11 bin tel, tek bir deneyim: Piyanolarla ses ormanı

• Eserde 50 piyanist, her biri farklı akorda sahip 50 Hailun piyano çalıyor.
• Tüm piyanolar, insan kulağının algılayabileceği en küçük fark olan iki “cent” aralıkla akort edildi.
• Dinleyici, 55.000 metrekarelik salonda piyanoların çevrelediği bir halkada oturuyor.
• “11,000 Strings”, Haas’ın mikrotonaliteye adanmış kariyerinin zirvesi olarak görülüyor.

İlham kaynağı: 100 piyanonun kaotik uyumu

Eserin çıkış noktası, Klangforum Wien orkestrasının yöneticisi Peter Paul Kainrath’ın Çin’deki Hailun piyano fabrikasına yaptığı bir ziyarete dayanıyor. Kainrath, aynı anda 100 piyanonun kalite kontrol için çalındığı bir sahneye tanık oldu.

“Arkasında müzik yoktu ama sesin gücü muazzamdı,” diyor Kainrath. Bu deneyim onu o kadar etkiledi ki ertesi sabah Haas’ı arayarak “Bana 50 piyano getir, senin için bir eser yazarım” yanıtını aldı.

11,000 Strings: Mikrotonal bir deneyin doruğu

Eserin ismi, sahnede kullanılan toplam tel sayısından geliyor—yaklaşık 11.400 tel. Her bir piyano, bir öncekinden iki cent daha yüksek akortlanmış durumda. Bu fark, insan kulağının algılayabileceği en küçük aralık olarak biliniyor.

Piyanoları bu hassas tonlarda ayarlamak tam 20 saat sürüyor. Hailun’un sanat direktörü Sisi Ye, bu sürecin “fiziksel olduğu kadar matematiksel bir sabır işi” olduğunu söyledi.

Dinleyiciyi saran ses halkası

Park Avenue Armory’nin dev Drill Hall salonunda seyirciler, ortada otururken 50 piyano onları çevreliyor. Hiçbir şef bulunmayan performansta, sanatçılar senkronizasyonu korumak için sayfaları otomatik çevrilen dijital partisyonlardan çalıyor.

New York Magazine eleştirmeni Justin Davidson, performansı “dinleyiciyi içine alan bir ses ormanı” olarak tanımlıyor. ArtNews yazarı Andy Battaglia ise “Gösterinin yıldızı kesinlikle sesin kendisi” dedi.

Pandemi yalnızlığından doğan bir umut

Haas, “11,000 Strings”i pandemi döneminde Fas’ta, eşi Mollena Williams-Haas ile birlikte izolasyonda yaşarken besteledi. “Bu eser, yeniden insanlara müzik sunabileceğim günün hayaliydi,” dedi.

Eser 2023’te Bolzano, İtalya’da dünya prömiyerini yaptı ve Avrupa’daki pek çok festivalde sahnelendi. Park Avenue Armory performansı ise “11,000 Strings”in Kuzey Amerika prömiyeri olma özelliğini taşıyor.

Kainrath, ilk kez eseri dinlediğinde yaşadığı duyguyu “İlk kez uçağa bindiğinizde hissettiğiniz büyüye benziyordu” dedi.