"10. Yargı Paketi" Düzenlemesi TBMM Adalet Komisyonu'ndan geçti

Kamuoyunda "10. Yargı Paketi" adıyla anılan Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Adalet Komisyonu'nda kabul edildi. Teklif, icra hukuku, noterlik disiplinleri, ceza kanunları ve trafik güvenliği gibi birçok alanda önemli değişiklikler getiriyor.

• "10. Yargı Paketi" olarak bilinen kanun teklifi, TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edildi.
• Teklif; icra ve iflas, noterlik, ceza ve idari yargılama usulü kanunlarında değişiklikler öngörüyor.
• Suça teşebbüs, kasten yaralama ve tehdit suçlarına ilişkin hapis cezaları artırılıyor.
• Trafik güvenliğini tehlikeye sokan fiillere ve ulaşım araçlarının engellenmesine yönelik cezalar ağırlaştırılıyor.

İcra ve İflas Kanunu'nda anayasa mahkemesi kararına uygun değişiklikler

Kabul edilen teklif kapsamında, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda İcra ve İflas Kanunu'nda düzenlemelere gidiliyor. Yeni düzenlemeye göre, istinaf ve temyiz yoluna başvuru ve incelemelerde, davanın açıldığı veya şikayet başvurusunun yapıldığı tarihteki parasal sınırlar esas alınacak. Bu, daha önce yeniden değerleme nedeniyle oluşan parasal sınır artışlarının, bölge adliye mahkemesinin kaldırma veya Yargıtay'ın bozma kararları üzerine verilen yeni kararlar hakkında uygulanmaması yönündeki hükmün yürürlükten kaldırılması anlamına geliyor. Böylece, yargılama sürecindeki parasal sınırlar konusunda daha şeffaf ve sabit bir uygulama hedefleniyor.

Noterlik Kanunu'nda disiplin cezaları yeniden düzenlendi

Anayasa Mahkemesinin iptal kararı uyarınca Noterlik Kanunu'nda da önemli değişiklikler yapıldı. Artık noterlere, görevlerinin gereklerine uymayan davranışlarının tespit edilmesi halinde, eylemin niteliğine ve ağırlığına göre çeşitli disiplin cezaları verilebilecek. Teklif, noterlere yönelik uyarma, kınama, para cezası, geçici olarak işten çıkarma ve meslekten çıkarma cezalarını gerektiren fiilleri ayrı ayrı tanımlıyor ve hangi durumlarda uygulanacaklarını belirliyor. Özellikle, meslekten çıkarma dışındaki disiplin cezalarında, hükümde belirtilen eylemlere benzer nitelikteki fiiller de ilgili disiplin cezasını gerektirecek eylem olarak kabul edilecek.

Kanun'daki "Eski cezaların etkisi" başlığı, "Bir üst veya alt derece disiplin cezasının uygulanması ve zamanaşımı" olarak değiştirildi. Bu yeni düzenlemeye göre, hakkında herhangi bir disiplin cezası verilen noterin bu cezanın kesinleşme tarihinden itibaren 5 yıl içinde disiplin cezası verilmesini gerektiren yeni bir fiil işlemesi halinde, bu fiil için Kanun'da öngörülen disiplin cezasının bir derece ağır olanı uygulanacak. İlk defa disiplin cezası verilmesini gerektiren bir fiil işleyen ve geçmiş hizmetleri sırasında çalışmaları olumlu olan notere, meslekten çıkarma cezasını gerektiren durumlar hariç olmak üzere, verilecek disiplin cezasından bir derece hafif olanı uygulanabilecek.

Zamanaşımı süreleri:

Meslekten çıkarma eylemleri dışında, disiplin soruşturmasını gerektiren eylemlerin öğrenilmesinden itibaren 3 yıl geçmiş olması halinde disiplin soruşturması açılamayacak.

Disiplin cezasını gerektiren eylemin işlendiği tarihten itibaren 5 yıl geçmiş olması halinde ise disiplin cezası verilemeyecek.

Disiplin cezasını gerektiren eylemle ilgili olarak aynı zamanda ceza soruşturması veya kovuşturması açılmışsa ceza kanunlarında belirlenen zamanaşımı süreleri uygulanacak.

Disiplin Kurulu tarafından kovuşturma sonucunun beklenmesine karar verilmesi halinde mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrayacak.

Söz konusu düzenlemelere uyum sağlamak amacıyla Kanun'un "Yasaklara aykırı harekette bulunmak" hükmü yürürlükten kaldırılıyor ve noterlikler ortak cari hesabına ilişkin ortak işlemlere ait gelir tutarının ortak hesaba yatırılacak kısmını süresi içinde yatırmayan noterlere yönelik cezada değişikliğe gidiliyor.

İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda parasal sınır düzenlemesi

Anayasa Mahkemesinin kararı doğrultusunda İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda da değişiklik yapıldı. Buna göre, Danıştay, idare ve vergi mahkemelerinde açılan ve Kanun'da belirtilen şartları taşıyıp duruşma yapılmasının zorunlu olduğu davalar ile istinaf veya temyiz yoluna başvurulabilecek kararların belirlenmesinde, davanın açıldığı tarihteki parasal sınır esas alınacak. Bu düzenleme, yargılamalardaki süreçleri daha net hale getirmeyi amaçlıyor.

Türk Ceza Kanunu'nda suça teşebbüs ve kasten yaralama cezalarına artış

Türk Ceza Kanunu'nda yapılan değişikliklerle suça teşebbüs halinde faile verilecek ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet hapis cezalarının süreleri artırıldı.

Suça teşebbüs cezaları:

• Ağırlaştırılmış müebbet yerine: 14 yıldan 21 yıla kadar hapis cezası.
• Müebbet yerine: 10 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası.
• Kasten yaralama suçuna ilişkin hapis cezası sürelerinde de artışa gidiliyor.
• Kasten yaralama cezaları:
• Basit kasten yaralama (vücuda acı veren, sağlık ya da algılama yeteneği bozulmasına neden olan): Alt sınırı bir yıldan 1 yıl 6 aya çıkarılıyor.
• Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek hafif yaralama (şikayet üzerine): 4 aydan 1 yıla kadar olan hapis cezası 6 aydan 1 yıl 6 aya kadar şeklinde değiştiriliyor.
• Suçun kadına karşı işlenmesi halinde: Alt sınırı 6 aydan 9 aya yükseltiliyor.

Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamaya neden olan kasten yaralamaya yönelik hapis cezaları da artırılıyor.

Ağırlaşmış kasten yaralama cezaları:

• Mağdurun duyularından/organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflaması, konuşmasında sürekli zorluk, yüzde sabit iz, yaşamını tehlikeye sokan durum, gebe kadına karşı işlenip çocuğunun vaktinden önce doğması: Alt sınırı 3 yıldan 4 yıla çıkarılıyor.
• Kasten yaralamanın kemik kırılmasına veya çıkığına neden olması (hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre): Alt sınırı 5 yıldan 6 yıla çıkarılıyor.
• Mağdurun iyileşme olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesi, duyularından/organlarından birinin işlevinin yitirilmesi, konuşma/çocuk yapma yeteneklerinin kaybolması, yüzünün sürekli değişikliğine, gebe kadına karşı işlenip çocuğunun düşmesine neden olması: Alt sınırı 5 yıldan 6 yıla çıkarılıyor.
• Fiilin kemik kırılmasına veya çıkığına neden olması (hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre): Alt sınırı 8 yıldan 9 yıla yükseltiliyor.
• Kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelmişse: 8 yıldan 12 yıla kadar yerine, 10 yıldan 14 yıla kadar hapis cezası.
• Vücutta kemik kırılmasına veya çıkığına neden olan kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelmesi halinde: Alt sınırı 12 yıldan 14 yıla çıkarılıyor.

Tehdit suçuyla daha etkin mücadele hedefleniyor

Kanun teklifi, tehdit suçuyla daha etkin mücadele edilmesini ve caydırıcılığın sağlanmasını amaçlıyor.

Tehdit suçuna ilişkin cezalar:

• Malvarlığına zarar verme veya başka kötülük edeceğinden bahisle tehdit (mağdurun şikayeti üzerine): Alt sınırı 2 ay hapis cezası.
• Tehdidin silahla, tanınmayacak hale koyma, imzasız mektup/özel işaretler, birden fazla kişi tarafından birlikte veya suç örgütlerinin korkutucu gücünden yararlanılarak işlenmesi: Üst sınırı 5 yıldan 7 yıla çıkarılıyor.
• Ses ve gaz fişeği atabilen silahlar da "genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması" suçunun kapsamına alındı. Buna göre, ses ve gaz fişeği atabilenler dahil silahla ateş eden veya patlayıcı madde kullananlar 1 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacak.
• Belirtilen bu suçların (yangın çıkarma, bina çökmesi, toprak kayması, çığ düşmesi, sel/taşkına neden olma, silahla ateş etme, patlayıcı madde kullanma) kişilerin toplu olarak bulundukları yerlerde işlenmesi halinde verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılacak.

Trafik güvenliğini tehlikeye sokanlara yönelik cezalar da artırılıyor.

Trafik güvenliğini tehlikeye sokma cezaları:

• Kara, deniz, hava veya demiryolu ulaşım araçlarını kişilerin hayat, sağlık veya malvarlığı açısından tehlikeli olabilecek şekilde sevk ve idare edenler: Alt sınırı 3 aydan 4 aya çıkarılıyor.
• Alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek halde olmasına rağmen araç kullananlar: Alt sınırı 3 aydan 6 aya yükseltiliyor.

Trafikteki saldırganlık fiilleriyle daha etkin mücadele edilmesi ve kişilerin trafikteki can ve mal güvenliğinin sağlanması da amaçlanıyor. Buna göre, Kanun'da yer alan "Ulaşım araçlarının kaçırılması veya alıkonulması" hükmünün başlığı "Ulaşım araçlarının hareketinin engellenmesi, kaçırılması veya alıkonulması" şeklinde değiştiriliyor.

Ulaşım araçlarının hareketini engelleme veya kaçırma cezaları:

• Hukuka aykırı bir davranışla kara ulaşım aracının hareket etmesini engelleyen, bu aracı hareket halindeyken durduran veya gitmekte olduğu yerden başka yere götüren kişi: 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası.
• Suçun konusunun deniz veya demir yolu ulaşım aracı olması halinde: 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası.
• Hukuka aykırı bir davranışla hava ulaşım aracının hareket etmesini engelleyen veya bu aracı gitmekte olduğu yerden başka yere götüren kişi: 5 yıldan 10 yıla kadar hapis cezası.

Tanımlanan bu suçların işlenmesi amacıyla veya sırasında başka bir suçun işlenmesi halinde ayrıca bu suçtan dolayı da ceza uygulanacak.