Myanmar hapishanelerinde kadınlara yönelik işkence ve cinsel şiddet iddiaları

• Myanmar’da darbe sonrası 30 binden fazla siyasi tutuklu gözaltına alındı.
• Kadın mahkûmlara cezaevlerinde işkence, cinsel şiddet ve kötü muamele iddiaları bulunuyor.
• Rohingya Müslümanlarının uzun süredir sistematik baskı, yerinden edilme ve şiddete maruz kaldığı belirtiliyor.
• BM ve insan hakları örgütleri, Myanmar’da “yaygın ve sistematik insan hakları ihlalleri” konusunda uyarıyor.

Myanmar’da 2021 askeri darbesi sonrası ülke genelinde başlayan baskı süreci, binlerce kişinin tutuklanmasıyla derinleşti. Birleşmiş Milletler ve insan hakları kuruluşlarına göre, darbeden bu yana 30 binden fazla kişi siyasi gerekçelerle gözaltına alındı.

Bu tutuklular arasında kadınlar, öğrenciler, gazeteciler ve darbe karşıtı aktivistler önemli bir yer tutuyor. Kadın tutukluların sayısının 6 bini aştığı tahmin ediliyor.

Kadın tutuklulara yönelik cinsel şiddet iddiaları

İnsan hakları raporları ve tanıklıklar, kadın mahkûmların cezaevlerinde sistematik kötü muameleye maruz kaldığını ortaya koyuyor.

İddialara göre gözaltı sırasında ve sorgulamalarda fiziksel işkence, çıplak arama ve aşağılayıcı uygulamalar, çinsel taciz ve cinsel şiddet tehdidi, cezaevi içinde sürekli psikolojik baskı uygulandı.

BM uzmanları, bazı vakalarda “sistematik işkence, cinsel şiddet ve öldürme” uygulamalarına dair güçlü bulgular tespit edildiğini açıklıyor.

Fortify Rights gibi kuruluşlar ise kadınlara yönelik şiddetin “tekil olaylar değil, bir kontrol ve sindirme sistemi” olduğunu vurguluyor.

Rohingya Müslümanları baskı altında

Myanmar’daki en ağır insan hakları krizlerinden biri de Rohingya Müslümanlarına yönelik uygulamalar olarak öne çıkıyor.

Rohingyalar yıllardır vatansız bırakılma, hareket özgürlüğünün kısıtlanması,e ğitim ve sağlık hizmetlerine erişim engelleri, zorla yerinden edilme ve köy yakmaları ve askeri operasyonlar sırasında kitlesel şiddet gibi uygulamalara maruz kalıyor.

Özellikle 2017 sonrası askeri operasyonlar, yüz binlerce Rohingya’nın Bangladeş’e kaçmasına yol açtı. BM, bu süreçte yaşananları “etnik temizlik” ve bazı raporlarda “soykırım niyetine işaret eden eylemler” olarak tanımladı.

Rohingyalılarda tablo ağır

İnsan hakları uzmanlarına göre kadın tutuklular ile Rohingya Müslümanları farklı bağlamlarda hedef alınsa da ortak bir tablo ortaya çıkıyor. Sistematik şiddet ve cezasızlık, güvenlik güçleri tarafından kötü muamele iddiaları, hukuki koruma eksikliği ve uluslararası denetimin sınırlı etkisi baskıyı artıran faktörler olarak öne çıkıyor.

Bazı raporlar, özellikle gözaltı merkezleri ve kırsal bölgelerde şiddetin daha yoğun yaşandığını belirtiyor.

Ölümler ve işkence iddiaları

İnsan hakları örgütlerinin verilerine göre cezaevlerinde ve gözaltı merkezlerinde en az 40 kadın tutuklu hayatını kaybetti.

Ölümlerin bir kısmının ağır işkence, tıbbi ihmal ve kötü koşullardan kaynaklandığı iddia ediliyor. Bazı kurbanların çok genç yaşta olduğu da raporlarda yer alıyor.

Rohingya toplumu ise yıllardır devam eden çatışmalar, kamp koşulları ve sağlık hizmetlerine erişim eksikliği nedeniyle ciddi insani krizle karşı karşıya.

Uluslararası tepkiler artıyor

Birleşmiş Milletler ve çeşitli insan hakları kuruluşları Myanmar’da yaşananları düzenli olarak raporluyor.

Öne çıkan başlıklar yaygın ve sistematik insan hakları ihlalleri, cinsel şiddetin bir baskı aracı olarak kullanıldığı iddiası, etnik azınlıklara yönelik ayrımcılık ve ivil toplumun bastırılması oldu.

Uluslararası toplum, Myanmar yönetimine yönelik baskı ve soruşturmaların artırılması çağrısında bulunuyor.

Derinleşen insani kriz

Myanmar’da hem siyasi tutuklular hem de Rohingya Müslümanları açısından tablo, çok katmanlı bir insan hakları krizine işaret ediyor.

Kadınlara yönelik cezaevi ihlalleri ile Rohingya toplumuna yönelik uzun vadeli baskılar birlikte değerlendirildiğinde, ülkenin farklı gruplar üzerinde sistematik şiddet ve ayrımcılık tartışmalarının merkezinde olduğu görülüyor.