NASA, Ay’da ilk kontrollü yangın deneyine hazırlanıyor

• NASA, Ay'ın düşük yerçekiminde alevlerin nasıl yayıldığını anlamak için Ay yüzeyine bir yanma odası gönderecek.
• Dünya’da yanmayan bazı malzemelerin, Ay’ın zayıf hava akımı nedeniyle Ay ortamında çok daha uzun süre yanabileceği tahmin ediliyor.
• Deney, Ay yüzeyine inecek olan bir ticari kargo aracıyla (CLPS) taşınacak ve tamamen kapalı bir hazne içinde gerçekleştirilecek.
• Elde edilecek veriler, astronotların yaşam alanlarında kullanılacak malzemelerin güvenlik standartlarını (NASA-STD-6001B) yeniden belirleyecek.

Dünya yerçekimi alevleri söndürebiliyor

Dünya üzerinde bir ateş yandığında, yerçekimi ısınan gazların yükselmesine neden olur. Bu durum, alevin tabanına taze ve serin oksijen çeken doğal bir akış yaratır.

Ancak bazı durumlarda bu hava akımı o kadar hızlı olur ki, alevi bir mum gibi üfleyerek söndürebilir ("blowoff" etkisi). Ay’da ise yerçekimi çok daha zayıf olduğu için bu hava akışı çok yavaş gerçekleşiyor.

Bu da oksijenin alevi beslemeye devam etmesine rağmen, ateşi söndürecek kadar hızlı bir buhar hareketi oluşmamasını sağlıyor. Sonuç olarak, Dünya'da güvenli kabul edilen malzemeler Ay'da saatlerce yanmaya devam edebilir.

Yerçekimsiz ortamdan Ay yerçekimine geçiş

NASA daha önce Uluslararası Uzay İstasyonu'nda (ISS) 1.500 küçük ateş yakarak mikro yerçekimi testleri yapmıştı. Bu testlerde alevlerin Dünya'daki gibi yukarı yönlü değil, yavaşça yayılan küresel "balonlar" şeklinde oluştuğu görüldü.

Ancak Ay'ın yerçekimi (Dünya'nın yaklaşık altıda biri), ne tam yerçekimi ne de yerçekimsiz ortamla aynı sonuçları veriyor. Kulelerden serbest düşüş testleri sadece 5 saniyelik, parabolik uçuşlar ise 25 saniyelik veri sağlayabilirken, Ay yüzeyindeki FM2 deneyi bilim insanlarına dakikalarca sürecek gerçek zamanlı veriler sunacak.

FM2 deneyi nasıl çalışacak?

Ay yüzeyine indirilecek olan FM2 düzeneği, içinde dört farklı katı yakıt numunesi bulunan tamamen kapalı bir hazneden oluşacak. Hazne; kameralar, radyometreler ve oksijen sensörleriyle donatılarak alevin yayılma hızı, sıcaklığı ve oksijen tüketimi anbean takip edilecek.

Bu deney, teorik tahminler ile gerçek gözlemler arasındaki boşluğu dolduran ilk köprü olacak. Uzmanlar, Ay'da kalıcı insan varlığı için belirlenen takvim yaklaşırken, olası bir habitat yangınını önlemenin yollarını öğrenmek için bu verilerin hayati olduğunu vurguluyor.