12 Eylül 1980 darbesinin üzerinden 45 yıl geçti

• 12 Eylül 1980 sabahı Türk Silahlı Kuvvetleri, "Bayrak Harekatı" kod adıyla yönetime el koydu ve Milli Güvenlik Konseyi adı altında ülkeyi yönetmeye başladı.
• Darbe sürecinde 650 bin kişi gözaltına alındı, 50 kişi idam edildi, binlerce kişi vatandaşlıktan çıkarıldı ve on binlerce kişi "sakıncalı" bulunarak işten atıldı.
• Darbeyi yapan Kenan Evren ve Tahsin Şahinkaya, 2010 referandumuyla yargı dokunulmazlıkları kaldırılarak yargılandı ve müebbet hapis cezası aldı.
• Ancak darbeci generaller Yargıtay süreci devam ederken hayatını kaybettiği için haklarındaki dava düştü ve rütbelerinin sökülmesi kararı uygulanamadı.

Türkiye 'Bayrak Harekatı' ile karanlık bir döneme uyandı

"Bayrak Harekatı" kod adıyla planlanan darbe, 12 Eylül 1980 sabahı Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren'in radyodan okuduğu bildiriyle uygulamaya konuldu. Evren ve kuvvet komutanlarından oluşan Milli Güvenlik Konseyi, anayasayı lağvederek ve Meclis'i kapatarak tüm yetkileri elinde topladı.

Ülke genelinde sıkıyönetim ilan eden cunta yönetimi, siyasi partileri ve birçok derneği kapattı. Dönemin siyasi liderleri Süleyman Demirel, Bülent Ecevit, Necmettin Erbakan ve Alparslan Türkeş sürgüne gönderilerek siyasi yasaklı hale getirildi.

Binlerce kişi gözaltına alındı 50 kişi idam edildi

Darbe sonrası dönem, ağır insan hakları ihlallerine sahne oldu. Bu süreçte 650 bin kişi gözaltına alınırken, açılan 210 bin davada 230 bin kişi yargılandı ve 517 kişiye idam cezası verildi.

Bu cezalardan 50'si infaz edildi. Henüz 17 yaşında olan Erdal Eren'in yaşı büyütülerek idam edilmesi, darbe döneminin en acı olaylarından biri olarak hafızalara kazındı.

Kenan Evren'in Eren için söylediği "Asmayalım da besleyelim mi?" sözü ise darbecilerin antidemokratik ve acımasız tavrının bir itirafı olarak tarihe geçti.

Darbeciler dokunulmazlık zırhıyla yıllarca yargılanamadı

Cunta yönetimi, hazırlattığı 1982 Anayasası'na eklediği "geçici 15. madde" ile kendilerine ömür boyu yargı dokunulmazlığı sağladı. Bu madde, darbecilerin uzun yıllar boyunca hesap vermesini engelledi.

Ancak 12 Eylül 2010'da yapılan anayasa değişikliği referandumuyla bu madde yürürlükten kaldırıldı ve darbecilerin yargılanmasının önü açıldı. Referandumun hemen ardından Türkiye'nin dört bir yanından Evren ve arkadaşları hakkında suç duyurularında bulunuldu.

Dava ölümleri nedeniyle düştü

Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın soruşturması sonrası, o dönem hayatta olan Kenan Evren ve Tahsin Şahinkaya hakkında dava açıldı. Yargılama sonucunda iki darbeci general, 2014 yılında "ağırlaştırılmış müebbet hapis" cezasına çarptırıldı ve bu ceza daha sonra "müebbet hapse" çevrildi.

Kararın Yargıtay'daki temyiz süreci devam ederken Kenan Evren 2015'te 98, Tahsin Şahinkaya ise 90 yaşında hayatını kaybetti. Sanıkların ölümleri üzerine Yargıtay, haklarındaki kamu davasının düşürülmesine karar verdi. Bu nedenle, generallerin rütbelerinin sökülmesi gibi kararlar da uygulanamadı.