65 yıl önce Rusya üzerinde düşürülen casus pilot

• CIA pilotu Francis Gary Powers'ın kullandığı U-2 casus uçağı, 1 Mayıs 1960'ta Sovyet hava sahasında bir füzeyle vuruldu.
• Powers paraşütle atlayıp sağ kurtuldu ancak KGB tarafından yakalanarak casusluk suçlamasıyla yargılandı ve 10 yıl hapis cezası aldı.
• Olay, ABD ile SSCB arasında yapılacak olan Paris barış zirvesinin iptal olmasına ve diplomatik ilişkilerin kopma noktasına gelmesine neden oldu.
• Powers, iki yıl sonra "Casuslar Köprüsü" olarak bilinen bir esir takasıyla Sovyet casusu Rudolf Abel karşılığında serbest bırakıldı.

U-2 casus uçağı Sovyet füzesiyle vuruldu

1 Mayıs 1960'ta CIA pilotu Francis Gary Powers, U-2 casus uçağıyla Pakistan'dan havalanarak Sovyetler Birliği'nin askeri tesislerini fotoğraflamak üzere gizli bir göreve çıktı. Ancak Sovyet savunma sistemleri, 21 km yükseklikte uçan uçağı tespit etti ve Sverdlovsk şehri yakınlarında bir karadan havaya füzeyle vurdu.

Powers o anı, "Yukarı baktım, etrafa baktım ve her yer turuncuydu," diye anlatmıştı. Uçağın bir kanadı koptu ve kuyruktan başlayarak yere doğru spiral çizerek düşmeye başladı. Fırlatma koltuğunun bacaklarını koparacağını fark eden Powers, kanopiyi açarak dışarı tırmanmaya çalıştı ancak uçağın kendini imha düğmesine basamadan dışarı fırlatıldı.

Olay büyük bir diplomatik krize dönüştü

Powers'ın paraşütle yere inmesiyle KGB tarafından yakalanması bir oldu. ABD hükümeti ise pilottan haber alamayınca, uçağın NASA'ya ait bir hava durumu araştırma uçağı olduğunu ve Türkiye üzerinde rotasını kaybettiğini iddia eden bir örtbas hikayesi yayımladı.

Ancak Sovyet Başbakanı Nikita Kruşçev, Powers'ın hayatta olduğunu ve uçağın casusluk ekipmanlarına sahip olduklarını dünyaya duyurarak ABD'nin yalanını ortaya çıkardı. Bu skandal, Paris'te yapılması planlanan ve Soğuk Savaş'ı yumuşatması beklenen barış zirvesinin başlamadan bitmesine neden oldu.

'Casuslar Köprüsü' takasıyla serbest bırakıldı

Moskova'da yargılanan Powers, 19 Ağustos 1960'ta casusluk suçundan 10 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Duruşmayı izleyen eşi Barbara Powers, pilotun kendilerini gördüğünü ancak üzülmemeleri için onlara bakmaya dayanamadığını söylemişti.

İki yılını bir Rus hapishanesinde geçiren Powers, 1962'de, ABD'de yakalanan KGB ajanı Rudolf Abel ile takas edildi. Bu esir değişimi, daha sonra "Casuslar Köprüsü" filmine de konu oldu.

Powers, ülkesine döndüğünde uçağı imha etmediği ve intihar etmediği için bazı kesimler tarafından eleştirilse de, Senato ve CIA tarafından onuru iade edildi. Francis Gary Powers, 1977'de bir helikopter kazasında hayatını kaybetti.