ABD İran'a lider arayışını sürdürürken Uzmanlar Meclisi henüz Dini Lider seçemedi

• ABD Başkanı Donald Trump, İran’da yeni liderin ülke içinden çıkmasının önemine dikkat çekti.
• Siyaset bilimci Rıza Talibi, Dini Lider seçimi için Mücteba Hamaney ile Seyyid Hasan Humeyni arasında rekabet yaşanabileceğini belirtti.
• Ayrıca Talibi, ABD’nin desteğiyle rejim değişikliği yaşanması halinde ülkenin başına geçmek için çalışmalar yürüten Rıza Pehlevi’nin İran’da karşılığının olmadığını da vurguladı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’da olası bir yönetim değişikliğinde liderin ülke içinden seçilmesinin daha doğru olacağını söyledi. Trump, İran toplumunun gelecekteki liderliğinin ülkenin kendi içinden gelmesi gerektiğini vurguladı.

Sahnede görünen isimlerden biri Rıza Pehlevi olsa da, uzun yıllardır İran dışında yaşamış olması ve ülkede güçlü toplumsal bir destek bulamaması dikkat çekiyor.

gdh’a konuşan Talibi, Trump’ın açıklamalarını değerlendirerek, ABD ve İsrail’in yaklaşımının diplomatik süreci zora soktuğunu belirtti:

“Trump gibi bir siyasetçinin başka bir ülke için lider seçmeye çalışması üzücü. Bu, mevcut yönetimin tamamen haklı olduğu anlamına gelmez, ancak aşağılayıcı bir tutum da doğru değil. Görünüşe göre ABD ve İsrail’in amacı diyalog değil, plan önceden hazırlanmış ve mesele askeri operasyonlar çerçevesinde çözülmeye çalışılıyor.”

— Talibi

Diğer taraftan Talibi, İran’daki farklı siyasi gruplar arasındaki güç mücadelesinin Hamaney sonrası dönemde daha da sertleşebileceğini söyledi:

“İran içindeki gruplar arasında ciddi bir iktidar mücadelesi yaşanıyor. Hamaney sonrası bu mücadele daha da sertleşebilir. Şu anda diplomatik temaslar sınırlı ve savaş koşullarıyla sınırlı yürütülüyor, geniş kapsamlı müzakereler gerçekçi görünmüyor.

— Tailbi

Talibi, yeni lider arayışında öne çıkan isimlerin farklı siyasi dengelere sahip olduğunu belirtti:

“Büyük ihtimalle Hasan Ruhani, Dini Lider seçilemez; Devrim Muhafızları içinde güçlü desteği yok. Laricani ailesindeki isimler de yeterince karizmatik değil. Asıl rekabet Seyyid Hasan Humeyni ile Mücteba Hamaney arasında yaşanabilir. Humeyni daha ılımlı bir figür olarak öne çıkabilir.”

— Talibi

Geçiş dönemi lideri senaryosu

Talibi, bazı senaryolarda geçiş niteliğinde bir lider modelinin tercih edilebileceğini söyledi:

“Sadık Amoli Laricani veya Gulam Hüseyin Hüseyni Buşehri gibi isimler ön plana çıkabilir. Bu durumda yönetim, Hamaney döneminin ilk yıllarındaki gibi şekillenebilir; arka planda güçlü siyasi figürler yer alırken, ön planda daha nötr bir lider olabilir.”

— Talibi

Yeni liderin hem siyasi dengeleri hem de güvenlik risklerini yönetmek zorunda kalacağına dikkat çeken Talibi, şu ifadeleri kullandı:

“Yeni lider hem halk tarafından kabul edilmeli hem de sistem içindeki bölünmeleri yönetmeli. Hapiste olan veya sistemden rahatsızlık duyan kişilerle ilişkiler yeniden düzenlenmeli. Ülke içi ve dış güç merkezleriyle ilişkiler de büyük bir soru işareti. Seçilecek lider hem siyasi hem de sembolik mesaj taşıyacak.”

— Talibi