60 belediye neden AK Parti'ye geçti?

• Yerel seçimler sonrası 60 belediye başkanı, partilerinden ayrılarak AK Parti'ye katıldı.
• Siyaset bilimci Nurettin Kalkan, YRP'den katılanların büyük bölümünün geçmişte AK Partili olduğunu ve ana partilerini "güvenli liman" olarak gördüğünü belirtti.
• Kalkan'a göre CHP'deki çözülmelerin temel nedeni, parti dinamiklerinin Ekrem İmamoğlu'na endekslenmesi ve kurumsal aidiyetin zayıflaması.
• Analizde, CHP'den seçilen başkanlar arasındaki sağ siyaset geleneğinden gelenlerin oranı sorgulandı.

Siyaset bilimci Nurettin Kalkan, YRP listelerinden seçime girip kazanan adayların önemli bir kısmının siyasi kariyerlerine AK Parti'de başlamış isimler olduğuna dikkat çekti.

Bu nedenle bu başkanların bir süre sonra AK Parti'ye yönelmesini "son derece doğal bir süreç" olarak tanımladı. Kalkan'a göre bu isimlerin neredeyse tamamı, hem ticari hem de siyasi kariyerlerindeki sosyal ağlarını mevcut iktidar döneminde kurdu. AK Parti ile aralarına mesafe koymuş olsalar bile, sağ siyasetin lokomotifi konumundaki AK Parti'yi kendileri için tek "güvenli liman" olarak görüyorlar. Bu perspektife göre Yeniden Refah Partisi, bu siyasi aktörler için sadece mevcut konjonktürü atlatıp geleceklerini AK Parti ile garanti altına almayı hedefledikleri bir ara durak işlevi gördü.

CHP'de İmamoğlu'na endekslenen siyaset kopuşları hızlandırdı

Kalkan, bazı CHP’li belediye başkanlarının veya vekillerinin AK Parti'ye geçişinin tek nedeninin "tutuklanma korkusuyla iktidar gemisine binme refleksi" olmadığını, bu faktörün etkili olmakla birlikte başka önemli nedenlerin de bulunduğunu belirtti. Özellikle 2023 yılındaki CHP kurultayının ardından tüm parti dinamiklerinin Ekrem İmamoğlu'na endekslendiğini vurgulayan Kalkan, İmamoğlu’nun kaderi ile partinin kaderinin özdeşleştirildiğini ifade etti.

Bu süreçte sermayenin partinin kurumsal yapısına değil, doğrudan İmamoğlu’na yatırıldığını ve aday belirleme süreçlerinde de İmamoğlu'nun şahsen öne çıktığını belirtti. Bu durumu, "CHP’ye parti aidiyeti duymayan yahut ideolojik anlamda CHP ile rabıta kurmayıp yalnızca İmamoğlu’yla siyaset sahnesine adım atan isimlerin, o olmayınca partiden kopmaları çok doğaldır" sözleriyle açıkladı. Kalkan, "imame koptuğunda tespih taneleri dağılmaya başlar" benzetmesini kullanarak durumu özetledi ve analizini şu kritik soruyla tamamladı: "2024 yerel seçimlerinde, CHP’den seçimleri kazanan mevcut belediye başkanları içerisinde sağ siyaset geleneğinden gelenlerin oranı ne?"

Kalkan’ın gdh’a yaptığı değerlendirmenin tamamı ise şöyle:

2024 yerel seçimlerinin ardından Adalet ve Kalkınma Partisi’ne (AK Parti) geçen belediyeleri iki kategoride değerlendirmek gerekir: Yeniden Refah Partisi’nden (YRP) geçenler ve Cumhuriyet Halk Partisi’nden (CHP) geçenler.  

Temel olarak, YRP listelerinden 2024 yerel seçimlerinde yarışan adayların önemli bir kısmı, geçmişte AK Parti saflarında siyaset yapmış isimlerden oluşmaktaydı. Bu bireylerin bir süre sonra AK Parti'ye yönelmeleri son derece doğal bir süreçtir. Zira bu belediye başkanlarının hemen hemen hepsi, gerek ticari gerekse siyasi kariyerlerindeki sosyal ağlarını mevcut iktidar döneminde geliştirmişlerdir. Zaman içinde AK Parti ile aralarına mesafe koymuş olsalar dahi, AK Parti hâlâ sağ siyasi yelpazenin lokomotifi konumunda olduğu için, kendileri adına başka bir güvenli liman görememektedirler. Yeniden Refah Partisi, bu aktörler için yalnızca bir ara durak işlevi görmüştür. Diğer bir ifadeyle, mevcut konjonktürü YRP ile kurtarıp geleceklerini AK Parti ile garanti altına almayı hedeflemişlerdir. 

Bazı CHP’li belediye başkanlarının veya onların vekillerinin bu denli hızlı çözülmelerinin tek nedeni, tutuklanma korkusuyla iktidar gemisine binme refleksi değil. Bu faktörün etkisi kuşkusuz büyük ancak başka nedenler de mevcut. Özellikle 2023’teki olağan kurultayın ardından CHP’de tüm dinamikler Ekrem İmamoğlu'na endekslendi. İmamoğlu’nun kaderi ile partinin kaderi özdeşleştirildi. Sermaye partiye değil, İmamoğlu’na yatırıldı. Aday belirleme sürecinde CHP’nin kurumsal yapısından ziyade İmamoğlu öne çıktı. CHP’ye parti aidiyeti duymayan yahut ideolojik anlamda CHP ile rabıta kurmayıp yalnızca İmamoğlu’yla siyaset sahnesine adım atan isimlerin, o olmayınca partiden kopmaları çok doğaldır. Başka bir deyişle, imame koptuğunda tespih taneleri dağılmaya başlar. Son olarak şunu da sormak gerek: 2024 yerel seçimlerinde, CHP’den seçimleri kazanan mevcut belediye başkanları içerisinde sağ siyaset geleneğinden gelenlerin oranı ne?