştırmacıları, yapay zekayı kullanarak çok sayıda virüse karşı koruma sağlayabilecek yeni nesil bir aşı geliştirdi. Araştırma ekibi, bir aşının en kritik bileşenlerinden biri olan antijenin ilk kez tamamen yapay zeka tarafından tasarlandığını ve insanlar üzerinde test edildiğini açıkladı.
Geliştirilen aşı, yalnızca günümüzde dolaşımda bulunan Covid-19 varyantlarını değil, hayvanlardan insanlara geçerek gelecekte yeni salgınlara yol açabilecek koronavirüsleri de hedef alıyor. Bilim insanları, bu sayede pandemiler ortaya çıkmadan önce koruma sağlayabilecek bir bağışıklık kalkanı oluşturmayı amaçlıyor.
Hedef virüslerin önüne geçmek
Geleneksel aşılar genellikle belirli bir virüsün mevcut suşuna göre geliştiriliyor. Ancak Covid-19 ve grip gibi virüsler sürekli mutasyona uğradığı için aşıların düzenli olarak güncellenmesi gerekiyor.
Cambridge Üniversitesinden Profesör Jonathan Heeney, mevcut yaklaşımın virüslerin gerisinden geldiğini belirterek, "Her zaman geriden geliyoruz. Yapmak istediğimiz şey ise salgının önüne geçmek." dedi.
Araştırmacılar bu amaçla dünya genelindeki gözetim programları tarafından kaydedilen çok sayıda koronavirüsün genetik kodlarını topladı. Yapay zeka sistemi, bu verileri analiz ederek tüm koronavirüs ailesine karşı bağışıklık sistemini eğitebilecek ortak bir "süper antijen" tasarladı.
Süper antijen nasıl çalışıyor?
Antijenler, bağışıklık sisteminin tanıyarak saldırmayı öğrendiği yapılardan oluşuyor ve aşıların temel bileşeni olarak kabul ediliyor.
Yapay zeka tarafından geliştirilen süper antijen, virüslerin zaman içinde geçireceği mutasyonları veya hayvanlardan insanlara sıçrayabilecek yeni varyantları da hesaba katarak tasarlandı. Böylece bağışıklık sisteminin yalnızca mevcut virüslere değil, gelecekte ortaya çıkabilecek benzer tehditlere karşı da hazırlıklı olması hedefleniyor.
Heeney, bunun insanlarda test edilen ilk yapay zeka tasarımı antijen olduğunu vurgulayarak, teknolojinin bilim insanlarını bile şaşırttığını söyledi.
İlk sonuçlar umut verici
39 gönüllü üzerinde gerçekleştirilen ilk güvenlik testlerinin ardından araştırmacılar, aşının bağışıklık sistemini ne ölçüde eğittiğini daha iyi anlamak için yaklaşık 200 kişinin katıldığı ikinci bir çalışmaya başladı.
Sonuçları Journal of Infection dergisinde yayımlanan araştırmada, bağışıklık tepkisinin şimdilik "mütevazı" seviyede olduğu belirtilse de bilim dünyası çalışmayı önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriyor.
Denemelerin bir bölümünü yürüten Southampton Üniversitesinden Profesör Saul Faust, yapay zeka destekli tasarımın özellikle gelecekteki pandemilere karşı aşı geliştirilmesinde büyük potansiyel taşıdığını ifade etti.
Sıradaki hedef grip, kuş gribi ve Ebola
Cambridge ekibi, aynı teknolojiyi kullanarak her yıl güncellenmesi gerekmeyen evrensel grip aşıları üzerinde de çalışıyor. Araştırmacılar ayrıca küresel sağlık otoritelerinin yakından takip ettiği H5N1 kuş gribi için hayvan deneyleri yürütüyor.
Bunun yanında Ebola virüslerini de kapsayan viral hemorajik ateşlere karşı yeni aşılar geliştirilmesi hedefleniyor. Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde devam eden bazı salgınlara, halen onaylı aşısı bulunmayan virüs türlerinin neden olması bu çalışmaları daha da önemli hale getiriyor.
Oxford Aşı Grubu Direktörü Andy Pollard ise elde edilen verilerin son derece dikkat çekici olduğunu belirterek, gerçek başarının insan denemelerinin ilerleyen aşamalarında görüleceğini söyledi.
Bilim insanlarına göre yapay zeka, gelecekte yalnızca aşı tasarlamakla kalmayacak, insan bağışıklık sisteminin aşılara vereceği tepkiyi de önceden tahmin ederek geliştirme süreçlerini önemli ölçüde hızlandırabilecek. Bu da salgınlara hazırlık anlayışında köklü bir dönüşümün kapısını aralayabilir.
