Lübnan'ın Nebatiye kentinde İsrail'in beyaz fosfor saldırısı - Reuters
- İsrail'in Lübnan'daki sivil yerleşim alanlarında beyaz fosfor bombası kullandığı tespit edildi.
- Görüntülerde, İsrail'in kullandığı havada patlayan top mermilerinin ABD yapımı mühimmatlarla uyuştuğu doğrulandı.
- Uzmanlar, beyaz fosforun kemiğe kadar inen yanıklara ve çoklu organ yetmezliğine yol açtığını bildirdi.
- İsrail iddiaları reddederken, Lübnan saldırıların güneyde 600'den fazla yangına yol açtığını duyurdu.
İsrail ordusunun, Hizbullah ile girdiği çatışmalarda Lübnan'daki sivil yerleşim alanlarında son derece zararlı ve yakıcı bir madde olan beyaz fosfor kullandığı ortaya çıktı.
The New York Times tarafından toplanan görsel kanıtlar, uzmanlar ve yardım kuruluşlarının raporlarıyla doğrulandı.
NYT tarafından teyit edilen sosyal medya görüntülerinde, son olarak 30 Mayıs'ta İsrail güçlerinin Beaufort Kalesi'ni ele geçirdiği sırada yaklaşık 40 bin nüfuslu Nebatiye kentinde bu mühimmata ait karakteristik duman izleri görüldü.
Ayrıca mart ayından bu yana sahil kenti Sur'un yanı sıra Qlayaa, Khiam ve Yohmor gibi kasabaların yakınlarında da beyaz fosfor kullanıldığı doğrulandı.
Çatışmaların son dalgası, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak saldırılarının ardından Hizbullah'ın İsrail'e roket atmasıyla başlamıştı.
Uluslararası hukuka açıkça aykırı
Uzmanlar, havayla temas ettiğinde kendiliğinden alev alan beyaz fosforun söndürülmesinin son derece zor olduğunu belirtiyor.
Beyaz fosfor, ordular tarafından genellikle savaş sırasında yangın çıkarmak veya sis perdesi oluşturmak için kullanılıyor.
Madde kendi başına yasa dışı olmasa da, sivillere veya sivil nüfusun yoğun olduğu bölgelere yönelik kasıtlı kullanımı uluslararası savaş hukukunun açık bir ihlali sayılıyor.
"Kemiğe kadar inen yanıklar ve organ yetmezliği"
Dünya Sağlık Örgütü'ne göre, ciltle temas etmesi halinde ciddi yanıklara neden olan madde, solunduğunda ise solunum ve göz rahatsızlıklarına yol açıyor.
İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) Kıdemli Silah Danışmanı Bonnie Docherty, beyaz fosforun verdiği zararın "korkunç" olduğunu belirterek, "Kemiğe kadar nüfuz edebilen yanıklara neden oluyor." dedi.
Ürettiği yoğun dumanın ciddi solunum hasarına ve organ yetmezliğine yol açtığını belirten Docherty, yaraların üzerindeki bandajlar çıkarıldığında maddenin kalıntılarının oksijenle temas ederek yeniden alevlenebildiği uyarısında bulundu.
ABD yapımı top mermileri tespit edildi
Haber ajanslarının ve sosyal medya paylaşımlarının görüntülerini analiz eden mühimmat uzmanları, Lübnan'da havada patlayarak aşağıya yanan beyaz fosfor akışları bırakan top mermilerinin tespit edildiğini bildirdi.
Bu görüntülerin, İsrail'in daha önce de kullandığı ABD yapımı M825A1 mermileriyle birebir uyumlu olduğu ifade edildi.
İsrail ordusu iddiaları yalanladı
İnsan hakları savunucularının sivillerin zarar gördüğüne dair endişelerine rağmen İsrail, yasaları ihlal ettiği iddialarını reddediyor. İsrail ordusunun mühimmatı hangi amaçla kullandığı ise henüz netleşmedi.
İsrail ordusundan yapılan açıklamada, "Uluslararası hukukun gerekliliklerine ve ötesine uyuyoruz. İstisnalar dışında bu mermilerin nüfusun yoğun olduğu bölgelerde kullanılmaması prosedürümüzdür." denildi.
Ancak HRW'nin 2024 tarihli raporu, İsrail'in M150 mermileri gibi daha güvenli alternatifleri olmasına rağmen Lübnan'da beyaz fosforu yaygın olarak kullandığını belgeledi.
600'den fazla yangın çıktı
Lübnan hükümeti, Ekim 2023'ten bu yana Birleşmiş Milletler ve BM Güvenlik Konseyi'ne İsrail'in beyaz fosfor kullanımına dair dört ayrı şikayet mektubu sundu.
3 Temmuz 2024 tarihli mektupta, güney Lübnan'da sırf bu kullanım nedeniyle 600'den fazla yangın çıktığı vurgulandı.
İsrail ordusu beyaz fosforu daha önce 1982 ve 2006'da Lübnan'da, 2009'da ise Gazze'de kullanmıştı. 7 Ekim 2023'ten sonraki bir yıllık süreçte ise Lübnan'da 200'den fazla kez kullanıldığı belirtiliyor.
2009'da Gazze'de yoğun nüfuslu bölgelerde beyaz fosfor kullanılmasının ardından hak örgütlerinin baskısıyla karşılaşan İsrail ordusu, olaydan dört yıl sonra bu mühimmatın kullanımını önemli ölçüde azaltacağını duyurmuştu. Ancak güncel veriler kullanımın hala yoğun şekilde sürdüğünü gösteriyor.
