Güney Afrika Devlet Başkanı Ramaphosa hakkında azil soruşturması yeniden açılıyor

• Güney Afrika Anayasa Mahkemesi, Devlet Başkanı Cyril Ramaphosa hakkındaki azil soruşturmasını engelleyen parlamento kararını bozdu.
• Ramaphosa, 2020 yılında lüks çiftliğinden çalınan milyonlarca dolarlık dövizi polis ve vergi makamlarından gizlemekle suçlanıyor.
• Mahkeme kararı, muhalefetteki Ekonomik Özgürlük Savaşçıları (EFF) partisinin şikâyeti üzerine alındı.
• Mecliste çoğunluğu kaybeden iktidar partisinin, kasım ayındaki yerel seçimler öncesinde daha da büyük bir siyasi baskı altına girmesi bekleniyor.

Güney Afrika'nın en yüksek mahkemesi, cuma günü aldığı kararla Devlet Başkanı Cyril Ramaphosa hakkındaki azil soruşturmasının önünü açtı. Mahkeme, 2022'de parlamentoda yapılan ve Ramaphosa'nın görevden alınmasına yol açabilecek soruşturmayı engelleyen oylamayı iptal etti.

Anayasa Mahkemesi Başkanı Mandisa Maya, 13 Aralık 2022 tarihli parlamento kararının anayasaya aykırı ve geçersiz olduğunu belirterek bozulduğunu duyurdu. Kararda, bağımsız bir panelin olayla ilgili hazırladığı raporun derhal bir azil komitesine havale edilmesi istendi.

Koltuklara saklanan milyonlarca dolar

"Phala Phala" skandalı olarak bilinen olay, 2022 yılında ülkenin eski istihbarat şefinin polise suç duyurusunda bulunmasıyla patlak vermişti. Devlet Başkanı Ramaphosa, ülkenin kuzeyindeki Limpopo eyaletinde bulunan lüks çiftliğindeki mobilyalara saklanan 4 milyon dolarlık dövizin 2020'de çalınmasını yetkililerden gizlemekle suçlanıyor.

Ramaphosa'nın polise haber vermek yerine, hırsızları kaçırttığı ve sus payı vererek olayı örtbas etmeye çalıştığı iddia ediliyor. Daha önce olayı inceleyen bağımsız bir panel, devlet başkanının ciddi ihlaller ve görevi kötüye kullanma eylemleri gerçekleştirmiş olabileceğini açıklamıştı.

İddiaları reddeden 73 yaşındaki Ramaphosa ise çalınan paranın iddia edilen kadar olmadığını, Sudanlı bir iş insanına satılan 20 mandadan elde edilen 580 bin doların çalındığını savunuyor.

"Hiç kimse hukukun üstünde değildir"

Güney Afrika Cumhurbaşkanlığı ofisinden yapılan açıklamada, mahkemenin kararına saygı duyulduğu bildirildi. Açıklamada, "Devlet Başkanı Ramaphosa hiçbir kişinin hukukun üstünde olmadığını ve her türlü iddianın korku veya kayırma olmaksızın hukuki sürece tabi tutulması gerektiğini savunmaktadır" denildi.

Ramaphosa hakkındaki kara para aklama ve yolsuzluk suçlamaları ise 2024 yılında savcılık tarafından düşürülmüştü.

Muhalefet cephesinden karara destek

Mahkeme kararının, radikal solcu Ekonomik Özgürlük Savaşçıları (EFF) partisinin şikâyeti üzerine alındığı belirtildi. Kararı memnuniyetle karşılayan EFF lideri Julius Malema, "Anayasamızın kazanmasından mutluyuz" değerlendirmesinde bulundu.

İktidar partisi azınlığa düştü

Koalisyon hükümetinin ikinci büyük ortağı olan Demokratik İttifak (DA) ise azil komitesine tam ve yapıcı bir şekilde katılacaklarını duyurdu. DA lideri Geordin Hill-Lewis, makamı ne kadar yüksek olursa olsun hiç kimsenin hesap vermekten muaf tutulmasına izin vermeyeceklerini belirtti.

Nelson Mandela'nın eski kurtuluş hareketi olan ANC, 2024 genel seçimlerinde ağır bir yenilgi alarak meclisteki çoğunluğunu kaybetti ve koltuk sayısı yüzde 40'a geriledi.

Siyasi analistler, bu mahkeme kararının 4 Kasım'da yapılacak yerel seçimler öncesinde yolsuzluk iddialarıyla yıpranan ANC yönetimi ve Ramaphosa üzerindeki baskıyı iyice artıracağını ifade ediyor.