Ay’da oksijen üretimi dönemi başladı

• Blue Origin, "Air Pioneer" teknolojisiyle Ay regolitini solunabilir oksijene dönüştüren reaktörünü 2026 yılı Nisan ayı itibarıyla başarıyla duyurdu.
• Ay toprağının yaklaşık %45'i oksijenden oluşsa da bu oksijen metallere bağlı haldedir. Geliştirilen sistem, bu kimyasal bağları kopararak oksijeni serbest bırakıyor.
• Sistem sadece oksijen üretmekle kalmıyor; yan ürün olarak demir, alüminyum ve silikon gibi yapı malzemeleri de elde ediliyor.
• Proje, NASA’nın "Blue Alchemist" programı kapsamında sağladığı 35 milyon dolarlık yatırım ve Apollo görevlerinden getirilen gerçek Ay örnekleriyle destekleniyor.

Şirketin "Air Pioneer" adını verdiği reaktör, Ay toprağını (regolit) elektrik akımıyla ayrıştırarak solunabilir oksijen elde etmeyi başardı.

Bu gelişme, astronotların Dünya'dan tonlarca oksijen taşıma zorunluluğunu ortadan kaldırarak kalıcı Ay üslerinin kurulması yolunda en kritik teknik bariyerlerden birini aşmış oldu.

Ay üsleri için hayati önemde

Blue Origin'in Los Angeles'taki Uzay Kaynakları Mükemmeliyet Merkezi'nde geliştirilen bu teknoloji, "Yerinde Kaynak Kullanımı" (ISRU) prensibiyle çalışıyor.

Şirket, Ay'a giden astronotların yanlarında hava taşımak yerine, gezegenin kendi kaynaklarını kullanarak "ilk nefesi" orada almalarını hedefliyor.

Bu yöntem, derin uzay görevlerinin maliyetini %90 oranında düşürebilir ve Ay'ı Mars yolculukları için bir "yakıt istasyonu" haline getirebilir.

Elektroliz temelli ayrıştırma

"Erit, Ayrıştır, Nefes Al" döngüsüyle çalışan sistem, Erimiş Regolit Elektrolizi (MRE) adı verilen bir fiziksel süreç üzerine kurulu:

1. Isıtma: Ay tozu reaktör içinde yaklaşık 1.600°C sıcaklığa kadar ısıtılıyor.
2. Elektroliz: Erimiş haldeki toprağa elektrik akımı uygulanarak kimyasal bağlar koparılıyor.
3. Ayrışma: Negatif yüklü oksijen iyonları bir tarafta toplanırken, pozitif yüklü metal iyonları (demir, silikon vb.) sistemin tabanında birikiyor.

Sistemin en büyük zorluğu, devasa enerji ihtiyacıdır. Bir Air Pioneer reaktörünün tam kapasite çalışabilmesi için yaklaşık 1 megawatt (1 MW) enerjiye ihtiyaç duyuluyor.

Bu miktar, yüzlerce evin eş zamanlı enerji ihtiyacına denktir. Blue Origin, bu ihtiyacı karşılamak için Ay yüzeyine kurulacak devasa güneş paneli tarlaları ve yine bu reaktörün yan ürünü olan silikondan üretilen güneş hücrelerini kullanmayı planlıyor.

NASA'nın 2028 yılındaki Artemis IV görevi kapsamında insanları yeniden Ay'a indirmeyi planladığı bu dönemde, "Air Pioneer" teknolojisi sadece bir hava kaynağı değil, aynı zamanda roket yakıtı (sıvı oksijen) üretimi için de stratejik bir üs görevi görecek.