ABD İran savaşının faturası ağırlaşıyor: Washington enerji denkleminde zorlanıyor

• ABD’nin günlük savaş maliyetinin 1,5 milyar doların üzerinde olduğu belirtiliyor.
• İran ve Rus petrolüne alan açılması enerji arzını koruma ihtiyacıyla ilişkilendiriliyor.
• gdh’ konuşan Öz’e göre, savaşın uzaması küresel enflasyon ve tedarik zincirleri üzerinde baskı oluşturabilir.
• Sürecin küresel borç krizi ve petrodolar sistemiyle bağlantılı olduğu değerlendiriliyor.

gdh’a değerlendirmelerde bulunan gazeteci-yazar Hasan Hüseyin Öz, devam eden askeri operasyonların maliyetinin yalnızca kısa vadeli bir savaş faturası olarak değil, küresel ekonomik sistemdeki yapısal sorunlarla birlikte ele alınması gerektiğini söyledi.

“Aslında sistemsel bir krizin tam ortasındayız. Savaşı, bu noktada bir sistem krizinin sonucu olarak okumak gerekiyor. Amerikan ekonomisinin her geçen gün artan bir borç yüküyle karşı karşıya kaldığı bir zaman dilimindeyiz.”

— — Öz

Öz’e göre dünya ekonomisinin toplam borcu 350 trilyon doları aşarken, ABD’nin borcu 38-39 trilyon dolar seviyesine ulaştı. Öz, “Sanayisizleşme, altyapı maliyetleri ve finans sistemiyle reel ekonomi arasındaki açının bu tabloyu derinleştirdiği ifade ediliyor.” dedi.

“Günlük maliyet 1,5 milyar doların üzerinde”

Öz, savaşın kısa süreceği varsayımıyla planlandığını ancak sürenin uzamasının ekonomik maliyeti artırdığını belirtti. Öz’e göre çatışmanın uzaması hem doğrudan hem dolaylı maliyetleri hızla büyütüyor.

“Amerika için savaşın günlük maliyeti 1.5 milyar dolardan fazla. Savaşın her geçen gün Amerikan ekonomisine maliyeti daha da artarak devam edecektir.”

— — Öz

Öz, bazı öngörülere göre savaşın iki aya uzaması halinde doğrudan maliyetin 90 milyar doları, dolaylı maliyetin ise 200 milyar doları aşabileceğini ifade etti.

Enerji fiyatları ve iç siyaset bağlantısı

Öz’e göre Washington’un bu maliyeti ne kadar sürdürebileceği, savaşın süresi kadar enerji fiyatlarının iç politikaya etkisiyle de bağlantılı. ABD ekonomisinin enerji ihracatçısı olması nedeniyle görece daha dayanıklı göründüğünü belirten Öz, buna rağmen akaryakıt fiyatlarının belirleyici olduğunu söyledi.

“Enerji piyasalarında bir kriz, tedarik zincirini kırar. Bu da fiyatları artırır ve kronik enflasyon sorununa sebep olur. Halkın artan pompa fiyatlarına olan tahammülü, yönetimin askeri takvimini doğrudan etkileyebilir.”

— — Öz

Öz’e göre fiyatların yükselmesi durumunda savaşın siyasi maliyeti de artabilir.

İran ve Rus petrolüne alan açılması “denge arayışı”

Öz, küresel enerji arzında daralma yaşanmaması için İran ve Rus petrolüne alan açılmasının bir tercih değil, ekonomik dengeyi korumaya yönelik bir zorunluluk olarak okunabileceğini ifade etti.

“Düne kadar Rus petrolüne ve doğal gazına ambargo uygulayan bir ülke, bugün enerji fiyatlarının yükselmesi karşısında bu kaynaklara alan açmak zorunda kalıyor.”

— — Öz

“Petrodolar sistemi baskı altında”

Öz’e göre mevcut gelişmeler yalnızca enerji arzı meselesiyle sınırlı değil, aynı zamanda küresel finansal düzeni de etkiliyor. Petrol ticaretinde alternatif para birimlerinin kullanılmasının sistem üzerinde yeni bir baskı oluşturduğunu ifade etti.

“Bu, sadece ticaret değil; sistemin parasal egemenliğinin çözülmesi. Doların enerji üzerinden kurduğu zorunlu talep kırılıyor.”

— — Öz

Öz, Rusya ve Çin’in enerji ticaretinde farklı para birimlerine yönelmesinin bu süreci hızlandırabileceğini belirtti.

Süreç ekonomi-politik bir zeminde ilerliyor

Öz’e göre ortaya çıkan tablo, savaşın yalnızca askeri veya diplomatik değil, doğrudan ekonomi-politik bir süreç olarak değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor. Enerji piyasaları, tedarik zincirleri ve küresel borç yapısının birbirine bağlı şekilde etkilendiği ifade ediliyor.

“Uzun zamandır hem jeopolitik hem ekonomik bir kriz yaşanıyordu. Bugün bunlar iç içe geçmiş durumda. Sistem çözülüyor; savaş bu çözülmenin hızlandırıcısıdır.”

— — Öz

Öz, mevcut gelişmelerin küresel ekonomik düzende daha geniş çaplı bir dönüşümün habercisi olabileceğini vurguladı.